English Lesson-�ngilizce Ders

Dikkat Chat Kutusu Siteden Kald�r�lm��t�r. Sohbet etmek i�in buray� t�klay�n

Sayfada Arama yap

�ss kimya ders konular�, RADYOAKT�FL�K , RADYOAKT�F I�IMALAR, Alfa (a) I��mas�, Beta (b–) I��mas�, Gama (g) I��mas�, Pozitron ( b+ ) I��mas�, Elektron Yakalama, N�tron I��mas�, RADYOAKT�F BOZUNMALARIN HIZI, Yar�lanma S�resi nedir

20/4/2009 � Kategori: Kimya

RADYOAKT�FL�K

• RADYOAKT�FL�K
Kendili�inden ��ma yapabilen maddelere radyoaktif maddeler denir. Radyoaktiflik çekirdek yap�s�yla ili�kilidir. Radyoaktif bir atom hangi bile�i�in yap�s�na girerse o bile�i�i radyoaktif yapar.
Radyoaktif elementler kuvvetli birer enerji kayna��d�r. Radyoaktif elementler bu enerjiyi kendiliklerinden yay�nlarlar ve bu olay� hiçbir �ekilde durdurmak mümkün de�ildir.
Radyoaktif elementin tek ba��na bulunmas�, bile�ik içinde bulunmas�, kat�, s�v�, gaz, iyon halinde bulunmas� radyoaktif özelli�ini etkilemez.
Atomun radyoaktif özellik göstermesinde çekirdekteki proton say�s�n�n nötron say�s�na oran� etkilidir. Kararl�l�k ku�a�� dedi�imiz, a�a��daki diyagramda görülen p/n oran� 1 ve 1'e yak�n olan atomlar kararl�d�r. Yani radyoaktif de�ildir.
Grafikte de görüldü�ü gibi hafif atomlarda, (kütle numaralar� dü�ük) çekirdekte, a�a�� yukar� e�it say�da proton ve nötron bulundu�u halde, a��r elementlerin kararl� yani radyoaktif olmayan çekirdekleri protondan daha çok nötron bulundurur.
Kararl�l�k ku�a�� içerisinde bulunmayan çekirdekler radyoaktiftir. Bu �ekilde olan atomlar daha kararl� hale gelmek için ��malar yaparlar. I��ma yapan atomlara radyoaktif atomlar denir.

RADYOAKT�F I�IMALAR
I��ma; atomun yap�s�ndan baz� parçalar�n at�lmas�d�r.
a. Alfa (a) I��mas�
�eklinde oldu�u bilinmelidir.
a tanecikleri (+) yüklü taneciklerdir.

a ��mas�

b. Beta (b–) I��mas�
�eklinde oldu�u bilinmelidir.
b tanecikleri (–) yüklü taneciklerdir.

b– ��mas�
Beta ��mas�nda bir nötron bir protona dönü�ür. Yani,

Bu esnada çekirdekten bir elektron kütlesine e�it a��rl�kta bir parçac�k f�rlat�l�r. Buna b denir.
Beta ��mas� b veya b– �eklinde gösterilir.

c. Gama (g) I��mas�
Yükü ve kütlesi olmayan ��nlard�r. Enerjisi fazla olan atomlar g ��mas� yaparak kararl� hale geçerler. g ��nlar� saf enerjidir.
g ��mas� mutlaka bir ba�ka çekirdek tepkimesinden sonra gerçekle�ir.

d. Pozitron ( b+ ) I��mas�
Pozitronun kütlesi, elektronun kütlesine e�it +1 yüklü bir parçac�kt�r.
Bir protonun bir nötrona dönü�mesiyle olu�ur.

e. Elektron Yakalama
Karars�z olan çekirde�in 1s orbitalinden bir elektron almas�na denir. Elektron -1 yüklü, çekirdekteki proton +1 yüklü oldu�undan çekirde�e elektronun girmesi ile bir proton bir nötrona dönü�ür.

f. Nötron I��mas�

n ��mas�
nötron ��mas�yla atom izotopuna dönü�mü� olur.

Bahsedilen bu ��malar sonucu atom kararl�l�k kazan�rsa radyoaktiflik özelli�i de
sona erer.

RADYOAKT�F BOZUNMALARIN HIZI
Yar�lanma Süresi nedir
Radyoaktif maddeler kendilerine has h�zlarla parçalan�rlar. Parçalanma h�z� s�cakl��a, bas�nca, maddenin fiziksel haline ba�l� de�ildir.
Radyoaktif bozunma h�z�, olu�an çekirde�in kararl�l�� için bir ölçüdür ve genellikle yar�lanma süresi olarak verilir. Yar�lanma süresi demek, maddenin ba�lang�ç miktar� ne olursa olsun, maddenin yar�s�n�n bozunmas� için geçen zamand�r ve her izotop için ayr� ayr�d�r.
Bir radyoaktif element atomlar�n�n parçalanarak yar�ya inmesi için geçen zamana yar�lanma süresi veya yar� ömür denir. Radyoaktif bozunmalarda atom parçalanarak ba�ka atoma dönü�ecektir.
Mesela; 10 graml�k yar� ömrü t y�l olan radyoaktif madde, t y�l sonra 10 gramdan 5 grama, 2t y�l sonra 2,5 grama dü�ecektir.
Bir atoma ait birden fazla izotopun her biri radyoaktif olabilir. Fakat bu radyoaktif atomlar�n kararl�l�klar� farkl� farkl�d�r. Yar�lanma süresi uzun olan radyoaktif maddeler yar�lanma süresi k�sa olan radyoaktif maddelere göre daha kararl�d�rlar.

YAPAY RADYOAKT�FL�K
E�er kararl� bir çekirdek baz� taneciklerle bombard�man edilirse yapay radyoaktiflik meydana gelir. Bombard�man� yapan taneciklerin enerjisi yeteri kadar büyükse çekirdek bunlarla birle�erek yeni bir çekirdek olu�turur. E�er bu yeni olu�an çekirdek karars�zsa radyoaktif bozunmaya u�rar. Mesela 12C çekirde�i enerjisi artt�r�lm�� protonlarla bombard�man edilirse radyoaktif hale gelir.

Yeni olu�an çekirde�i radyoaktiftir. atomu radyoaktif
bozunmaya u�rayacakt�r.

Yapay çekirdek tepkimeleri �u özellikleriyle kimyasal tepkimelere benzer.
a. Tepkime s�ras�nda enerji al�n�r ya da verilir.
b. Tepkimelerin genellikle belirli bir aktifle�me enerjisi vard�r.

Yapay çekirdek tepkimeleri, kimyasal tepkimelerden farkl� olarak;
a. Atomdaki proton, nötron say�lar� de�i�ir.
b. Toplam madde miktar�nda çok az olsa ölçülecek kadar de�i�me olur.
c. Tepkimeler yaln�zca o izotopa özgüdür.
Çekirdek tepkimeleri ile tabiatta bulunmayan elementlerin izotoplar� sentezlenebilir.

Fisyon (Bölünme) Tepkimeleri
Kararl�l�� az ve büyük olan çekirdeklerin kararl� küçük çekirdeklere dönü�mesine fisyon tepkimesi denir.
Bu olayda büyük miktarda enerji aç��a ç�kar.

Bölünme tepkimeleri atom bombalar�n�n yap�m�nda kullan�lm��t�r.

Füzyon (Kayna�ma) Tepkimeleri
Hafif ve kararl�l�� az olan çekirdeklerin, birle�erek a��r ve kararl� çekirdek olu�turmas�na füzyon tepkimesi denir.
Bu olayda da çok enerji aç��a ç�kar. Hidrojen bombas�n�n temeli bu tepkimedir.

Bu tepkimenin güne�te de oldu�u kabul edilmektedir. Kayna�ma tepkimeleri çok yüksek s�cakl�klarda gerçekle�tirilebilmektedir. Bu nedenle hidrojen bombas�n�n yap�lmas� atom bombas�ndaki çekirdek tepkimesinden elde edilen enerji ile gerçekle�tirilebilmektedir.

Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz!

Kimya �ss konular�, REAKS�YON ENTALP�S�, OLU�UM ENTALP�S� (ISISI), HESS KANUNU nedir, HAL DE��MELER�, BA� ENERJ�LER�

20/4/2009 � Kategori: Kimya

REAKS�YON ENTALP�S�

• REAKS�YON ENTALP�S� (ISISI)
Reaksiyonlar �s� yönüyle ikiye ayr�l�r.
1. Ekzotermik reaksiyonlar (�s� veren)
2. Endotermik reaksiyonlar (�s� alan)
Bir kimyasal reaksiyon söz konusu ise mutlaka enerji de�i�imi olur. Ya d��ar�ya �s� verilir ya da çevreden �s� al�n�r.
H2+ 1/2 O2 ® H2O + 68 k.kal (Ekzotermik reaksiyon)
N2 + O2 + 42 k.kal ® 2NO (Endotermik reaksiyon)

ENTALP� (DH)
Herhangi bir madde bir kimyasal reaksiyonda d��ar�ya enerji vererek ba�ka bir maddeye dönü�üyorsa, aç��a ç�kan enerji önceden ba�lang�çtaki maddede depo edilmi� halde bulunmal�d�r.
Ayn� �ekilde olu�an maddeler de, ba�ka bir maddeye dönü�ürken gene enerji verebildiklerine göre bu maddelerde depo edilmi� enerji vard�r denilebilir.
Herhangi bir maddenin kimyasal yap�s�na ba�l� olarak depo edilmi� olan bu enerjiye �s� kapsam� denir. Sabit bas�nçta H ile gösterilir.
�ç enerji de�i�imine entalpi ad� verilir. Her maddenin kendi içinde bulundurdu�u bir iç enerjisi vard�r.
DH ile gösterilir.
Bir maddenin kat�, s�v�, gaz hallerinde entalpi de�erleri farkl�d�r.

Entalpi;
a. Madde miktar�na
b. Maddenin fiziksel haline
c. Bas�nca ba�l�d�r.
DH : (+) i�aretli ise ya da DH > 0 ise olay endotermiktir.
DH : (-) i�aretli ise ya da DH < 0 ise olay ekzotermiktir.

OLU�UM ENTALP�S� (ISISI)
Elementlerin ve tabiatta bulunan halleri ile tek cins atomdan olu�mu� moleküllerin
(Na, Fe, H2, O2…) entalpileri s�f�r kabul edilmi�tir.
Elementlerin bir araya gelerek 1 mol bile�ik olu�tururken kullan�lan �s�ya ya da aç��a ç�kan �s�ya olu�um entalpisi denir.
C + O2 ® CO2 DH = -94 k.kal
C ve O2'nin entalpisi s�f�r oldu�undan CO2'nin olu�um entalpisi -94 k.kal/mol'dür.
2Fe + 3/2 O2 ® Fe2O3 + 190 k.kal
denklemine göre Fe ve O2'nin entalpileri s�f�r oldu�undan Fe2O3'ün olu�um entalpisi
–190 k.kal/mol' dür denilir.

REAKS�YON ENTALP�S�

DH = DHürünler- DHgirenler

Ürünlerin olu�um entalpileri toplam�ndan, girenlerin olu�um entalpileri toplam� ç�kar�larak reaksiyonun DH'� hesaplan�r.

HESS KANUNU nedir
(Reaksiyon Is�lar�n�n Toplanabilirli�i)
Bir reaksiyon ister tek kademede olu�sun, isterse birden fazla tepkimenin toplam�ndan olu�sun neticede �s� de�i�imi ayn� olur.
Bir tepkimenin entalpisi, tepkimenin izledi�i yola (kademe say�s�) ba�l� de�ildir.

Reaksiyon ters çevrilince DH i�aret de�i�tirir.
Reaksiyon herhangi bir katsay� ile çarp�l�rsa DH'da çarp�l�r.
Reaksiyonlar toplan�rsa DH'lar da toplan�r.

�eklinde s�ralan�r.

Örnek
2A + 3B ® 4C + 3D DH=+a k.kal
A + 3E ®2C + 3D DH= - b k.kal
olarak verildi�ine göre;
B+D ® 2E
tepkimesinin DH de�eri a ve b cinsinden nedir?

Çözüm
Verilen denklemler yard�m�yla bilinmeyen denklemin DH'� hesaplanacakt�r.
Bu i�lem için I. denklem 1/3 ile çarp�lmal�d�r.
Çünkü sorulan denklemde B bir mol'dür.

denklemin DH de�eri a/3 olur.
denklem ters çevrilmeli ve 2/3 ile çarp�lmal�d�r.

ters çevrildi�i için -b de�eri b ye ve 2/3 b olur. tepkimeler topland��ndan DH'lar da toplan�r.

HAL DE��MELER�
Bir maddeye verilen enerji maddenin s�cakl��n� art�r�yorsa maddeye verilen enerji
Q = m.c. Dt formülüyle hesaplan�r. Maddeye verilen enerji maddenin s�cakl��n� de�i�tirmeden fiziksel halini de�i�tiriyorsa maddeye verilen enerji Q = m.l formülü ile hesaplan�r.
Kat� bir maddenin �s�t�lmas� s�ras�nda erime noktas�na kadar maddenin s�cakl�� artar ve kat�n�n �s�nmas� s�ras�nda ald�� s�;

formülüyle bulunur.
Erime noktas�na gelmi� olan kat�n�n erime süresince s�cakl�� de�i�mez, fakat maddeyi eritmek için �s� verilmektedir. Bu verilen �s� maddenin kat� halden, s�v� hale geçmesini sa�lamaktad�r.
Q = m.le
le: Bir maddenin 1 gram�n�n kat� halden s�v� hale geçebilmesi için verilmesi gereken �s� miktar�d�r.
Tamamen s�v� hale dönü�mü� olan maddeye �s� verilmeye devam edilirse s�v� �s�nmaya ba�lar ve kaynama noktas�na kadar s�cakl�� artar.
Q = m.c.Dt ile s�v�n�n ald�� s� bulunur.
S�v� kaynamaya ba�lad�� andan, tamamen buharla��ncaya kadar geçen zaman içerisinde s�cakl�� de�i�mez.
Verilen �s� Q = m.lb (lb: 1 gram maddenin s�v� halden, gaz hale geçmesi için verilen �s�d�r.)
Tamamen gaz haline geçen maddeye �s� verilmeye devam edilirse gaz�n s�cakl�� artacakt�r ve gaz�n ald�� s� Q = m.c.Dt formülü ile bulunur.
Bir maddeye verilen �s�, o maddenin ya s�cakl��nda bir de�i�iklik yapar ya da halinde (durumunda) bir de�i�iklik yapar. Bir madde erime noktas�na kadar �s�t�ld�ktan sonra erimesi tamamlan�ncaya kadar verdi�imiz enerji s�cakl�k de�i�imine sebep olamaz. Dolay�s�yla verilen enerji maddenin hal de�i�imine u�ramas�na yol açm��t�r.

(Buz için �s�nma e�risi)

Not: Farkl� s�cakl�klarda iki madde kar��t�r�ld��nda s�cakl�� fazla olandan dü�ük olana �s� geçi�i olacakt�r.
Her zaman Q verilen=Q al�nan

BA� ENERJ�LER�
�ki atom aras�ndaki ba�� koparabilmek için verilmesi gereken enerjiye ba� enerjisi denir.
Ba��n kopar�lmas� endotermik bir olay oldu�una göre ba��n olu�umu ekzotermiktir.
Ba� olu�urken koparmak için verdi�imiz enerji kadar �s� aç��a ç�kar.
Ba� enerjisi ne kadar fazla ise bile�ik o kadar kararl�d�r.
Ba� enerjileri kullan�larak reaksiyonun DH'� hesaplanabilir.

NOT : Herhangi bir kimyasal reaksiyon olu�mas� için reaksiyona giren maddelerin belirli bir enerjiye sahip olmalar� gerekir. Bu enerji ba�� koparmak için verilmesi gereken enerjidir.

Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz!

� �nceki :: Sonraki �