English Lesson-�ngilizce Ders

Dikkat Chat Kutusu Siteden Kald�r�lm��t�r. Sohbet etmek i�in buray� t�klay�n

Sayfada Arama yap

11. s�n�f t�rk edebiyat� dersi 1. d�nem yaz�l� cevaplar�, lise 3 yaz�l�s� 1. d�nem edebiyat dersi

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

TÜRK EDEB�YATI DERS� 11. SINIFLAR 1. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SORULARIDIR.

“ - K�z�m, ben de zulümden kaçarak bana s��nm�� bir çocu�u kimseye vermem, deyince Mustafa Efendi söze at�larak :
- Eviniz h�rs�z yata�� m�, diye sordu. �htiyar kad�n sustu. �htiyarlara sayg�, kad�nlara hürmet, çocuklar� koruma, insanl��n ve medeniyetin vicdan�na yükledi�i mukaddes bir vazife oldu�unu bilmeyen bu murdar vah�i - Esirim de�il mi? Öldürürüm de yine sana satmam, der demez ihtiyar aya�a kalkt�.
- Lanet olsun size, dedi.”

1. Sergüze�t adl� romandan al�nan yukar�daki metni ve roman�n okudu�unuz di�er bölümlerini dü�ünerek, roman�n temas�n� belirtiniz. Romanda geçen olaylar� k�saca özetleyiniz.

2. Roman kahramanlar�n�n tip mi karakter mi olduklar�n� yaz�n�z. Yazar�n olay kahramanlar�na yakla��m� nas�ld�r? Aç�klay�n�z.

3. Tanzimat dönemi roman�n�n özelliklerini yaz�n�z.

4. A�a��daki cümlelerin kar��s�na yarg�lar do�ru ise “D” , yanl�� ise “Y” yaz�n�z.

( )* Tanzimat Ferman� 1839’da ilan edilmesine kar��l�k edebiyatta Tanzimat 1856’da ba�lar.

( )* Felatun Bey’le Rak�m Efendi roman�nda Felatun Bey, kendini iyi yeti�tirmi�, kültürlü, dürüst bir ki�iliktir.

( )* Ceride-i Havadis yar� resmi bir gazetedir.

( )* Osmanl� toplumunda modernle�me halk�n iste�iyle gerçekle�mi�tir.

( )* �inasi, Ziya Pa�a ve Nam�k Kemal’in eserlerinde genellikle “sanat için sanat” anlay�� hâkimdir.

5. A�a��daki metni en k�sa ve öz biçimde yeniden yaz�n�z.

“Mademki bir sosyal toplulukta ya�ayan halk, bunca kanuni vazifelerle yükümlüdür, elbette sözlü ve yaz�l� olarak kendi vatan�n�n menfaatine dair fikir ileri sürmeyi kazan�lm�� haklar�ndan sayar.” (Tercümân-� Ahval Mukaddimesi)

6. A�a��daki beyitleri ayr� ayr� aç�klay�n�z. (20 P)

Diyar-� küfrü gezdim beldeler kâ�âneler gördüm Ne mümkün zulm ile bî-dâd ile imhâ-y� hürriyet

Dola�t�m mülk-i �slâm� bütün vîrâneler gördüm Çal�� idrâki kald�r muktedirsen âdemiyetten

( Ziya Pa�a) (Nam�k Kemal)

Ç�kar�m

…………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………..

Çal�ku�u

Vatan Yahut Silistre

Oliver Twist

“Feride” isminin yayg�nla�mas�

Piyesi izleyenlerin gösteri düzenlemesi

�ngiltere’de çocuk haklar�yla ilgili tart��ma ve çal��malar yap�lmas�

Edebi Eser

Etkisi

8. A�a��daki cümlelerde yer alan bo�luklar� doldurunuz.

· Sergüze�t roman�nda …………… ……………….. ak�mlar�n�n etkisi görülmektedir.

· Felatun Bey’le Rak�m Efendi roman�nda kullan�lan ………….. bak�� aç�s� yazar�n olaylar� istedi�i gibi yönlendirmesine imkan vermi�tir.

· Tanzimat Edebiyat�yla birlikte edebiyat�m�za Bat�dan gelen ………………….. ……………. …………….gibi yeni kavramlar girmi�tir.

· Tanzimat Edebiyat� ö�retici metinlerinde ikilik, yani …………….. ………………… çat��mas� varl��n� hissettirir.

· Tanzimatla birlikte edebiyat�m�zda ………………………………………………………………gibi edebî türler görülmeye ba�lar.

9. Bir edebî eser yaz�ld�� dönemin nelerinden etkilenir?

Roman�n temas� esarettir. Bir küçük k�z Kafkaslardan kaç�r�l�p esirciler taraf�ndan bir aileye sat�l�r. Bu evde çok zor günler geçirir. Evden kaçar ama tekrar o eve teslim edilir. Daha sonra o evden tekrar esirciye sat�l�r. Bu s�rada çe�itli e�itimlerden geçer. Ba�ka bir kona�a sat�l�r. Burada biraz rahat eder. Zamanla kona��n genç delikanl�s� ile aralar�nda bir a�k ba�lar. Anne bunu anlay�nca k�z� satar. Delikanl� yata�a dü�er, k�z da M�s�r’a bir zengine sat�l�r. Oradan onu kaç�rmak ve yard�m etmek isteyen harema�as� kaza ile ölür, k�z da kendini Nil Nehrine atar.

2. Roman kahramanlar�n�n tip mi karakter mi olduklar�n� yaz�n�z. Yazar�n olay kahramanlar�na yakla��m� nas�ld�r? Aç�klay�n�z.

Roman kahramanlar� birer tiptir. Yani iyiler ve kötüler vard�r. K�z, delikanl� ve ya�l� kad�n gibiler iyilerin simgesi; evin han�m� gibiler ise kötülerin simgesidir. Yazar, iyilerin taraf�n� tutar. Romantizmin etkisi.

3. Tanzimat dönemi roman�n�n özelliklerini yaz�n�z.

Romantizm ak�m�n�n etkisiyle iyiler hep iyi kötüler hep kötüdür. Yazar iyilerin taraf�n� tutar. Sonunda iyiler ödüllendirilir, kötüler cezaland�r�l�r. Gereksiz tasvirler yap�l�r. Tesadüflere yer verilir. Yazar ki�ili�ini gizlemez. Dil süslüdür. Konular�n� günlük ya�amdan ve tarihten al�r. Amaç halk� e�itmektir.

4. A�a��daki cümlelerin kar��s�na yarg�lar do�ru ise “D” , yanl�� ise “Y” yaz�n�z.

(Y ) * Tanzimat Ferman� 1839’da ilan edilmesine kar��l�k edebiyatta Tanzimat 1856’da ba�lar.

( Y ) * Felatun Bey’le Rak�m Efendi roman�nda Felatun Bey, kendini iyi yeti�tirmi�, kültürlü, dürüst bir ki�iliktir.

( D ) * Ceride-i Havadis yar� resmi bir gazetedir.

( Y ) * Osmanl� toplumunda modernle�me halk�n iste�iyle gerçekle�mi�tir.

( Y ) * �inasi, Ziya Pa�a ve Nam�k Kemal’in eserlerinde genellikle “sanat için sanat” anlay�� hâkimdir.

5. A�a��daki metni en k�sa ve öz biçimde yeniden yaz�n�z.

Bir toplumda ödev varsa, bireylerin de haklar� vard�r.

6. A�a��daki beyitleri ayr� ayr� aç�klay�n�z. (20 P)

Diyar-� küfrü gezdim beldeler kâ�âneler gördüm Ne mümkün zulm ile bî-dâd ile imhâ-y� hürriyet

Dola�t�m mülk-i �slâm� bütün vîrâneler gördüm Çal�� idrâki kald�r muktedirsen âdemiyetten

( Ziya Pa�a) (Nam�k Kemal)

Bat� ülkelerini gezen Ziya Pa�a oralarda geli�mi� ülkeler olmas� nedeniyle hep güzel yap�lar, yerler görmü�. Ama �slam ülkelerini gezdi�i zaman ise hep viranelik, y�k�nt� görmü�. Sanatç� Bat� kar��s�nda Do�unun geri kalm��l��n� vurguluyor ve duydu�u üzüntüyü dile getiriyor.

7. Bu tablodan �u sonucu ç�karabiliriz: bir edebî eser yaz�ld�� dönemde toplumda derin etkiler b�rakabilir.

8. A�a��daki cümlelerde yer alan bo�luklar� doldurunuz.

· Sergüze�t roman�nda ROMANT�ZM VEREAL�ZM ak�mlar�n�n etkisi görülmektedir.

· Felatun Bey’le Rak�m Efendi roman�nda kullan�lan �LÂHÎ bak�� aç�s� yazar�n olaylar� istedi�i gibi yönlendirmesine imkan vermi�tir.

· Tanzimat Edebiyat�yla birlikte edebiyat�m�za Bat�dan gelen HAK, ADALET, HÜRR�YET VE E��TL�K gibi yeni kavramlar girmi�tir.

· Tanzimat Edebiyat� ö�retici metinlerinde ikilik, yani DO�U-BATI çat��mas� varl��n� hissettirir.

· Tanzimatla birlikte edebiyat�m�zda ROMAN, H�KÂYE, T�YATRO gibi edebî türler görülmeye ba�lar.

9. Bir edebî eser yaz�ld�� dönemin nelerinden etkilenir?

Bir edebî eser yaz�ld�� dönemin siyasi, dinî, sosyal, ekonomik askerî ve sivil ya�am�ndan etkilenir.

Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz!

10. s�n�f dil ve anlat�m 1. d�nem 1. yaz�l� s�nav� sorular�, lise 2 dil ve anlat�m dersi yaz�l� sorular�, 1. d�nem dil ve anlat�m yaz�l� sorular�

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

D�L VE ANLATIM DERS� I. DÖNEM I.YAZILI YOKLAMASI

Ey Türk gençli�i ! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyeti'ni, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir

S-1 Yukar�daki metinde geçen ileti�im ögelerini göstererek ba�lam ve dönüt durumu hakk�nda bilgi veriniz.

S-2 A�a��da verilen eylemlerin hangisi ile yap�lan ö�renme daha kal�c� olup hat�rlanmaktad�r?

a) Okuma b) Söyleme c) Görüp ��itme

d) Görme e) ��itme

S-3 Bir yaz�l� yoklamada s�nav ka��d�n� daha iyi sunmak ve yüksek not almak için nelere dikkat etmelisiniz? Yaz�n�z

S-4  A�a��dakilerden hangisi  sunum an�da yap�lan çal��malardan biri  de�ildir?

a) Belge ve slayt kullanm��t�r

b) Ses tonunu  konuya uygun  olarak ayarlamak

c) Ciddi  ve a��r ba�l� bir görüntü sergilemek

d ) Slaytlar ile yap�lan aç�klamalar e� zamanl�d�r

e)  Sorulan sorulara  aç�k ve net cevap  vermek

S-5 Bir Tart��mada Ba�kan De�erlendirme Formunda neleri dikkate almal�d�r?

S- 6 A�a��daki cümlelerin hangisinde bir “ olas�l�k, olabilirlik” söz konusudur?

a) Kar ya��yor, k�� geldi art�k

b) Onunla konu�mal�s�n�z; olay� o görmü�

c) Ben onu iyi tan�r�m; çok dürüst biridir.

d) Siz de biliyorsunuz; o yeni geldi.

e) Geç kald�k san�r�m hoca ka��tlar� toplam��t�r

S-7 “Ba�ar�” konusunda sebep sonuç ili�kisi içinde öneri ve uyar� cümleleri ile kurulu bir paragraf olu�turunuz.

Âs�m'�n nesli... diyordum ya... nesilmi� gerçek:
��te çi�netmedi nâmusunu, çi�netmeyecek.
�ûhedâ gövdesi, bir baksana, da�lar, ta�lar...
O, rükû olmasa, dünyâda e�ilmez ba�lar...

S-8 Yukar�daki �air için a�a��dakilerden hangisi söylenemez

a) Karamsar b) Yaln�z c) Sab�rs�z

d) �nançl� e) Umutsuz

S-9 “F�rça- Boyac� ” aras�ndaki benzer ili�ki hangi seçenekte vard�r?

a) Mala – Usta b) Nota -müzik c) Çivi- Nalbur

d ) Elektrik- Bilgisayar e) Arpa- Çiftçi

S-10 �yi bir dinleyici program esnas�nda ne yapmal�d�r?

S-11 �yi bir Konu�mac� fiziki ve psikolojik olarak neler yapmal�d�r?

S-12 A�a��dakilerden hangisi bir tart��ma türü de�ildir?

a) Sempozyum b) Aç�k Oturum c) Tenkit

d) Münazara e) Panel

S-12 A�a��daki yaz� türlerinden hangisinde gözleme yer verilmez ?

a) Seyahat Yaz�s� b) Roman c) Masal d) Öykü e) Deneme

S-13 A�a��daki cümlelerin kar��s�na yarg�lar do�ru ise “D” , yanl�� ise “Y” yaz�n�z

*Üslup, amaca ve al�c�ya göre de�i�mez. ( )

* Ba�l�k, temay� s�n�rland�ran ve somutla�t�ran bir göstergedir.( )

* Anlat�m yap�l�rken ki�isel deneyimlerden de yararlan�l�r.( )

* Gözlem tekni�i dü�ünce yaz�lar�nda daha çok kullan�l�r. ( )

* Formlarda dinleyicilerin soru sormas�na da izin verilir ( )

S-14 “Merhamet ”   kavram�n� zaman , ki�i ve mekana göre S�n�rland�n�z

Not :  1.,5.,10.11.13.14. sorular 10’ar puan,2.,3.,4.,6.,7.,8. 9. 12.sorular 5’er puan

Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz!

10. s�n�f t�rk edebiyat� 1. d�nem 1. yaz�l� sorular� ve cevap anahtar�, lise 2 edebiyat yaz�l� sorular� ve cevaplar�

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

I.DÖNEM 10.SINIF TÜRK EDEB�YATI DERS� I.YAZILISI
ADI SOYADI:

1. “Bir Edebiyat tarihçisi yaz tatilinde gitti�i bir yerde; o yörenin sanatç�s�na ait bir türkü dinliyor. Daha da inceleyince söz konusu sanatç�n�n eserlerde bulunmayan türkülerine rastl�yor. Bu türküleri derleyerek bir eser yay�nl�yor.” Yukar�daki metinden hareketle Edebiyat Tarihi’nin kapsam�n� inceleyiniz.

2. “Din” Edebiyat�n dönemlere ayr�lmas�nda nas�l etkilidir? Aç�klay�n�z.

3. “Bat� Medeniyeti” Türk edebiyat�n� etkilerken hangi türlerde kendini nas�l hissettirmi�tir?

4. A�a��daki tabloda millet – destan e�le�mesi yap�lm��t�r. Buradan hareketle destan – millet kavram�n� yorumlay�n�z.
N�BELUNGEN ALMAN
�GOR RUS
�EHNAME �RAN

5.Türk Destanlar�nda geçen mitolojik ö�elerin kaynaklar� nedir? Aç�klay�n�z.

6. O�uz Ka�an düzenledi�i �ölenden sonra “ Dünya devletim olsun, halk�m�z da çok olsun!” der. Bu cümle bu destan�n hangi idealini yans�t�r? Yorumlay�n�z.

7. �zledi�iniz Truva filmindeki “A�il” ile “O�uz Ka�an” � kar��la�t�r�n�z.

8. Yapay Destan ile Do�al Destan’� kar��la�t�r�n�z.

9. A�a��daki bo�luklar� uygun sözcüklerle doldurunuz.
 Sözlü edebiyat …………………….. dönemde olu�maya ba�lam��t�r.
 Geleneksel olarak yay�lan veya toplumun hayal gücü etkisiyle biçim de�i�tiren, evrenin do�u�u ile ilgili hayalî alegorik anlat�m� olan halk hikâyesine……………………….. denir.
 Ölen birinin ard�ndan duyulan ac�y� dile getiren �iirlere �slamiyet’ten önceki dönemde ……………, Halk Edebiyat�nda……………… , ……………………….......................... ise mersiye denir.
 �u Destan� ………………….. Türklerine aittir.

10. A�a��daki yarg�lar� (D) ve (Y) olarak de�erlendirin.
a. Göktürk alfabesi milli bir özellik gösterir. (…..)
b. Ko�ma ve gazele benzeyen lirik �iirlere sözlü edebiyat döneminde kopuz ad� verilir.(….)
c. Türklerin ç�kard�� ilk özel gazete Takvim-i Vakaye’dir.(….)
d. Destan döneminde ola�anüstü olaylar s�kça görülür.(….)
e. Hayat A�ac� miti Uygur destanlar�nda görülür.(…..)

BA�ARILAR HER SORU 10 PUANDIR. SÜRE 35 DAK�KADIR

1. “Bir Edebiyat tarihçisi yaz tatilinde gitti�i bir yerde; o yörenin sanatç�s�na ait bir türkü dinliyor. Daha da inceleyince söz konusu sanatç�n�n eserlerde bulunmayan türkülerine rastl�yor. Bu türküleri derleyerek bir eser yay�nl�yor.” Yukar�daki metinden hareketle Edebiyat Tarihi’nin kapsam�n� inceleyiniz.

Edebiyat tarihçisi edebiyat tarihinin; eser-yazar ili�kisini göz önünde bulundurarak yeni bir eser meydana getirmi�tir.

2. “Din” Edebiyat�n dönemlere ayr�lmas�nda nas�l etkilidir? Aç�klay�n�z.
Din edebiyat�n dönemlere ayr�lmas�nda önemli bir yer tutar. Türkler �slam dinine girince edebi hayatta önemli de�i�iklikler olmu�tur. Bu de�i�iklikler de edebiyat incelemelerinde dönemlere ayr�lmada önemli bir unsur olmu�tur.

3. “Bat� Medeniyeti” Türk edebiyat�n� etkilerken hangi türlerde kendini nas�l hissettirmi�tir?

Tanzimat’tan sonra Bat� Edebiyat�’ndan “Roman, hikâye, makale, f�kra, an�” gibi türler edebiyat�m�za girmi�tir. Bu türler dü�ünce hayat�n�n ilerlemesinde önemli rol oynam��t�r.

4. A�a��daki tabloda millet – destan e�le�mesi yap�lm��t�r. Buradan hareketle destan – millet kavram�n� yorumlay�n�z.
N�BELUNGEN ALMAN
�GOR RUS
�EHNAME �RAN

Tarihi bir seyri olan köklü milletlerin do�al destanlar� vard�r.

5.Türk Destanlar�nda geçen mitolojik ö�elerin kaynaklar� nedir? Aç�klay�n�z.

Türk Destanlar�ndaki mitolojik ö�elerin kayna�� ya�ad�klar� co�rafyad�r. Da�lar, �rmaklar, ormanlar gibi.

6. O�uz Ka�an düzenledi�i �ölenden sonra “ Dünya devletim olsun, halk�m�z da çok olsun!” der. Bu cümle bu destan�n hangi idealini yans�t�r? Yorumlay�n�z.

Bu cümle Türklerin dünyaya hakim olma zihniyetini yans�t�r.

7. �zledi�iniz Truva filmindeki “A�il” ile “O�uz Ka�an” � kar��la�t�r�n�z.

A�il de O�uz da kahramand�r. Ama O�uz’un ola�anüstü bir ya�am� vard�r.
A�il kendisi için sava��r, O�uz milleti için sava��r.
A�il sava�ta ölür, O�uz eceliyle ölür.

8. Yapay Destan ile Do�al Destan’� kar��la�t�r�n�z.

Yapay Destan�n yazar� bellidir, Do�al destan anonimdir.
Yapay Destan bir olay üzerine yaz�l�r. Do�al destan ise bir süreç gerektirir.

9. A�a��daki bo�luklar� uygun sözcüklerle doldurunuz.
 Sözlü edebiyat mitolojik dönemde olu�maya ba�lam��t�r.
 Geleneksel olarak yay�lan veya toplumun hayal gücü etkisiyle biçim de�i�tiren, evrenin do�u�u ile ilgili hayalî alegorik anlat�m� olan halk hikâyesine mit denir.
 Ölen birinin ard�ndan duyulan ac�y� dile getiren �iirlere �slamiyet’ten önceki dönemde sagu, Halk Edebiyat�nda a��t, Klasik edebiyatta ise mersiye denir.
 �u Destan�, Saka Türklerine aittir.

10. A�a��daki yarg�lar� (D) ve (Y) olarak de�erlendirin.
a. Göktürk alfabesi milli bir özellik gösterir. (D)
b. Ko�ma ve gazele benzeyen lirik �iirlere sözlü edebiyat döneminde kopuz ad� verilir.(Y)
c. Türklerin ç�kard�� ilk özel gazete Takvim-i Vakaye’dir.(Y)
d. Destan döneminde ola�anüstü olaylar s�kça görülür.(D)
e. Hayat A�ac� miti Uygur destanlar�nda görülür.(D)

Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz!

9. s�n�f dil ve anlat�m yaz�l� sorular� ve cevaplar�, lise 1 dil ve anlat�m dersi 1. d�nem 1. yaz�l� s�nav� sorular� ve cevaplar�

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

A) A�a��daki noktal� yerlere uygun kelimeleri yaz�n�z. (25 puan)

1) Bir moda dergisinde yer alan elbise ve tak� foto�raflar� dild�� göstergelerden………………………..

2) ………………..anlam al��veri�idir.

3) Karahanl� dönemi eserleri �unlard�r?....................................................................................................................

4) Destans� hikayelerden olu�an “Dede Korkut Kitab�” ……………………………………..ile yaz�lm��t�r.

5) 15. yy. sonlar�ndan 20.yy. ba�lar�na kadar Anadolu, K�r�m, Irak, Suriye, Adalar, Rumeli ve Kuzey Afrika’da kullan�lan Türk yaz� diline……………………………………………..ad� verilir.

B) A�a��daki testleri cevaplay�n? (10 puan)

1) A�a��daki cümlelerin hangisinde ayr� yaz�lmas� gereken "de" biti�ik yaz�lm��t�r?

A) Bursa'da birçok akrabam var.

B) Duvarda ki resmi kim yapt�?

C) Emeklilik ikramiyesiyle evden sonra arabada alm��lar.

D) Her gece periler uyur odamda.

E) Karanl�k avluda döner bir ç�kr�k

2) Gelmi� geçmi�le gelecek iç içe

Bu dara�ac� keser dal� ömrü uzas�n diye

Bu bir kültür hazinesidir

Çilesiz çabas�z elbet gelmez dile

Bu dörtlükte, a�a��daki ses olaylar�ndan hangisi yoktur?

A) Ünlü dü�mesi B) Ünsüz yumu�amas�

C) Ünlü daralmas� D) Kayna�t�rma E) Ulama

C)A�a��daki cümlelerin kar��s�na yarg�lar do�ru ise “D”, yanl�� ise “Y” yaz�n�z. (10 puan)

1) ( ) �leti�im türlerinden birisi arabayla ileti�imdir.

2) ( ) Ate� ve öksürük hastal��n göstergesidir.

3) ( )Çekimli fiiller cümlede yüklem göreviyle kullan�l�r.” Cümlesi dil ötesi i�leviyle kullan�lm��t�r.

4) ( )Frans�zca Latince’den do�an dillerden birisi de�ildir.

5) ( ) Bo�umlama kusurlar�ndan birisi tutukluktur.

D)A�a��daki kavramlar� ilgili olanlarla e�le�tiriniz. (10 puan)

Ööörencilerimiz yaz� dili

Kitap konu�ma dili

Sooora argo

Özbekçe a��z

Konya dili �ive

E)A�a��daki sorular� cevapland�r�n�z? (45 puan)

1) “Postac�n�n bize ula�t�rd�� bir mektup örne�i” üzerinde ileti�imin ögelerini gösteriniz.

2) Kökeni bak�m�ndan diller kaç gruba ayr�l�r? Türkçe hangi dil grubuna girmektedir?

3) Bir telefon görü�mesinde muhatab�na “Sana sesleniyorum, orada m�s�n? Bak beni dinle?” gibi iletiler gönderiyor ve “Dostum, hey karde�!” gibi hitap cümleleri kullan�yorsa dili daha çok hangi i�levde kullan�r?

4) “yiyecek, kaybettim,akl�mdan,yakt�,s�cac�k” kelimelerinde görülen ses olaylar�n� aç�klay�n�z.

5) �ivenin tan�m�n� yaparak, iki tane örnek veriniz.

6) A�a��daki kelimelerin büyük ve küçük sesli uyumuna uyup uymad�klar�n� gösteriniz.

BÜU K Ü U

yürüyordu uymaz uymaz

göstermelik

ayakkab�

gelincik

anlatt�klar�m�n

geliyor

7)Tabloda verilen kelimelerde yaz�m yanl�� yap�lm��t�r. Kelimelerin do�ru �eklini ve yanl�� yaz�l�� sebebini tabloya yaz�n�z.

Yanl�� yaz�lm�� kelimeler	Kelimelerin do�ru yaz�m�	Yanl�� yaz�l�� sebebi

BA�ARILAR D�LER�M.

YILMAZ KISA

EDEB�YAT Ö�RETMEN�

MAHMUTLAR �ÜKRÜ KAPTANO�LU L�SES� 2006–2007 E��T�M-Ö�RET�M YILI

D�L VE ANLATIM DERS� 9/A SINIFI I.DÖNEM I. YAZILI CEVAP ANAHTARIDIR.

A) A�a��daki noktal� yerlere uygun kelimeleri yaz�n�z. (25 puan)

1) Bir moda dergisinde yer alan elbise ve tak� foto�raflar� dild�� göstergelerden görsel gösterge (ikon)dur.

2) �LET��M anlam al��veri�idir.

3) Karahanl� dönemi eserleri:KUTADGU B�L�G, D�VANI LÜGAT�’T-TÜRK, ATABETÜ’L-HAKAYIK, D�VAN-I H�KMET.

4) Destans� hikayelerden olu�an “Dede Korkut Kitab�” ESK� ANADOLU TÜRKÇES� ile yaz�lm��t�r.

5) 15. yy. sonlar�ndan 20.yy. ba�lar�na kadar Anadolu, K�r�m, Irak, Suriye, Adalar, Rumeli ve Kuzey Afrika’da kullan�lan Türk yaz� diline OSMANLI TÜRKÇES� ad� verilir.

B) A�a��daki testleri cevaplay�n? (10 puan)

1) Do�ru cevap D ��kk�d�r.

2) Do�ru cevap C ��kk�d�r.

C)A�a��daki cümlelerin kar��s�na yarg�lar do�ru ise “D”, yanl�� ise “Y” yaz�n�z. (10 puan)

1) ( Y ) �leti�im türlerinden birisi arabayla ileti�imdir.

2) ( D )Ate� ve öksürük hastal��n göstergesidir.

3) ( D ) Çekimli fiiller cümlede yüklem göreviyle kullan�l�r.” cümlesi dil ötesi i�leviyle kullan�lm��t�r.

4) ( Y ) Frans�zca Latince’den do�an dillerden birisi de�ildir.

5) ( D )Bo�umlama kusurlar�ndan birisi tutukluktur.

D)A�a��daki kavramlar� ilgili olanlarla e�le�tiriniz. (10 puan)

Ööörencilerimiz → konu�ma dili

Kitap → yaz� dili

Sooora → konu�ma dili

Özbekçe → �ive

Konya dili → a��c

E)A�a��daki sorular� cevapland�r�n�z? (45 puan)

1) “Postac�n�n bize ula�t�rd�� bir mektup örne�i” üzerinde ileti�imin ögelerini gösteriniz.

Gönderici → ileti → al�c� → kanal

↓ ↓ ↓ ↓

Mektubu yazan Mektup Biz Posta

2) Kökeni bak�m�ndan diller kaç gruba ayr�l�r? Türkçe hangi dil grubuna girmektedir? (10 puan)

Kökeni bak�m�ndan Hint-Avrupa, Sami-Hami, Çin-Tibet,Bantu, Ural-Altay dil ailesi gruplar�na ayr�l�r. Türkçe Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna girer.

3) Kanal� Kontrol i�levinde.

4) yiyecek (y-e-yecek) → ünlü daralmas�

kaybettim (kay-�-p ettim) → hece dü�mesi, sessez yumu�amas�, ünsüz benze�mesi

akl�mdan (ak-�-l�mdan) → hece dü�mesi

yakt� (yakt(d) �) → ünsüz benze�mesi

s�cac�k (s�cak(k) c�k) → ünsüz dü�mesi

5) �ive: Bir dilin bilinen tarihi geli�imi içinde ses ve biçim ayr�l�klar� göstermi� koluna ‘�ive’ denir.

Örnek: Azeri Türkçesi, ,Kazak Türkçesi .

6) BÜU K Ü U

yürüyordu uymaz uymaz

göstermelik uyar uymaz

ayakkab� uyar uyar

gelincik uyar uyar

anlatt�klar�m�n uyar uyar

geliyor uymaz uymaz

7)Tabloda verilen kelimelerde yaz�m yanl�� yap�lm��t�r. Kelimelerin do�ru �eklini ve yanl�� yaz�l�� sebebini tabloya yaz�n�z.

Yanl�� yaz�lm�� kelimeler	Kelimelerin do�ru yaz�m�	Yanl�� yaz�l�� sebebi
biliyoruzki	biliyoruz ki	Ba�laç olan ki ayr� yaz�l�r.
yirmibir	yirmi bir	Say�lar daima ayr� yaz�l�r.
üst te�men	üstte�men	Üst sözüyle yap�lan birle�ik kelimeler biti�ik yaz�l�r.
hasta hane	hastahane	Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 9. SINIF T�RK EDEB�YATI DERS� 1. D�NEM 1.YAZILI YOKLAMA SORULARI, lise 1 edebiyat yaz�l� sorular� 8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev 9. SINIFLAR TÜRK EDEB�YATI DERS� 1. DÖNEM 1.YAZILI YOKLAMA SORULARIDIR 1- “Fonetik sanat”, “plastik sanat” ve “ dramatik sanatlar” ne demektir? Birer örnekle aç�klay�n�z 2- Dil olmasayd� hayat�m�z nas�l olurdu? Dü�üncelerinizi yaz�n�z. 3- A�a��daki cümlelerde bo� b�rak�lan yerlere uygun sözcükleri yaz�n�z. • Edebiyat ……………… …………….. . ………… ………… ……………… gibi bilim dallar�ndan yararlan�r. • Edebî metnin konusu , en geni� anlam�yla do�a ile ili�ki halindeki duyan, dü�ünen, tasarlayan ve ya�ayan ………………….d�r. • Resmin malzemesi f�rça, boya, tuval; edebiyat�n malzemesi ise ….……dir. • Metinler ……………………… ve ………………. diye ikiye ayr�l�r . • Farkl� duygu, dü�ünce ve hayallerin, yeni olay ve durumlar�n zihinde olu�turdu�u görüntü ve tasar�mlar�n mecazlar ve söz sanatlar�yla ifade edilmesine ……………denir. 4- Mermerden mutfak tezgâh� yapan usta ile mermeri heykele dönü�türen heykelt�ra��n yapt�klar� aras�nda ne fark vard�r? Aç�klay�n�z. 5- “ KÖ�E” �iirindeki imgeleri, gösteriniz. �air niye imgelere ba�vurmu� olabilir, görü�lerinizi yaz�n�z. Sen geldin benim deli kö�emde durdun Bulutlar geldi üstünde durdu Merhametin ta kendisiydi gözlerin Merhamet saçlar�n� �slatan sessiz bir ya�murdu Bulutlar geldi alt�nda durduk Konu�tun güne�i hat�rl�yordum Gariptin yepyeni bir sesin vard� Bu ses öyle benim öyle yabanc� Bu ses saçlar�m� �slatan sessiz bir kard� Di�lerin öpülen çocuk yüzleri Güne�e aç�lan küçük aynalar Sert içkiler keskin kokular di�lerin �çinden geçilen küçük aynalar Ve güldün rengârenk ya�murlar ya�d� �nsan� a�latan ya�murlar ya�d� Yaral� bir ceylan gözleri kadar s�cak Yaral� bir ceylan kalbi gibi içli bir sesin vard� Sezai KARAKOÇ 6- Yukar�daki �iirde “sen” denilen ki�i kim olabilir? Ne gibi özellikleri vard�r? AÇIKLAYINIZ 7- “ Süzme çe�mün gelmesün müjgân müjgân üstüne Çe�m:Göz, Müjgân:Kirpik Urma zahm-� sineme peykân peykân üstüne Zahm-� sine: Yaral� gö�üs Peykan: Ok Yukar�daki beyiti aç�klay�n�z. 8- A�a��daki dörtlü�ü biçim aç�s�ndan inceleyiniz. ( Ölçüsü, duraklar�, uyak düzeni, uyak ve redifleri) A�lama sevdi�im gene gelirim Güzeller içinde seni bulurum �flah olmaz bu dert ile ölürüm Güzeller serdar� giysin karalar 9- A�a��daki cümleler do�ru ise “D” , yanl�� ise “ Y” yaz�n�z. (10) • ( )Sanat metinlerinin anlam� yoktur, anlamlar� vard�r. • ( ) Sanat eserleri bilimsel eserler gibi bilgilendirici ve nesnel olmal�d�r. • ( )Sanat eseri biricik ve özgündür. • ( )Bir sözcü�ün veya bir ifadenin ait oldu�u metnin yap�s� ve bütünlü�ü içerisinde, de�er ve anlam kazanmas�na “ba�lam” denir. • ( ) Dizelerde ünlü harflerle yap�lan ahenge aliterasyon denir. Not: Süre bir ders saatidir. 8. Soru 20, di�er sorular 10 puand�r. �stedi�iniz sorudan ba�layabilirsiniz 1. Fonetik sanatlar i�itsel sanatlar demektir. Örne�in müzik ve edebiyat kula�a hitap eder, sese dayal�d�r. Plastik sanatlar ise görsel sanatlar demektir. Resim ve mimari gibi. Gözümüze hitap eder. Dramatik sanatlar ise canland�rma söz konusudur. Bir çok sanat dal�ndan yararlanabilir. Tiyatro, sinema gibi.. 2. Dil olmasayd� insanlar aras� ileti�im olmazd�. Böylece topluluk olarak kal�n�r millet olunamazd�. Sanat, uygarl�k gibi kültürel geli�meler ku�aktan ku�a�a aktar�lamad��ndan geli�emezdi. Dolay�s�yla kültür olmazd�. Dil hem ileti�imi sa�layan bir araç, hem de uygarl�k düzeyini belirleyen önemli bir etkendir. 3. A�a��daki cümlelerde bo� b�rak�lan yerlere uygun sözcükleri yaz�n�z.(10) • Edebiyat TAR�H, PS�KOLOJ�, SOSYOLOJ� gibi bilim dallar�ndan yararlan�r. • Edebî metnin konusu , en geni� anlam�yla do�a ile ili�ki halindeki duyan, dü�ünen, tasarlayan ve ya�ayan �NSANd�r. • Resmin malzemesi f�rça, boya, tuval; edebiyat�n malzemesi ise D�L dir. • Metinler, Ö�RET�C� MET�NLER ve EDEB� MET�NLER diye ikiye ayr�l�r . • Farkl� duygu, dü�ünce ve hayallerin, yeni olay ve durumlar�n zihinde olu�turdu�u görüntü ve tasar�mlar�n mecazlar ve söz sanatlar�yla ifade edilmesine �MGE denir. 4. Sanat ve zanaat fark� vard�r. Mermerden mutfak tezgâh� yapan usta bunu para kazanmak için defalarca yapar. Sanatç� ise o heykeli sanat için bir kez yapar. Sanat eseri biricik ve tektir. 5. Deli kö�e, merhametin ta kendisi gözler, merhamet saçlar�n� �slatan ya�mur, yepyeni ses, bu ses saçlar�m� �slatan sessiz bir kard�, di�lerin öpülen çocuk yüzlerin, güne�e aç�lan küçük aynalar, sert içkiler keskin kokular di�lerin, rengarenk ya�murlar, insan� a�latan ya�murlar, yaral� ceylan kalbi gibi içli sesin… bunlar �iirdeki imgelerdir. Bu imgeleri �air duygular�n� daha iyi anlatabilmek için kullanm��t�r, çünkü insan duygular� s�n�rs�z, dildeki sözcükler ise s�n�rl�d�r. 6. �airin deli dolu günlerinde gelen birisidir. Sevgilisi olabilir. Sakinlik ve merhametli olu�u ilk göze çarpan özellikleridir; sesi ve aynalar gibi di�leri di�er özellikleridir. 7. Gözlerini süzerek bana naz yapma, çünkü naz ile bakarken kirpiklerin üst üste gelince bu bak��lar�n yaral� sineme ok üstüne ok gibi saplan�yor ve yaralar�m daha da ço�al�yor. 8. A - A�lama sevdi�im gene gelirim geL- irim “ irim” :redif A - Güzeller içinde seni bulurum buL-urum “L” Yar�m uyak A - �flah olmaz bu dert ile ölürüm öL- ürüm B -Güzeller serdar� giysin karalar 6+5=11 HECE ÖLÇÜSÜ UYAK DÜZEN�:DÜZ UYAK 9. ( D )Sanat metinlerinin anlam� yoktur, anlamlar� vard�r. ( Y ) Sanat eserleri bilimsel eserler gibi bilgilendirici ve nesnel olmal�d�r. ( D)Sanat eseri biricik ve özgündür. ( D )Bir sözcü�ün veya bir ifadenin ait oldu�u metnin yap�s� ve bütünlü�ü içerisinde, de�er ve anlam kazanmas�na “ba�lam” denir. (Y )Dizelerde ünlü harflerle yap�lan ahenge aliterasyon denir. Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 11. s�n�f dil ve anlat�m dersi konular�n�n anlat�m�, Lise 3 dil ve anlat�m dersi t�m konular�n anlat�m� ET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI, �GRETICI MET�NLER, S�ZL� ANLATIM, R�portaj, m�lakat, g�r��me, s�ylev nedir, mektup, g�nl�k, an�, hat�ra, biyografi 5/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev �Ç�NDEK�LER UNITE I MET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI Metinlerin S�n�fland�r�lmas� UN�TE II ÖGRETICI MET�NLER 1.Mektup 2.Günlük (Günce) 3.An� (Hat�ra) 4.Biyografi (Hayat Hikâyesi), Otobiyografi 5.Gezi Yaz�s� (Seyahatname) 6.Sohbet (Söyle�i) 7.Haber Yaz�lar� 8.F�kra 9.Deneme 10.Makale 11.Ele�tiri (Tenkit) ÜNITE III SÖZLÜ ANLATIM Röportaj Mülakat (Görü�me) Söylev (Hitabet, Nutuk) ÜNITE I MET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI BU BÖLÜMÜN AMAÇLARI Bu ünitenin sonunda; Metinleri s�n�fland�racak, Ögretici metinlerin özelliklerini belirleyecek, Sanat metinlerinin özelliklerini kavrayacak, Ögretici metinler ile sanat metinleri aras�ndaki farklar� ögreneceksiniz. NASIL ÇALISMALIYIZ? Bilmedi�iniz sözcük ve kavramlar�n anlamlar�n� sözlü�e bakmadan önce metinden tahmin ediniz. Daha sonra sözcüklerin aç�klamas�n� okuyun. Örnek metni veya metin parças�n� dikkatlice okuyup anlat�lmak istenen duygu ve dü�ünceleri kavramaya çalisiniz. Konu içinde size yöneltilen sorular� yan�tlay�n�z. Uyar�lar� dikkatle okuyun, gerekiyorsa yaz�n�z. Yazar, eser ad�n� ve önemli kavramlar� yazarak çalisiniz. �nceledi�iniz metin türü ile ilgili ba�ka yaz�lar� da okuyarak ögrendiginiz bilgileri de�erlendiriniz. Daha geni� bilgi için ansiklopediden, edebiyat tarihinden ve �nternet'ten yararlan�n�z. MET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI Metinler gerçeklikle ili�kileri, anlat�m biçimleri, i�levleri ve yaz�l�� amaçlar�na göre öncelikle sanat metinleri ve ögretici metinler olarak iki gruba ayr�l�r. I.SANAT MET�NLER� Sanat metinleri, gerçeklerin sanatç�n�n hayal, duygu ve dü�ünce dünyas�nda yeniden yorumlanmas� ve �ekillenmesiyle meydana gelir. Sanat metinlerine edebî metinler de denir. Bu metinlerde estetik ön plandad�r. Sezdirmek ve hissettirmek esast�r. Her okundu�unda yeniden yorumlanmaya aç�kt�r. Edebiyat biliminin içerisinde yer al�r. Sanat metinleri kendi içerisinde: A. �iir (co�ku ve heyecan� dile getiren metinler) B. Olay çevresinde olu�an edebî metinler olarak iki gruba ayr�l�r. A. �iir (co�ku ve heyecan� dile getiren metinler): Duygular�, izlenimleri, co�kular� dilsel bir anlat�m içinde ve özellikle dizeler hâlindeki ritimlerle, uyumlarla ve imgelerle aç�klayan metinlerdir. B. Olay Çevresinde Olu�an Edebî Metinler: -Kurmacan�n (hayal ürünü) imkânlar�ndan yararlan�r. -Yoruma dayan�r. -Bir olay örgüsü vard�r. -Olay örgüsü hayalî olarak düzenlenir. -Ki�i, zaman, mekân gibi ögeler yer al�r. -�nsana özgü soyut durumlar somutla�t�r�l�r. Olay çevresinde olu�an edebî metinler: 1. Anlatmaya ba�l� edebî metinler 2. Göstermeye ba�l� edebî metinler olarak iki gruba ayr�l�r. Anlatmaya ba�l� edebî metinler ve göstermeye ba�l� edebî metinler aras�ndaki en büyük fark; birisinin anlatmaya ve okumaya di�erinin ise göstermeye ve seyretmeye ba�l� olmas�d�r. 1. Anlatmaya Ba�l� Edebî Metinler a. Destan b. Masal c. Halk hikâyesi d. Mesnevi e. Manzum hikâye f. Hikâye g. Roman 2. Göstermeye Ba�l� Edebî Metinler; a. Geleneksel Türk tiyatrosu (Orta oyunu, Karagöz, köy tiyatrosu) b. Modern Türk tiyatrosu (komedi, dram, trajedi) olarak gruplara ayr�l�r. II. ÖGRETICI MET�NLER Ögretici metinlerde amaç gerçe�in yeniden yorumlanmas� de�il oldu�u gibi anlat�lmas�d�r. Önemli olan okuyucuya bilgi vermek ya da bilgiyi payla�makt�r. Bu nedenle ögre tici metinlerde ifadeler aç�k ve nettir. Her okundu�unda farkl� yorumlanmaz. Ögretici metinler; Tarihî metinler (tarihî konular� anlatan ve belgelere dayanan metinler) Felsefî metinler ( felsefî konular� anlatan metinler) Bilimsel metinler (bilimsel geli�meleri anlatan metinler) Gazete çevresinde geli�en metinler (makale, deneme, sohbet, f�kra, ele�tiri, haber yaz�s�, röportaj vb.) Ki�isel hayat� konu alan metinler (an�, mektup, günlük, gezi yaz�s�, biyografi, oto biyografi vb.) olarak grupland�r�l�r. Bu ögretici metinler içerisinde edebiyat�n ilgilendi�i edebî metin türleri "gazete çevresinde geli�en metinler" ve "ki�isel hayat� konu alan metinler" içerisinde yer almaktad�r. II.ÜNITE ÖGRETICI MET�NLER Mektup Günlük (Günce) An� (Hat�ra) Biyografi (Hayat Hikâyesi), Otobiyografi Gezi Yaz�s� (Seyahatname) Sohbet (Söyle�i) Haber Yaz�lar� F�kra Deneme Makale Ele�tiri (Tenkit) BU BÖLÜMÜN AMAÇLARI Bu üniteyi bitirdi�inizde; Mektup türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Günlü�ün (günce) özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, An� (hat�ra) türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Biyografi (hayat hikâyesi), otobiyografi türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Gezi yaz�s�n�n (seyahatname) özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Sohbet (söyle�i) türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Haber yaz�lar�n�n özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, F�kra türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Deneme türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Makale türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacak, Ele�tiri (tenkit) türünün özelliklerini belirleyecek ve bu türde metin olu�turacaks�n�z NASIL ÇALISMALIYIZ? Bilmedi�iniz sözcük ve kavramlar�n anlamlar�n� sözlü�e bakmadan önce metinden tahmin ediniz. Daha sonra sözcüklerin aç�klamas�n� okuyunuz. Örnek metni veya metin parças�n� dikkatlice okuyup anlat�lmak istenen duygu ve dü�ünceleri kavramaya çalisiniz. Konu içinde size yöneltilen sorular� yan�tlay�n�z. Uyar�lar� dikkatle okuyunuz, gerekiyorsa yaz�n�z. Yazar ad�n�, eser ad�n� ve önemli kavramlar� yazarak çalisiniz. �nceledi�iniz metin türü ile ilgili ba�ka yaz�lar� da okuyarak ögrendiginiz bilgileri de�erlendiriniz. Daha geni� bilgi için ansiklopediden, edebiyat tarihinden ve �nternet'ten yararlan�n�z. 1. MEKTUP 1. Tan�m� Bir haberi, dile�i veya duyguyu bir ba�kas�na iletmek için yaz�lm�� yaz�ya mektup denir. Mektup en eski haberle�me araçlar�ndan biridir. Günümüzde uygarl��n geli�mesi ile haberle�me araçlar� oldukça çesitlenmistir: gazete, dergi, televizyon, bilgisayar, belgegeçer, �nternet... Mektup, yaz�n�n bulundu�u tarihe kadar çikabilen en eski edebiyat türlerinden biridir. Eldeki en eski örnekler, M�s�r firavunlar�n�n (M Ö 14-15. yüzy�llar) ve Hititlerin mektuplar�d�r. 2. Özellikleri Bir edebiyat türü olarak mektup günümüzde, ileti�imdeki h�zl� teknik geli�melere kar�in ki�inin iç dünyas�n� yans�tmas� ve dü�üncelerin payla�im� nedeniyle yerini korumaktad�r. Mektup türü dört ana gruba ayr�l�r: Özel mektuplar Edebî mektuplar �� mektuplar� Resmî mektuplar 1-Özel Mektuplar Birbirlerini tan�yan ki�ilerin duygu ve dü�üncelerini payla�mak için birbirlerine gönderdikleri mektuplard�r. Mektupla�an ki�iler aras�ndaki samimiyet, özel mektuplar�n de�erini art�r�r. Özel mektuplar her konuda yaz�labilir, o nedenle konular� çok çesitlidir. Ancak konularda güncellik a��r basar. Anlat�m�nda içtenlik ve rahatl�k vard�r. Hitaplarda da içten ifadelere yer verilir. Bahsedilen konuya göre, mektup yazan ki�inin üslubu de�i�ir. Sanatç�lar�n, devlet adamlar�n�n, dü�ünürlerin özel mektuplar� yay�nland��nda bizler için önemli belgeler olabilir. Özel mektuplar�, konular�na göre alt ba�l�klar hâlinde adland�rmak da mümkündür: Aile mektuplar� veya sa�l�k mektuplar� (e�e, dosta, yak�n akrabaya yaz�lanlar), Tebrik mektuplar� (herhangi bir ba�ar�, nikâh, ni�an, dü�ün, bayram, y�lba�i gibi sebeplerle yaz�lanlar), Te�ekkür mektuplar� (iyilik veya yard�m görme gibi sebeplerle yaz�lanlar), Davet mektuplar� (davetiyeler, ni�an, dü�ün, gezi vs. sebeplerle yaz�lanlar), Taziye mektuplar�, Özür mektuplar� vs. Bu türdeki mektuplar�n gizlili�i vard�r ve bu gizlilik kanunla korunmu�tur. 2-Edebî Mektuplar Edebiyatç�lar�n birbirlerine ya da dostlar�na yazd�klar� sanatsal de�er ta�iyan mektuplard�r. Edebî mektuplar, dil ve anlat�m aç�s�ndan sanat de�eri ta�ir. Örnek bir dil ve anlat�m kullan�l�r. Edebî mektuplar belge niteli�i ta�id�klar�ndan önemlidirler. Bu tarz mektuplardan yaz�ld�klar� döneme ait sanat, edebiyat ve fikir olaylar� hakk�nda bilgi edinmek de mümkündür. Tan�nm�� yazarlar birbirlerine yazd�klar� mektuplarla fikir ve sanat olaylar�n� ve eserleri tart��rlar. 3-�� Mektuplar� Endüstri, i� ve ticaret alanlar�nda ya da i� yerleriyle ki�iler aras�nda yaz�lan mektuplard�r. Bu mektuplarda içtenlik aranmaz. �stenilen, aç�kça ve anla�il�r bir dille belirtilir. Aç�klay�c� anlat�m türü tercih edilir. 1. Mektup kâ��d� temiz ve çizgisiz olmal�d�r. 2. Mektuplar�n mürekkepli kalemle ya da bilgisayarla yaz�lmas�na özen gösterilmelidir. 3. Mektup kâ��d�n�n sa� üst k�sm�na yaz�ld�� yer ve tarih konulmal�d�r. 4. Mektup, yaz�ld�� ki�iye uygun bir sesleni�le ba�lamal� ve sesleni�ten sonra virgül i�areti konulmal�d�r. Mektupta karalamalar yap�lmamal� ve yaz�m kurallar�na uyulmal�d�r. Selam ve sayg� sözleri sonuç bölümünde yer almal�, selâm, sayg� ve te�ekkürlerde a�ir�l��a kaç�lmamal�d�r. 7. Mektup bitince sa� alt kö�esi imzalanmal�d�r. 8. Anlat�lacak konu kesin ve aç�k bir dille ifade dilmeli; cümleler k�sa olmal�d�r. 9. Sözcüklerin k�saltmalar� kullan�lmamal�; yanl�� anlama gelecek sözlere yer verilmemelidir. 4-Resmî Mektuplar Devlet dairelerinin kendi aralar�nda veya ki�ilerle devlet daireleri aras�nda yaz�lan mektuplard�r. Bu tür mektuplarda, konunun uzunlu�una göre tam veya yar�m sayfa boyutunda çizgisiz, beyaz kâ��tlar kullan�l�r. Konu d��nda ayr�nt�lara ve özel isteklere yer verilmez. Konu en aç�k ve yal�n biçimde ele al�n�r. Resmî mektuplar, biçim yönüyle i� mektuplar�na benzer. Resmî mektuplar; ba�l�k, metin ve son k�s�m diye üç bölüme ayr�l�r. Ba�l�kta gönderen makam, dosya numaras�, tarih, konu, adres ve ilgiler bulunur. Metin k�sm�nda, do�rudan do�ruya i�le ilgili konudan söz edilir. Son k�s�mda ise üst makam yetkilisi alt makamdakine yaz�yorsa yaz�y� "rica ederim", alt makamdaki üst makamdakine yaz�yorsa "bilgilerinize sayg�yla sunar�m" veya "arz ederim" �eklinde ifadeler yazar. Hiçbir sayg� kelimesi kullan�lmaz. Sa� tarafa imza at�l�r. �mzan�n alt�na yaz�y� imzalayan�n ad� ve soyad� yaz�l�r (soyad� büyük harflerle). Bunun alt�na makam ad�, küçük harflerle yaz�l�r, gerekirse k�saltma kullan�labilir. MEKTUP PLANI Sesleni�, Tarih (Giri�)…………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. (Geli�me) …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. (Sonuç)………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………….. Adres �mza Ad� Soyad� Giri�te, mektubun yaz�lma nedeni aç�klan�r. Geli�mede, duygu ve dü�ünceler anlat�l�r. Sonuçta, iyi dilekler belirtilir. Dilekçe Dilekçe, bir iste�i bildirmek, bir �ikâyeti duyurmak veya herhangi bir konuda bilgi vermek amac�yla resmî veya özel kurumlara/kurulu�lara yaz�lan resmî yaz�d�r. Dilekçe, herkesin zaman zaman yazmak zorunda kalabilece�i bir mektup türüdür. Dilekçe yazarken a�a��daki hususlara dikkat edilmelidir: Dilekçe metni genellikle k�sa olur. Ancak baz� özel durumlarda kâ��d�n ön yüzü yeterli olmazsa kâ��d�n arka yüzüne yaz�lmaz ikinci bir kâ��t kullan�l�r. Konular k�sa ve öz olarak belirtilir. Gereksiz ayr�nt�lara yer verilmez. Dilekçe bilgisayarla, daktiloyla veya mavi ya da siyah mürekkepli dolma kalemle yaz�l�r. Tükenmez kalemle veya kur�un kalemle dilekçe yaz�lmaz. Dilekçe metni, sayfaya güzel bir kompozisyonla yerle�tirilir (Yukar�da kâ��d�n dörtte biri kadar, sol tarafta en az 3 cm ve sa� tarafta 1 cm bo�luk b�rak�lmal�d�r.). Anlat�m�n yal�n ve duru olmas�na özen gösterilir. Dilekçe, hangi kuruma veriliyorsa bu makam�n ad� ba�a yaz�l�r. Kurum ad�n�n sa� alt�na kurumun bulundu�u �ehir ad� yaz�l�r. Dilekçeye sorunla ilgilenecek kuruma veya makama hitapla ba�lan�r. Hitaplar kurumun idari yap�s�na uygun olmal� ve eksiksiz yaz�lmal�d�r: Ankara Valili�ine, Aç�kö�retim Lisesi Müdürlü�üne, E�itim Teknolojileri Genel Müdürlü�üne gibi. Daha sonra konunun belirlendi�i metin bölümüne geçilir. Bu bir �ikâyet dilekçesiyse, �ikâyet sa�lam kan�tlara dayand�r�l�r. E�er i� isteme dilekçesiyse, ögrenim durumu, ya�, k�sa bir öz geçmi�, kurumca aranan seçkin nitelikler aç�k seçik belirtilir. Dilekçe bitiminde sa� alt kö�eye ad� ve soyad� yaz�l�r, imzalan�r. Tarih, isim ve imzan�n bir sat�r üstünde yer al�r. Sol alt kö�eye adres yaz�l�d�r. Dilekçe imzaland�ktan sonra sol tarafa aç�k adres bildirilir. Dilekçeyle birlikte varsa verilen ekler, adresi yazd�ktan sonra ekler ba�l�� alt�nda numara verilerek s�ralan�r. Evrak�n kaybolmamas� için (varsa) ekler mutlaka belirtilir. Bir dilekçede sadece bir ki�inin imzas� bulunur ve imzas�z dilekçeler geçersiz say�l�r. Örnek Dilekçe T.C. M�LL� E��T�M BAKANLI�I E��T�M TEKNOLOJ�LER� GENEL MÜDÜRLÜ�Ü AÇIK ÖGRETIM L�SES� MÜDÜRLÜ�ÜNE 28-29 Ocak 2006 tarihinde yap�lan 2005-2006 e�itim ögretim y�l� birinci dönem s�navlar� sonunda Aç�k Ögretim Lisesinden mezun oldum. Diplomam düzenlenene kadar, mezun oldu�umu gösterir mezuniyet belgesinin taraf�ma gönderilmesini arz ederim. Adres: Ihlamur Çiçegi Apartman� 10 Mart 2006 S Blok, 12/4 Kanarya Sokak �mza Bat�kent / Ankara �brahim Erdem SAYDIM Ekler Nüfus cüzdan� fotokopisi (1 adet), Ögrenci kimlik kart� fotokopisi (1 adet). Dil Bilgisi Ses Dü�mesi Kimi sözcüklerin çekimlenisinde veya türeyi�inde bir sesin dü�tü�ü görülür. Örnekler: çevirilmek - çevrilmek savurulmak - savrulmak gö�üs - gö�sü boyun - boynu seyir etmek - seyretmek kay�p olmak - kaybolmak emir etmek - emretmek Kimi birle�ik sözcüklerin olu�umunda bir hece veya ses dü�mesi meydana gelir. kahve alt� - kahvalt� sütlü a� - sütlaç 2.GÜNLÜK (GÜNCE) 1. Tan�m� Bir ki�inin duygu, dü�ünce ve gözlemlerini günü gününe yazd�� yaz�lard�r. 2. Özellikleri Yaz�ld�� günün tarihini ta�ir. Yaz�lanlar inand�r�c� olur. Anlat�lanlar içtenlikle ifade edilir. Ki�isel ve özeldir. Günlüklerde ya�anan ve görülenlerle, yaz�da anlat�lanlar aras�nda zaman fark� söz konusu de�ildir. Günlükler okuyucu dü�ünülerek de�il, yazan ki�inin yazmak istedikleriyle meydana gelir. Dil Bilgisi Ses Türemesi Kimi sözcüklerde, sözcük yap�m eki al�rken, peki�tirilirken veya birle�ik sözcük olu�turulurken bir ya da birden çok sesin türemesidir Sesli Türemesine Örnekler: Fikr-fikir Zikr-zikir Hükm- hüküm Sessiz Türemesine Örnekler: Af-affetme red-reddetmek 3. ANI (HATIRA) 1. Tan�m� Bir yazar�n içinde ya�ad�� ya da tan�k oldu�u olaylar� anlatt�� yaz� türüne an� (hat�ra) denir. An�lar genellikle hangi olaylardan yola çikilarak yaz�l�r? An�lar genellikle onlar� yazan ki�inin de rol ald�� gerçek olaylara dayal� yaz�lard�r. Bu yüzden anlat�m� birinci ki�inin a�z�ndan yap�l�r. 2. Özellikleri Ya�anm�� olaylar� konu al�r an� yaz�lar�. Tarihsel gerçeklerin ögrenilmesine katk� yapan an�lar, tarihçilere yol gösterir. An� yaz�lar� ögretici ve bilgi vericidir. An� yazar�, anlatt�klar�n� kan�tlama, belgelerle ifade etmek zorunda de�ildir. An� yazar�, gördüklerini ve duyduklar�n� aradan uzun y�llar geçtikten sonra yazd�� için bellek yan�lmalar�n� önlemek amac�yla mektuplardan, o dönemle ilgili yaz�lardan ve görgü tan�klar�ndan yararlanabilir. Niçin tan�nm�� ki�ilerin yazd�� an�lar önemli say�l�r? Tan�nm�� sanat, dü�ünce, bilim, spor ve siyaset adamlar�n�n an�lar� onlar�n ya�amlar�n� ve dönemlerini ayd�nlatmas� yönünden oldukça önemli belgelerdir. An�lar siyasi, edebî, askerî ve sosyal içerik ta�iyabilir. An�n�n kesi�ti�i ba�ka yaz� türleri de vard�r. Bunlar günlük, otobiyografi, gezi yaz�s� gibi yaz�lard�r. Günlük ile an� aras�ndaki fark nedir? Günlük günü gününe yaz�l�r. An� ise geçmi�e yöneliktir, olaylar ya�and�ktan sonra kaleme al�n�r. Günlüklerde öznellik a��r basar. Dil Bilgisi Ses Benze�mesi (Sert Sessizlerin Benze�mesi) Dilimizdeki; c,d,g ünsüzleriyle ba�layan eklerin sert ünsüzlerle (f,s,t,k,ç,�,p,h) biten sözcüklere eklendiklerinde; ç,t,k ünsüzlerine dönü�mesidir. Yanl�� - Do�ru s�n�f-da - s�n�f-ta tarih-den - tarih-ten çiçek-ci - çiçek-çi kes-gin - kes-kin kaç-d� - kaç-t� dolap-dan - dolaptan Birle�ik sözcüklerde bu kural�n aranmamas� gerekir. Örnekler: Akdeniz-üçgen-akci�er 4. B�YOGRAF� (HAYAT H�KÂYES�), OTOB�YOGRAF� 1. Tan�m� Sanatta, edebiyatta, bilimde, politikada veya ba�ka alanlarda tan�nm�� ki�ilerin ya�amlar�n� anlatan yaz� türüne biyografi (hayat hikâyesi) denir. Biyografi daha çok kimler hakk�nda kaleme al�n�r? Biyografi, ya�amlar�yla okurlar�n ilgisini çekebilecek ki�iler hakk�nda kaleme al�n�r daha çok. Biyografi yazan, anlataca�� ki�iyi bütün yönleriyle tan�tmal�d�r. Biyografinin tarihe, edebiyata ve ele�tiriye büyük katk�lar� vard�r. Otobiyografi ile monografi aras�nda fark var m�d�r? Bir kimsenin ya�am öyküsünü kendisinin yazmas�yla olu�an eserlere otobiyografi denir. Bilimsel bir konuyu veya bir kimsenin ya�am�n�, ki�ili�ini, eserlerini ayr�nt�l� olarak inceleyen eserlere monografi denir. 2. Özellikleri Biyografi yazma, çok ayr�nt�l� bir ön çalismayi gerektirir. Hayat hikâyesi yaz�lacak ki�inin mektuplar�ndan, günlüklerinden, an�lar�ndan, yak�nlar�ndaki insanlar�n izlenimlerinden yararlan�l�r. Biyografi yaz�lar�, öyküleyici anlat�mla yaz�l�r. Biyografisi yaz�lan ki�inin; Do�um tarihi ve yeri, Çocuklugu, Ögrenimi, Ailesi ve yeti�mesi, Meslek ya�am�, Yeti�mesinde etkili olan ki�i ve olaylar, Ki�ili�i ve karakteri, Çevresinde b�rakt�� izlenimler, Hizmetleri, Eserleri, Kendinden sonraki ki�ilere etkileri vb. üzerinde ayr�nt�l� durulmas� gerekir. Biyografi yaz�l�rken a�a��daki kaynaklardan yararlan�l�r: Biyografisi yaz�lacak ki�inin eserleri, röportajlar�, söyle�ileri vb. Hakk�ndaki yaz�lar, hat�ralar, kitaplar vb. Ansiklopediler, �nternet'in ilgili siteleri, di�er biyografiler Ki�inin ya�ayan yak�nlar�, arkada�lar� ve meslekta�lar� Belgeler ve foto�raflar vb. Dünyada biyografinin ilk büyük yazar�, eski Yunan edebiyatç�s� Plutarkhos (Pulutarkos)'tur. Edebiyat�m�zda biyografilere eskiden tercüme-i hâl denirdi. Klâsik (Divan) edebiyattaki �airlerin ya�amlar�n� anlatan tezkireler de biyografi örnekleri aras�nda say�l�r. Dil Bilgisi Ünsüz Yumu�amas� (Sert Sessizlerin Yumu�amas�) Bir sözcük "p, ç, t, k" harflerinden biri ile bitiyorsa ünlü ile ba�layan bir ek ald��nda bu harflerin yumu�ayarak "b, c, d, g" harflerine dönü�tü�ünü hat�rlay�n�z. Örnekler: Ocak- oca�� Yurt- yurdum Sevinç- sevinci dolap- dolab sokak- soka�� p, ç, t, k harfleriyle biten her sözcük, ünlü ile ba�layan bir ek ald��nda b, c, d, g harflerine dönü�mez. Örnekler: Suç-suçu dost-dostu sat- sat�lmak yak- yak�c� geç-geçer 5. GEZ� YAZISI (SEYAHATNAME) 1. Tan�m� Bir ki�inin gezip gördü�ü yerlerden edindi�i izlenimleri, bilgileri aktard�� yaz�lara gezi yaz�s� denir. Eskiden geziye çikmayi u�ra� edinmi� kimselere gezgin (seyyah), gezi yaz�lar�na da seyahatname ad� verilirdi. Gezi yaz�lar�nda amaç; yurt içinde ya da yurt d��nda gezilip görülen yerlere ili�kin bilgi vermek, o yerlerin güzelliklerini, görülmeye de�er yanlar�n�, insanlar�n ya�ay�� biçimlerini tan�tmakt�r. Gezi yaz�lar�n� okuyan kimseler anlat�lan yerler hakk�nda bilgi sahibi olur. Gezi yaz�lar�; tarih, co�rafya, toplum bilimi, hukuk, folklor için de bilgi kayna��d�r. Ünlü gezginlerin seyahatnameleri, insanlar ve ülkeler hakk�nda önemli bilgiler verirler. 2. Özellikleri Gezi yaz�lar�, insano�lunun ya�ad�� yerlerin d��ndaki yerleri görme merak�ndan do�mu�tur. Gezi yaz�lar�nda anlat�lanlar hayal ürünü de�il, gerçektir. Gezilip görülen yerler gerçekte oldu�u gibi anlat�l�r. Yabanc� terimler ve kavramlar aç�klanarak ak�c�, anla�il�r bir dil kullan�lmal�d�r. Okuyucunun kolay bilgi edinmesi için kar�ila�t�rmalar yap�l�r. Gezi yaz�s�nda, okuyucu için s�radan olanlar�n ilgi çekici olanlara yer verilmelidir. Gezi yaz�s� kaleme alacak olan ki�inin halk�n ya�ay��n�, gelenek ve göreneklerini, do�a güzelliklerini, anlatabilmesi için çok iyi gözlem yapmas� gerekir. Yazar�n seçicili�i önemlidir. Görülen yerin kültür, tabiat zenginlikleri, tarihî özellikleri ve ya�ama biçimi hakk�nda okuyucuya bilgi verilir.Gezi yaz�lar�nda tan�mlama, betimleme ve aç�klamadan yararlan�l�r. Dil Bilgisi Ses Daralmas� "a,e" ile biten bir fiilin (eylem) sonuna -yor eki geldi�inde "a,e" harfleri daral�p "�, i, u, ü" harflerine dönü�ür. Bu olaya ses daralmas� denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnekler: Yanl�� Do�ru gelme-yor gelmiyor seve-yor seviyor yazma-yor yazm�yor gülme-yor gülmüyor bulma-yor bulmuyor söyle-yor söylüyor 6. SOHBET (SÖYLE�I) 1. Tan�m� Konu�up, görü�me anlam�na gelir. Makale plan�yla, bir söyle�i havas� içinde yazar�n ki�isel görü� ve dü�üncelerini anlatt�� yaz�lara sohbet (söyle�i) denir. 2. Özellikleri Bir kimse ile konu�ur gibi yaz�l�r. Anlat�m, samimî konu�ma �eklinde olur. Günlük sanat olaylar�n� ve genel konular� ele al�r. Yazar�n nükteleri ve içtenli�i anlat�lanlar� çekici hâle getirir. Dil Bilgisi Ek Olan "-ki" ve Ba�laç Olan "ki"nin Yaz�m� Ek olan "-ki"nin sözcü�e birle�ik yaz�l�p ünlü uyumlar� kurallar�na uymad��n�; ba�laç olan "ki"nin sözcük oldu�u için ayr� yaz�ld��n� hat�rlay�n�z. Örnekler: �çindeki k�v�lc�m�n fark�na vard�. Sokaktaki adamda kendini gördü. Benim basketbol topum bahçede, seninki nerede? Bana bunlar� söylemek istedi ki kendini tutamad�. O kadar ki anlatmakla bitiremez. Senin söylediklerini o fark edemez ki. "dünkü, bugünkü" sözcüklerinin d��nda -ki eki ünlü uyumlar�na uymaz. "sokaktaki" sözcü�ünde oldu�u gibi. "hâlbuki, sanki, mademki" gibi birkaç örnekte "ki" ba�lac� sözcü�e birle�ik yaz�l�r. Ek Olan "-de" ve Ba�laç Olan "de"nin Yaz�m� Ek olan "-de"nin sözcü�e birle�ik yaz�ld��n�; ba�laç olan "de"nin sözcük oldu�u için ayr� yaz�ld��n� hat�rlay�n�z. Örnekler: Kalbimde yas var dese de yüzü hep gülüyor, kimseyi inand�ram�yordu. Ya�murda �sland�k. Ayakta durmak ona zor geldi. Sizin de bizim gibi dü�ündü�ünüzü san�yordum. Söyledi�i sözlere de �a�ird�, yapt�� hareketlere de. Gidip de dönmemek var, gelip de görmemek var. "-de" ba�lac� ünsüz benze�mesi kural�na uyar "-te, -ta" �eklinde kullan�l�r. "Ayakta" sözcü�ünde oldu�u gibi. Ba�laç olan "de" için böyle bir durum söz konusu de�ildir. Her zaman "de, da" olarak kullan�l�r. Soru Edat� "mi"nin Yaz�m� Soru edat� olan "mi" kendisinden önce gelen sözcükten ayr� yaz�l�r. Çünkü cümlede ba��ms�z bir sözcük olarak de�erlendirilir. Kendisinden sonra gelen eklerle de birle�ik yaz�l�r. Örnekler: Konu�sayd� onu anlar m�yd�m? Böyle mi esecekti son günümde bu rüzgâr? Söyledikleri yalan m�? 7. HABER YAZILARI 1. Tan�m� Toplumda veya tabiatta meydana gelen çesitli olay, durum ve görünümle ilgili bilgi ve duyurulara haber denir. Bu haberlerin halka duyurulmas� amac�yla haz�rlanan yaz�lara da haber yaz�lar� denir. Haber kaynaklar� üçe ayr�l�r: Resmî haberler : En etkili ki�ilerden ögrenilir. Özel haberler : Halk aras�ndaki olaylar�n halk taraf�ndan muhabirlere bildirilmesiyle elde edilir. Ajans haberleri : Dünya olaylar�n� toplay�p her yana bildiren kurumlar�n verdikleri haberlerdir. Haber yaz�lar� konular�na göre; Siyasal haber yaz�lar�, Sanatla ilgili haberler yaz�lar�, Ekonomiyle ilgili haber yaz�lar�, Bilimsel ve teknik haber yaz�lar�, Sosyal haber yaz�lar�, Spor haber yaz�lar� olmak üzere grupland�r�labilir. 2. Özellikleri Haber yaz�lar�n�n günlük ve önemli olmas� gerekir. Haberler do�ru olmal�d�r. Kolay anla�il�r; ak�c�, aç�k ve duru olmal�d�r. Haber yaz�lar� toplumun büyük bir k�sm�n� ilgilendirmelidir. Yazan ki�i anlatt�klar� kar�is�nda tarafs�z kalmal�, yorumdan kaç�nmal�d�r. Yanl�� anla�ilmalara yer verecek cümlelerden kaç�n�lmal�d�r. Anlat�lanlar ilgi çekici olmal�d�r. 5N 1K (ne, niçin, nas�l, nerede, ne zaman, kim) ifadesi haber yaz�lar� olu�turmada önemlidir. Haber yaz�lar�, 5N lK'da yer alan sorulara verilen cevaplarla geni�ler. Dil Bilgisi Noktalama ��aretleri Nokta (.) a. Cümle sonunda yer al�r. Teslime'nin �brahim Erdem'i sevdi�ini biliyorum. b. K�saltmalarda kullan�l�r. vb. , T.C. , Prof. Dr. TBMM, TDK, MEB, AB, TÜB�TAK gibi k�saltmalarda nokta i�areti kullan�lmaz. c. Say�larda s�ray� belirtir. I. Dünya Sava�i, IV. Murat, 10. ögrenci d. Tarih yaz�m�nda kullan�l�r. 10.03.2005 Virgül (,) a. E� görevli sözcük, sözcük gruplar� ve cümleleri birbirinden ay�rmak için kullan�l�r. Matematik, fen, fizik, biyoloji gibi say�sal derslere ilgi duydu. b. Cümle içindeki ara sözleri ve ara cümleleri ay�rmak için kullan�l�r. Beklenmedik bir anda, bunu bilmeliydik, çikip geldi. c. Hitap sözcü�ünden sonra kullan�l�r. Sevgili dostum, yine kalbini k�rd�m de�il mi? d. "evet, hay�r, yok" gibi sözcüklerden sonra kullan�l�r. Evet, bu sözleri duymak beni gerçekten mutlu etti. e. Cümlede özellikle vurgulanmas� gereken sözcükten sonra kullan�l�r. Cem, Semih'e bu sözleri söylemi� olamaz. Noktal� Virgül ( a. Ba�l� cümleleri ay�rmak için kullan�l�r. Kitaplar k�sa sürede okunur; raflara yerle�tirilir. b. Virgülle s�ralanm�� gruplar� ay�rmak için kullan�l�r. Yaban, Çalikusu, Ate�ten Gömlek roman; Yüz Ak�, Diyet hikâye; Hem�irem �çin �iirdir. c. "ama, fakat" gibi iki cümleyi birbirine ba�layan edatlardan önce kullan�l�r. Bugün Ankara'ya ya�mur ya�m��; ama biz görmedik. �ki Nokta ( a. Örneklerden önce kullan�l�r. Ki�i zamirleri �unlard�r: ben, sen, o, biz, siz, onlar. b. Aç�klamas� yap�lacak cümlenin sonunda kullan�l�r. Mutluluklar�n� gölgeleyen bir �ey vard�: Ayr�l�k. c. Konu�ma metinlerinde konu�an ki�ilerden sonra kullan�l�r. Babam: Ho� geldiniz. Mustafa: Te�ekkür ederim. Örnekler ve aç�klamalar d��nda iki nokta i�aretinden sonra büyük harfle ba�lan�r. Üç Nokta (...) a. Bitmemi�, yar�m kalm�� cümlenin sonunda kullan�l�r. Ümit Can'�n da söyleyecek sözleri vard� ki... b. Söylenmek istenmeyen söz yerine kullan�l�r. Sonunda G... ile görü�üp bir yar��ma düzenlenmesine karar verildi. c. Al�nt�larda atlanan yerleri göstermek için kullan�l�r. “… kitaplar�n� masan�n üzerine b�rak�p pencerenin yan�nda duran sandalyeyi getirdi. Yava�ça oturup kimseye selam vermedi." Soru ��areti (?) a. Soru anlam� ta�iyan cümlelerden sonra kullan�l�r. Bu sorunun cevab�n� biliyor musunuz? b. Cümle içerisinde bilinmeyin bir ifade, yer, tarih vb. için kullan�l�r. Muhsin Efendi, 1412 - ? y�llar� aras�nda Horasan'da ya�ad�. Ünlem ��areti (!) a. Heyecan ifade eden (sevinç, korku, hayret, ac� vb.) sözcük ve cümlelerden sonra kullan�l�r. "�mdat!" diye bir ses i�itti. b. �fadeye alay anlam� katmak için kullan�l�r. Bu y�l çok ders çalisacak (!) Derslerinin hepsinden yüksek notlar alacakm�� (!) c. Hitaplarda kullan�l�r. Ey Türk Gençli�i! T�rnak ��areti (" ") a. Ba�kas�na ait aktar�lan sözler t�rnak i�areti içerisinde gösterilir. "Sen dinlenmeden iyile�emezsin." dedi. b. Cümlede vurgulanmak istenen söz veya söz gruplar� t�rnak i�areti içerisinde gösterilir. Bu sorunu çözmek için "Aç�k Ögretim Lisesi Müdürlü�üne" bir dilekçe yaz�n�z. Kesme ��areti (,) a. Özel isimlere gelen çekim eklerinden önce kullan�l�r. Ayd�n'�n mezuniyet törenine gidemedik. b. K�saltmalara getirilen ekleri ay�rmak için kullan�l�r. AB'ye uyum süreci uzun zaman alacak. c. Say�lardan sonra gelen ekleri ay�rmak için kullan�l�r. Okula 12'nci ögrenci olarak kaydoldum. Özel isimlerden sonra gelen yap�m eklerinden önce kesme i�areti kullan�lmaz. �stanbullu örneginde oldu�u gibi. Konu�ma Çizgisi (-) Konu�ma cümlelerinden önce kullan�l�r. Küçük k�z elini uzatt�: Haydi tut. Neden? Bar��mak için. Birle�tirme Çizgisi (-) Cümle içerisindeki ara söz veya cümleleri ay�rmak için kullan�l�r. Görenler hayret ederdi. Arabas�na kimse eski diyemezdi. Bu araba - dede yadigâr� -onunla bütünle�mi�ti. 8. FIKRA 1. Tan�m� a. Gazetelerde; güncel, önemli, özelligi olan konular� belgelendirme gere�i duymadan d�isel bir görü� olarak aç�klayan k�sa yaz�lard�r. b. Bir tür küçük hikâyedir. Olaya dayal� bir anlat�m� vard�r. Hayattan al�nan gülünç olaylar ile soyut konular i�lenir. Olaylar bizi güldürürken e�itir. �nsanlar aras�ndaki çatismalar konu edilir. .2. Özellikleri Her konuda f�kra yaz�labilir. Güncel, siyasal, toplumsal sorunlarla ilgili yaz�lard�r. Siyasal ve toplumsal olaylar anlat�l�rken belgelere, kan�tlara, a�ir� ayr�nt�ya yer verilmez. Geni� kitleyi ilgilendiren günlük olaylardan seçilmi� farkl� konular ele al�n�r. Dü�ünce a��rl�kl�d�r. �ddial� ve ispatlay�c� yönü çok yoktur. F�kra yazar�, geni� kitlelere seslendi�i için dili kolay anla�il�r, aç�k ve durudur. Dil Bilgisi Anlam Kaymas� Sözcü�ün eski anlam�n� kaybederek yeni bir anlam kazanmas�na anlam kaymas� denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnek: "ucuz" sözcü�ü eskiden "de�ersiz, kolay" anlam�na gelen bir sözcükken zamanla anlam kaymas�na u�ram�� ve bugünkü anlam�n� kazanm��t�r. Anlam Geni�lemesi Bir sözcü�ün ifade etti�i anlam�n d��na çikarak kapsam�n�n geni�lemesine anlam geni�lemesi denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnek: "ödül" sözcü�ü dar anlamda yaln�zca güre�te ba�ar�l� olanlara verileni kar�ilarken zamanla bütün ba�ar�l� durumlar için verileni kar�ilamak için kullan�lan bir sözcük olmu�tur. Anlam Daralmas� Bir sözcü�ün pek çok anlam� varken bu anlamlardan baz�lar�n� zamanla kaybetmesine anlam daralmas� denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnek: "o�ul" sözcü�ü eskiden çocuklar için kullan�lan bir söz iken zamanla yaln�zca erkek çocuklari için kullan�lan bir sözcük hâline gelmi�tir. Art�k k�z çocuklar için " o �ul" sözcü�ü kullan�lmamaktad�r. Sözcük bu anlam�n� kaybetmi� ve anlam daralmas�na u�ram��t�r. 9. DENEME 1. Tan�m� Bir yazar�n özgürce seçti�i herhangi bir konu üzerinde kesin yarg�lara varmadan, ki�isel görü� ve dü�üncelerini serbestçe anlatt�� yaz�lara deneme denir. Kendisinden önce benzeri yaz�lar yaz�lm�� olmakla birlikte 16. yüzy�lda deneme kavram�n� ilk kez kullanan Frans�z yazar� Montaigne (Monteyn)'dir. Denemeler ad�n� verdi�i yaz�lar�, bir edebiyat türünün ad� olmakla kalmam��, benzerlerinin de yaz�lmas�na yol açm��t�r. Denemenin Amac�; Okuyucuyu dü�ünmeye yöneltmek, Hayat�n gerçeklerini ortaya koymak, Kültür alan�ndaki de�i�me ve geli�meleri fark ettirmek, Birey-toplum ili�kisini dile getirmek vb. Konular�na ve Yaz�l�� Amaçlar�na Göre Denemeler; Klasik deneme, Edebî deneme, Felsefî deneme, Ele�tirel deneme olmak üzere grupland�r�l�r. 2. Özellikleri Denemede konu özgürce seçilir. �nsan� ve toplumu ilgilendiren her �ey (ya�ama, ölüm, a�k, sanat, felsefe, din, ahlâk, töre, bilim, siyaset vb.) denemenin konusu olabilir. Deneme yazar� kendisiyle konu�ur gibi yazar. Dili do�ru ve güzel kullan�r. Dü�ünce ufku geni� ve kendine özgü bilgi birikimine sahiptir. Kendi duygular�n�n d��nda ba�kalar�n�n dü�üncelerine de sayg� duyar. Denemeci ele ald�� konuyu içtenlikle anlat�r. Denemeci, baya�� bir anlat�ma inmeden terim ve felsefi kavramlar�n a��rl��ndan uzak bir üslubu tercih eder. Denemeci, denemenin sonunda kesin bir yarg�ya, bir sonuca varmak amac�nda de�ildir. Deneme, herhangi bir konuda dü�ündürücü, ögretici, inand�r�c� ve ufuk aç�c�d�r. Deneme rahat okunan bir dü�ünce yaz�s�d�r. Denemecinin öne sürülen her dü�ünce ya da sav� do�rulama, kan�tlama gibi bir kayg�s� yoktur. Deneme, makale ve ele�tiriden bu yönüyle ayr�l�r. Deneme yazar� birçok kaynaktan beslenir: Felsefî, sosyolojik, tarihî tema ve olaylar�n yan�nda bilimsel veriler ve ünlü ki�ilerin özdeyisleri olabilir. Yine de denemeci seçti�i konuyu farkl� bir yakla�imla i�ler. Deneme türünün en eski örneklerini "deneme" terimi daha kullan�lmadan önce Eski Yunan ve Latin edebiyatlar�nda görmekteyiz: Bunlar; Epiktetos'un (Epiktetos) S ohbetler, Eflâtun'un (Eflâtun) Kimi Diyaloglar, Cicero'nun (Çiçero) Kimi Eserleri'dir. Deneme türünün tarihsel geli�imi nas�l olmu�tur? Deneme türü özellikle Ayd�nlanma Çaginda (Rönesans) önemli bir geli�me göstermi�, daha sonra özellikle Romantizm ak�m�ndan (19. yüzy�l) bu yana yayg�nla�arak çagdas edebiyat�n en önemli türlerinden biri hâline gelmi�tir. Frans�z edebiyat�nda bu türün kurucusu olan Montaigne, �ngiliz edebiyat�nda Bacon (Beyk�n) önemli deneme yazarlar�d�r. Deneme türüne özellikle Cumhuriyet Döneminde yak�n ilgi gösterilmi�tir. . Dil Bilgisi E� Anlaml� Sözcükler Yaz�l��lar� farkl� anlamlar� ayn� olan sözcüklere e� anlaml� sözcükler denildi�ini hat�rlay�n�z. Üzüntü- keder- dert Beyaz- ak E� anlaml� sözcükler her zaman birbirlerinin yerine kullan�lmaz. Örnekler: "ba�ina dert açmak" deyiminde "ba�" sözcü�ünün yerine e� anlaml�s� olan "kafa" sözcü�ünü kullanarak "kafas�na dert açmak" �eklinde olamaz. "kara günler" yerine "siyah günler" denilemez. E� Sesli Sözcükler Yaz�l��lar� ayn� anlamlar� farkl� olan sözcüklere e� sesli sözcükler denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnekler: Bir salk�m üzüm için Minnet etmem asmaya Ben o yârdan vazgeçmem Götürseler asmaya (asma: üzüm çubugu; asma: as�lma eylemi) Kar�it (Z�t) Anlaml� Sözcükler Anlam bak�m�ndan birbirine kar�it olan sözcüklere z�t anlaml� sözcükler denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnekler: Az-çok ince-kal�n uzun-k�sa ayd�nl�k-karanl�k sessizlik-gürültü 10. MAKALE 1. Tan�m� Bir konuda bilgi verirken veya bir gerçe�i savunurken, türlü kan�tlardan faydalanan, bunlar� bilimsel biçimde inceleyen gazete ve dergi yaz�lar�na makale denir. Gazetenin ilk sayfas�n�n ilk sütununda çikan makaleye ba�makale; yazar�na da ba�yazar ad� verilir. Ba�makalede, gazetenin tutumuna uygun fikirlerle günlük genel olaylar yer al�r. 2. Özellikleri Makalenin amac�, toplumu ilgilendiren bir dü�ünceyi geni� halk kitlelerine yaymakt�r. Makaleler, bilgi vermeye ve fikirleri aç�klay�p kan�tlamaya çalisan yaz�lard�r. Temel ögesi dü�üncedir. Bir fikri aç�klay�p kan�tlayarak zihinlere a�ilamak için yaz�l�r. Makaleler her konuda yaz�labilir (edebiyat ve sanat, sosyal, siyasal, askerlik, din ve ahlâk, t�p ve sa�l�k, spor, kültür, tarih vb.). Makale türü, edebiyat�m�za Tanzimat Döneminde gazete ile birlikte Bat�'dan giren bir türdür. Dü�ünce yaz�lar� içinde en a��rba�l� ve en zor olan tür makaledir. Makalenin amac� bilgi vermektir ama bu bilgi ansiklopedik bilgilerden çok farkl�d�r. Ansiklopedik bilgide, tan�tma, aç�klama, s�ralama ve kendili�inden kesinle�mi� olma özellikleri vard�r. Oysa makalede ki�ilik sezinleten bir anlat�m, bir yorum ve inand�rma e�ilimi, bir amaç vard�r. Bilim ve kültür alan�nda yaz�lan makaleler, s�n�rl� bir kültür kesimine ula�may� amaçlad��ndan bu makalelerde daha bilimsel bir dil kullan�l�r. Gazete ve dergilerdeki makalelerse, geni� halk kitlelerine ula�may� amaçlad��ndan yazar, dilini daha aç�k, daha popüler ve daha anla�il�r bir düzeyde tutar, özel terimler kullanmaktan kaç�n�r. Makale yazar�; Kendi alan�nda geni� ve köklü bilgiye sahip olmal�, Sorunlara tarafs�z bir gözle bakmal�, Dili iyi kullanmal�, Genel kültürü geni� olmal�d�r. Deneme ile makale aras�nda ne fark vard�r? Denemelerde ki�isel dü�ünce yer al�r. Söylenenlerin kan�tlanmas�na ihtiyaç duyulmaz. Denemelerde ele al�nan konular, kesin sonuçlara ba�lanmaz. Makalelerde ise bilgi vermek, bir fikri aç�klamak ön plandad�r. Dü�ünce yönü a��r basar; kan�tlamaya ve aç�klamaya dayan�r. Kesin bir sonuca ula�mak hedeflenir. Dil Bilgisi Sözcük Gruplar� Deyimler Genellikle gerçek anlamlar�n� kaybederek yeni anlam olu�turan kal�pla�m�� söz öbeklerine deyim denildi�ini hat�rlay�n�z. Akl�na dü�mek Ba�r�na ta� basmak Ayaklar� yerden kesilmek ��ne atsan yere dü�memek Kaçmaktan kovalamaya vakti olmamak �kilemeler Anlat�m� daha güçlü ifade edebilmek için bir sözcü�ün ya ayn�s�n�, ya yak�n anlaml�s�n�, ya kar�it anlaml�s�n� tekrar kullanarak olu�turulan söz öbegine ikileme denildi�ini hat�rlay�n�z. Örnekler: Beyaz beyaz tomurcuk Yalan yanl�� konu�malar �yi kötü günler Biri anlaml� biri anlams�z iki sözcü�ün de ikileme olu�turabilece�ini unutmay�n�z. Örnekler: Y�rt�k p�rt�k elbise Çarpik çurpuk bacak Tamlamalar �sim tamlamalar� ve s�fat tamlamalar� da sözcük gruplar� içerisinde yer almaktad�r. Gülün rengi solmu�. (Belirtili isim tamlamas�) Evin içini çocuk sesleri doldurdu. (Belirtisiz isim tamlamas�) Köye asfalt yol yap�ld�. (Tak�s�z isim tamlamas�) Bilgisayar�n klavyesinin tu�lar�n� temizledim. (Zincirleme isim tamlamas�) Keskin sirke küpüne zarar. (S�fat tamlamas�) Edat Grubu Edatlarla (için, ile, gibi, beri, üzere vb.) kurulan sözcük gruplar�n� örneklerle hat�rlay�n�z. Bu kitap, çocuklara göre de�il. Onun kadar dürüst bir insan görmedim. Sabahtan beri ders çalisiyor. Bu mektup senin için yaz�ld�. Ünlem Grubu Ünlemlerle (ay, ey, eyvah, oh vb.) olu�an sözcük gruplar�d�r. Örnekler: Vay be! Bu sözleri o mu söyledi? Ey güzel �stanbul! Unvan Grubu Akrabal�k sözcükleri ve bir ki�inin unvan�n� bildiren sözcüklerle kurulan söz öbekleridir. Sorunuza Hasan Bey cevap verecek. Pakize Teyze, Didim'e tatile gitti. Erzurumlu Emrah'�n bir �iiri okundu. Çolak Salih neden çolak oldu�unu anlatmak istemedi. Unvan olan sözcük, bir ki�inin mesle�i, nereli oldu�u, rütbesi veya ki�ili�i ile ilgili bir sözcük olabilir. Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�n�n t�m konular�, �zet konu anlat�mlar�, 1. 2. ve 3. �niteler, sunum, tart��ma nedir, panel nedir, D��ER TARTI�MA �E��TLER�, m�nazara nedir, B�LG� ��LEN� ( SEMPOZYUM), A�IK OTURUM, forum, �nitelerin �zetleri 4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev I.ÜN�TE 1.SUNUM 2.TARTI�MA 3.PANEL II.ÜN�TE ANLATIM VE ÖZELL�KLER� 1.ANLATIMA HAZIRLIK 2 ANLATIMDA TEMA VE KONU 3 ANLATIMDA SINIFLANDIRMA 4 ANLATIMIN VE ANLATICININ AMACI 5 ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI 6 ANLATIMIN ÖZELL�KLER� 7 ANLATIMIN OLU�UMU 8 ANLATIM TÜRLER�N�N SINIFLANDIRILMASI III. ÜN�TE ANLATIM TÜRLER� 1.BET�MLEY�C� ANLATIM 2.ÖYKÜLEY�C� ANLATIM 3.CO�KU VE HEYECANA BA�LI (L�R�K) ANLATIM 4.DESTANSI(EP�K)ANLATIM 5.EMRED�C� ANLATIM 6.Ö�RET�C� ANLATIM 7.AÇIKLAYICI ANLATIM 8.TARTI�MACI ANLATIM 9.KANITLAYICI ANLATIM 10DÜ�SEL (FANTAST�K) ANLATIM 11.GELECEKTEN SÖZ EDEN ANLATIM 12.SÖYLE�MEYE BA�LI ANLATIM (D�YALOG) 13.M�ZAH� ANLATIM I.ÜN�TE 1.SUNUM �nsan hayat�, bir toplumun içinde mevcuttur. Bu toplumda her an insanlarla ileti�im içindeyiz. Konu�urken, yazarken,bakarken,ve has�l� her zaman bir ileti�imle ,bir sunumla kar�� kar��yay�z. Lokantay� seçerken bile garsonlar�n servisine dikkat ederiz. Garsonun d�� görünü�ü, i�teki ustal��, mü�teriye kar�� tavr� o lokantay� seçmemizde birinci derecede etkilidir. Yemekler çok güzel ve kaliteli olabilir; ancak onu sunan bunu gerekti�i gibi sunmuyorsa yani kendisi bal; yüzü sirke sat�yorsa, yemekler ne kadar kaliteli olsa da asla bir daha oray� tercih etmeyiz. Ö�retmenlerimiz derslerde cd, vcd, tepegöz, slayt, internet, bilgisayar gibi teknolojilerden yararlan�rlarsa; dersi daha iyi sunmak için gayret ederlerse bizim dersi daha iyi anlamam�z� sa�larlar. Sonuç olarak hayat�m�z�n her kö�esinde kar��la�t��m�z sunum konusunu bilmek ve en etkili biçimde kullanmam�z gerekir. Bilgileri yenileyen, peki�tiren, hat�rlatan, önemli nokta/an öne ç�karan; bir çal��ma sonucunu aç�klayan; laboratuvar ara�t�rmalar�n� sunan, anket sonuçlar�n� ifade eden; önemli olay ve olgular� dile getirmek üzere yap�lan konu�malara sunum ad� verilir. Sunumda amaç; bilgileri yenileme, ara�t�rma ve anket sonuçlar�n� de�erlendirme, bilime katk�da bulunmad�r. Sunumlarda dinleyici kitlesinin, konuya ilgi duyan ki�ilerden olu�ur ve sunumda eldeki teknik imkânlardan yararlanmaya özen gösterilir Sunumdan önce yap�lmas� gerekenler Sunumu yapan ki�inin sunumdan önce baz� noktalara dikkat etmesi gerekir. Öncelikle bir konu seçilmelidir. Bu konu güncel olmal�d�r. Sunumun haz�rl��nda bol ve de�i�ik kaynaktan yararlanmak faydal�d�r. Sunum yerinin daha önceden görülmesi gerekir. Prova yapma, kullanaca�� malzemelerin kontrolü sunumu yapan ki�inin amac�na ula�mas�nda yararl� olacakt�r. Sunum s�ras�nda yap�lmas� gerekenler Sunum esnas�nda ciddi, a��rba�l�, temiz ve derli toplu görünüm önemlidir. Sunum yapacak ki�i konu�ma an�nda ses tonuna, jest ve mimiklerine, sahneyi veya kürsüyü rahat kullanmaya özen göstermelidir. Konu�mac�n�n dinleyicilerle, ba�ta bak��lar olmak üzere, vücut diliyle ileti�im kurmas� daha etkili olur. Konu�mac� ses ve kelimelerin do�ru telaffuza özen göstermesi gerekir. Sunumda, bilgisayar, cd, disket, projeksiyon cihaz�, slayt makineleri, mikrofon gibi teknolojik araçlardan faydalanabiliriz. Görsel malzemenin en az espri kadar konu�man�za ilgi ve tat kataca��n� unutmamal�y�z. Görsel malzemenin kullan�l�� amac�: Dinleyicilerin verilen bilgileri iyi alg�lamalar� için Fikirleri, kavramlar� vb. anlat�rken zaman kazanmak için Yanl�� anlamalardan kaç�nmak için Fikirleri sa�lamla�t�rmak için Tat ve espri katmak için �yi haz�rlanm�� görsel malzemeyi, konu�mac� konuyla güzel ve uyumlu bir �ekilde kulland�� zaman ba�ar�l� olur. Aksi durumlarda görsel araçlar dinleyicinin dikkatini da��tabilir. Ba�ka konu�mac� görsel malzeme kullan�yor diye de�il, sizin konu�man�z görsel malzeme gerektiriyorsa kullanmal�s�n�z. Rakamlar, söylendiklerinde anla��lmalar� güç �eylerdir. Görsel olarak sergilendiklerinde daha kolay anla��l�r. Konu�mada; %55 görüntü, %38 ses, %7 sözler etkili oldu�una göre buradan slayt�n önemi daha iyi ortaya ç�kar..Bu yüzden sunum esnas�nda, slaytlarda, konunun önemli yönlerini belirten özlü, aç�k ve etkili ifadeler yer almal�d�r.Slayt metinlerini dinleyiciler dikkatle okurlar.Slaytlarla konu�ma e� zamanl� olarak verilmelidir. Sunumda, gerekti�inde daha önce haz�rlanm�� baz� belgeler, grafikler ve �ekiller kullan�labilir. Malzemeleri bir ba�kas� kullanacak ise konu�mac� ile malzemeleri kullanan ki�i aras�nda uyum kaç�n�lmazd�r. Sunumda gereksiz ayr�nt�lara girilmemesi gerekir. Sunum sonras�nda yap�lmas� gerekenler Sunum yapan konu�mac� sunumdan sonra dinleyicilerin soru sormalar�na müsaade etmelidir. Konu�mac� sorulan sorulara tart��maya girmeden doyurucu,aç�k ve net cevaplar vermelidir. 2.TARTI�MA Bilgi, payla�arak ço�al�r. E�er ilk insandan bu yana insanlar dü�üncelerini birbirleriyle payla�masalard� do�ru, iyi ve güzeli bulamazlard�. Bilimin ve teknolojinin geli�mesini de bu bilgi payla��m�na borçluyuz. Bütün bunlar da tart��mayla olur. Tart��ma, bir nevi payla�mad�r. Her �eyin z�tt�yla var oldu�unu dü�ünürsek, tart��mada her dü�üncenin kar��t�n� alarak zenginle�ir. Tart��mayla analiz ve sentez yetene�imizi geli�tiririz. K�saca tart��ma olmasayd� insanl�k geli�mez, hayat tekdüze, renksiz ve tats�z olurdu. Bir sorunun tart��larak çözülebilece�ine inan�yoruz. Bir konu enine boyuna tart��larak art�lar�, eksileri ortaya konur. Böylece bir uzla�ma sa�lanabilir."Do�rular, dü�üncelerin çarp��mas�yla ortaya ç�kar." sözü, tart��man�n önemini ortaya koyan bir sözdür. �nsanlar, farkl� farkl� dü�üncelere sahiptir. "Ak�l ak�ldan üstündür." derler atalar�m�z. Buradan hareketle farkl� fikirlerin ortaya kondu�u tart��malarda bizim bilmedi�imiz veya farkl� aç�dan bakmad��m�z fikirleri görme imkân� bulabiliriz. Böylece payla��lan bu fikirler bizleri do�ruya ula�t�r�r. Tart��ma, bir konu çevresinde lehte ve aleyhte kar��l�kl� dü�ünceleri ortaya koyma, problemlere cevap ve çözüm bulma; gerçek, do�ru, iyi ve güzel olan� birlikte aramakt�r. (Do�ru, iyi ve güzelin zamana ba�l� oldu�unu unutmamak gerekir.) Tart��mada; kar��l�kl� sayg� ve ho�görü, nazik, toleransl�, sab�rl� olma; konu�ma kurallar�na, verilen zamana ve s�raya uyma amaca ula�mada yararl�d�r. Tart��mada bir konuda edinilmi� pe�in hükümlerin, önceden al�nm�� kesin kararlar�n, bilineni farkl� cümlelerle devaml� tekrar etmenin, konu d��na ç�kman�n tart��maya yarar sa�lamayaca�� aç�kt�r. Tart��may� yöneten bir ba�kana ihtiyaç vard�r. Ba�kan�n; konuyu ortaya koyup s�n�rlamas�; konu�mac�lar�n konu d��na ç�kmalar�n�, konuyla ilgisiz ve gereksiz konu�malar�n� engellemesi, konu�mac�lar�n birbirini suçlamaya yönelik konu�malar�na izin vermemesi, tart��man�n kurallar�na uygun yürütülmesini ve bir sonuca ula�t�r�lmas�n�, bu sonucun da bir rapor haline getirilmesini sa�lamas� gerekir. Baz� tart��malar�n sonuçlar� yaln�zca bas�n arac�l��yla duyurulur; baz�lar� ise bas�na ve halka aç�k olur. Dinleyicilerin huzurunda, dinleyiciler için gerçekle�tirilen bu tart��malarda konu�mac�lar tart��ma konusundaki bilgi, birikim, görgü, dü�ünce ve kanaatlerini halka iletirler; onlar� bilgilendirmeyi, yönlendirmeyi amaçlarlar. Bu tip tart��malarda kamuoyu yaratma endi�esi konu�mac�-dinleyici ili�kisini belirleyen önemli faktördür. Tart��malar düzenleni� amaçlar�na, hedef dinleyici kitlesinin zevk, kültür ve anlay��na göre de�i�ik nitelikler kazan�r. Tart��malarda dil, gönderme ve anlat�m i�leviyle kullan�l�r. Burada dilin çift i�levlili�inden söz edebiliriz. Mesela “Aç�k oturum, bal rengi, ipek böce�i, kar�� kar��, ruh bilimi, un helvas�, yaban gülü. Bunlar�n her biri birer birle�ik kelimedir. Birle�ik kelime, çünkü iki söz bir araya geliyor ve tek bir kavrama kar��l�k olu¬yor. Ama bu tek kavram� olu�turan sözlerden her biri kendi anlam�n� koruyor. Bunlar ayr� yazmakla bir ke¬lime olma özelli�ini yitirmez." cümleleri dilin gönderme i�levi olan cümlelerdir. “Te�ekkür ederim Say�n Ba�kan. Burada oturan hocalar�m�z�n hepsi bizden oldukça büyük ve baz�lar� �ahsen hocam oldular. Bu yüzden incitici veya k�nc� �eyler söylemem tabi ki beklenemez." Cümlelerinde ise dil, anlat�m i�leviyle kullan�lm��t�r. 3. PANEL Panel tart��ma türlerinden bir tanesidir.Toplumu ilgilendiren bir konunun dinleyiciler önünde, sohbet havas� içinde, uzmanlar� taraf�ndan tart��ld�� konu�malara panel denir. Aç�k oturum ile panel özellikleri yönüyle birbirlerine çok benzerler. Hatta baz� kitaplarda panel ile aç�k oturum ayn� konu�ma türü olarak verilir. Arada sadece üslup fark� vard�r. Panelde amaç, bir konuda karara varmaktan ziyade sorunu çe�itli yönleriyle ayd�nlatmak, farkl� görü�lerle farkl� anlay��lar� ortaya koymakt�r. Panelde de bir ba�kan bulunur. Konu�mac� say�s� 3 ile 6 aras�nda de�i�ebilir. Konu�mac�lar, uzman� olduklar� konunun ayr� birer yönünü ele al�rlar. Konu�malar, aç�k oturumda oldu�u gibi ba�kan�n verdi�i s�raya ve süreye göre yap�l�r. Panelin sonunda, dinleyiciler panel üyelerine soru sorabilirler. Tart��ma dinleyicilere de geçerse o zaman tart��ma, forum �ekline dönü�ür. D��ER TARTI�MA ÇE��TLER� MÜNAZARA nedir Birer cümle halinde ifade edilen bir tezle antitezin, iki grup aras�nda bir hakem heyeti (jüri) huzurunda tart��ld�� konu�malara münazara denir. Tart��malarda yar��ma kayg�s� olmad�� halde, münazaralar birer fikir ve söz yar��mas�d�r. Tart��malar için geçerli olan kurallar, münazaralar için de geçerlidir. Bir ba�kan yönetiminde, jüri önünde yap�lan münazarada gruplardaki konu�mac� say�s� bir ile dört aras�nda de�i�ebilir. Her grup kendi grup sözcüsünü (veya ba�kan�n�) önceden belirler. Münazaran�n uygulan�� ekilleri aras�nda küçük farkl�l�klar olmakla birlikte grup sözcüleri s�ras�yla gruptaki arkada�lar� tan�t�rlar ve konuyu hangi yönlerden ele alacaklar�n� belirtirler. Daha sonra grup üyeleri konu�malar�n� yapar. Son olarak sözcüler savunmalar�n� yaparak münazaray� bitirirler. Jüri, konu�mac�lar�n haz�rl�klar�n�, savunmalar�n� ve konu�madaki ba�ar�lar�n� göz önünde bulundurarak bir de�erlendirme yapar ve galip taraf� belirler. Münazaralar genellikle s�n�f ortam�nda yap�lan tart��malard�r. B�LG� �ÖLEN� ( SEMPOZYUM) Bir konunun çe�itli yönleri üzerinde, ayn� oturumda, konunun uzman� de�i�ik kimseler taraf�ndan (ço�unlukla akademik konularda) yap�lan seri konu�malara bilgi �öleni (sempozyum) denir. Bilgi �öleni, di�er konu�ma türlerine göre daha ilmi ve ciddi bir sohbet havas� içinde geçer. Konu�mac�lar, konuyu kendi ilgi alanlar� aç�s�ndan ele al�rlar. Mesela, Yunus Emre konulu bir bilgi �öleninde konu�mac�lardan biri onun ya�ad�� dönemdeki siyasi geli�meleri ele al�rken; bir ba�kas� Yunus Emre'nin �iirlerindeki insan sevgisinden bahsedebilir. Bilgi �öleninde amaç, konuyu tart��mak de�il, uzmanlar� taraf�ndan olumlu ve olumsuz yönleriyle de�erlendirilerek konuya bir çözüm üretmektir. Konu�malar�n sonunda oturum ba�kan�, konuyu özetler ve ç�kan sonucu dinleyicilere aktar�r. Bilgi �ölenini, oturum ba�kan� yönetir. Konu�mac� üyelerin say�s� üç ile alt� aras�nda de�i�ebilir. Üyelerin konu�ma süreleri genellikle be� dakikadan az, yirmi dakikadan çok olmaz. Bilgi �öleni, konunun önemine ve uzunlu�una göre oturumlar halinde, ayr� salonlarda birkaç gün boyunca da sürebilir. Bu nitelikteki konu�malar genellikle akademik konularda olur. AÇIK OTURUM nedir Geni� halk kitlelerini ilgilendiren bir konunun, uzmanlar�nca bir ba�kan yönetiminde dinleyici grubu önünde tart��ld�� konu�malara aç�k oturum denir. Aç�k oturum, büyük bir salonda dinleyiciler önünde yap�labilece�i gibi stüdyoya davet edilen dinleyiciler önünde veya dinleyici grubu olmadan da radyoda ya da televizyonda yap�labilir. Konu�mac� say�s�n�n üç veya be� ki�i olarak tespit edildi�i aç�k oturumlarda ba�kan önce konuyu aç�klar, sonra konu�mac�lar� tan�t�r ve s�rayla söz verir. Ba�kan�n konu hakk�nda bilgi sahibi olmas� gerekir. Ba�kan, s�ras�yla ve dönü�ümlü olarak konu�mac�lara sorular yöneltir, gerekti�inde k�sa bir de�erlendirme yapar. Tart��ma boyunca tarafs�z olmak, konu�mac�lara verilen süreyi dengeli bir �ekilde ayarlamak, tart��ma kurallar�n�n d��na ç�k�lmas�n� engellemek ba�kan�n görevleri aras�ndad�r. Aç�k oturumun süresi konuya göre ayarlanmal�d�r. FORUM Bir ba�kan�n yönetiminde, toplumu ilgilendiren bir konuda, farkl� gruplardan olu�an dinleyicilerin söz s�¬ras� alarak konu�ma kurallar� içerisinde yapt�klar� tart��malara forum denir. Forum, panelin devam�nda yap�lacaksa ba�kan, panelin süresini bir saat; forumun süresini de yar�m sa¬at olarak s�n�rlayabilir. Bu durumda, panelden sonra forum yap�laca�� konu�malara ba�lanmadan duyurul¬mal�d�r. Forum, toplu tart��malar�n ba�l� ba��na bir çe�idi say�lmamakla birlikte, dinleyicilerin konu üzerinde da¬ha aktif ve farkl� bak�� aç�lar�yla dü�ünmelerini sa�lar. Foruma davet edilen uzmanlar�n görü�lerine de müracaat edilerek ortaya ç�kabilecek yanl�� anlay��lar�n önüne geçilir. Esasen forumda amaç belli kararlara varmak de�il, konuyu de�i�ik anlay��larla, farkl� boyutlar�yla ortaya koymakt�r. Forumda söz alan dinleyiciler, konuyla ilgisi olmayan özel sorunlar�na de�inmemelidir. Sorular k�sa, aç�k ve net olmal�, tart��ma sayg� kurallar� içerisinde, k�nc�l�ktan uzak, samimi bir hava içerisinde yap�lmal�, tart��madan beklenen amaca yard�mc� olunmal�d�r. 1.ÜN�TEDEK� KONULARLA ALAKALI ÖZET B�LG�LER Münazara birer cümle halinde ifade edilen bir tezle antitezin, iki grup aras�nda bir hakem heyeti (jüri), huzurunda tart��ld�� konu�malarken; bilgi �öleni (sempozyum) bir konunun çe�itli yönleri üzerinde, ayn� oturumda, konunun uzman� de�i�ik kimseler taraf�ndan (ço�unlukla akademik konularda) yap�lan seri konu�malard�r. Aç�k oturum geni� halk kitlelerini ilgilendiren bir konunun, uzmanlar�nca bir ba�kan yönetiminde dinleyici grubu önünde tart��ld�� konu�malard�r. Forum ise bir ba�kan�n yönetiminde, toplumu ilgilendiren bir konuda, farkl� gruplardan olu�an dinleyicilerin söz s�ras� alarak konu�ma kurallar� içerisinde yapt�klar� tart��malard�r. Görülüyor ki münazara bir fikir yar��mas�d�r. Di�er tart��malarda böyle bir durum söz konusu de�ildir. Tart��malar dinleyici önünde yap�l�rken dinleyicilerin de ayn� zamanda tart��anlar�n ayn� kimseler oldu�u tart��ma olan forumlar bu yönüyle di�er tart��malardan ayr�l�rlar.  Tart��man�n hiçbir adab�na uymadan yap�lan a��z kavgas�na, çeki�meye münaka�a denir. Tart��ma ise bir grubu (veya ço�unlu�u) ilgilendiren, daha önceden belirlenen bir konu hakk�nda farkl� dü�ünceleri olan ki�ilerin konuyla ilgili görü�lerini aç�klamak, konuyu (veya sorunu) çözmek, muhatab�n zay�f yönlerini aramak amac�yla bir araya gelerek yapt�klar� kar��l�kl� konu�maya denir. Louis D. Brandeis, "Her münaka�an�n temelinde birisinin cahilli�i yatar."demi�tir Hemen bütün tart��malarda oturum ba�kan� ve üyeler vard�r. Bilgi �öleni, di�er konu�ma türlerine göre daha ilmi ve ciddi bir sohbet havas� içinde geçer. Bilgi �öleninden amaç, konuyu tart��mak de�il, uzmanlar� taraf�ndan olumlu ve olumsuz yönleriyle de�erlendirilen konuya bir çözüm üretmektir. Bu yönüyle bilgi �öleni, di�er tart��ma türlerinden ayr�l�r. Aç�k oturum ile panel, toplumu ilgilendiren bir konunun dinleyiciler önünde, sohbet havas� içinde, uzmanlar� taraf�ndan tart��ld�� konu�malar oldu�undan birbirlerine çok benzerler. Panelin sonun¬da, dinleyicilerin panel üyelerine soru sormas� ve dinleyicilerin de tart��maya kat�lmas� tart��man�n forum �ekline dönü�mesine neden olur. Bu nedenle panellerin forumla iç içeli�i söz konusudur. Aç�k oturum, panel, bilgi �öleni, forum gibi tart��malar dinleyicilerin huzurunda dinleyiciler için gerçekle�tirilmektedir. Bu tart��malarda konu�mac�lar�n tart��ma konusundaki bilgi, birikim, görgü, dü�ünce ve kanaatlerini halka iletip onlar� bilgilendirmeleri ve yönlendirmeleri amaçlan�r. Bu tip tart��malarda kamuoyu yaratma endi�esi konu�mac�-dinleyici ili�kisini belirleyen en önemli faktördür. ÜN�TE II ANLATIM VE ÖZELL�KLER� 1.ANLATIMA HAZIRLIK Tarih yaz�yla ba�lar. Tarih, geçmi�te toplumlar�n ya�ay��lar�n� uygarl�klar�n� inceler.Öyleyse uygarl��n dayand�� temel, i�aretlerdir. Harflerdir. Sözcüklerdir. K�saca yaz�d�r, anlat�md�r. Bir toplumun kültürel birikimini, de�erler sistemini geride b�rakt�� yaz�l� belgelerde buluruz. Bu yüzden insano�lunun en �a��rt�c� bulu�lar�n�n ba��nda yaz� gelir. Yaz� bulunmasayd� insanl��n binlerce y�l içinde ya�ad�klar�, günümüze kadar gelmeyecekti. �nsano�lu yaz�y� bularak dü�ünmeyi duygu ve dü�üncelerini ba�kalar�na ula�amaya¬cakt�. Kendinden sonrakilere iletmenin yoluna da bulmu� oldu. Bütün zamanlarda insanlar�n yaz�l� kültür etraf�nda toplanmalar� her geçen gün kendilerini geli�tirmeleri de yaz� ile sa�land�. Dü�ündüklerini, ya�ad�klar�n�, gördüklerini yaz�ya döken insan öldükten sonra da dünyada bir iz b�rakabiliyordu. Yaz� art�k insano�lunun ortak akl�, belle�iydi. Niçin yaz� yazd��m�z� dü�ündünüz mü? �nsan dü�üncesini yazarak geli�tirebilir. Yazman�n bütün ça�larda vazgeçilmezli�i, e�sizli�i nereden kaynaklanmaktad�r. Horatius’a göre, “Bilgi, iyi yazman�n kayna��d�r.” �lya Ehrenburg, “ Ba�kalar�n�n duyduklar�n� kendimde duyabilmek için yaz�yorum ” d e r. Öyleyse ba�ka insanlar�n ac�lar�n� sevinçlerini, kederlerini, kayg�lar�n�, içimizde duymak için yazar�z. Fareler ve �nsanlar , roman�yla tan�d��m�z John Steinbeck’in deyi�iyle yazmak en büyük gereksinimdir. Selahattin Batu, “Ancak yazmaya ba�lay�nca bir gerçek oluyorum. Ki�ili�im ancak o zaman ��a dönüyor. Bir devirden belirsizden �ekillere do�ru kurtuluyorum.” diyerek insan� ki�ili�ini bulman�n alt�n� çizmektedir. K�saca; Haldun Ta n e r’in de dedi�i gibi, “ Ya�amak yazmakt�r.” Hepimiz biliyoruz ki iyi metin olu�turarak söyleyeceklerimizi düzgün anla��l�r bir biçimde anlatmak zorunday�z. Hayat�m�z�n hemen her döneminde kar��m�za ç�kan yaz�l� anlat�mda bulunmas� gereken baz� özellikler vard�r. Bu nitelikler sözcüklerin do�ru seçilmesi, cümlelerin gere�i gibi kurulmas� ve birbirlerine mant�ksal bir ilgiyle ba�lanmas�, konuda birli�in sa�lanmas�, bilgilerin do�rulu�u, duygular�n içtenli�idir. Bu sayd�klar�m�n yan�s�ra anlat�ma uygun bir ileti�im biçimi seçilmesi,yaz�m kurallar�na uyulmas�, noktalama i�aretlerinin yerinde kullan�lmas�, yaz�l� bir metinde bulunmas� gerekenlerin ba��nda gelir. Sözcükler anlat�m�n ba�l�ca ö�esidir. Anlat�mda sözcüklerin do�ru seçilmesine her zaman özen gösterilmelidir. Ünitenin ba��nda modern Türk hikayesinin öncülerinden Sait Faik Abas�yan�k'�n “Haritada Bir Nokta” adl� hikâyesini okuduk. Yazar, tan�k oldu�u kendisini çok üzen bir olaydan yola ç�karak, yazd�� ünlü hikâyesinin sonunda �öyle der, “Söz vermi�tim kendi kendime yaz� bile yazmayacakt�m. Yaz� yazmak da bir h�rstan ba�ka neydi? Burada namuslu insanlar aras�nda sakin ölümü bekleyecektim. H�rs, hiddet, neme gerekti. Yapamad�m ko�tum tütüncüye. Kalem kâ��t ald�m oturdum. Adan�n tenha yollar�nda geçerken can�m s�k�l�rsa, küçük de�nekler yontmak için cebimde ta��d��m çak�m� ç�kard�m. Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm.Yazmasam deli olacakt�m.” Bu finalden yaz�n�n, anlat�m�n insan için ne kadar anlaml�, önemli, vazgeçilmez oldu�unu anl�yoruz.Ancak yazmaya ba�lamadan önce ve sonra dikkat edece�imiz nok¬talar� hiç akl�m�zdan ç�karmadan. Duygular�m�z�, dü�üncelerimizi, zaman zaman çe�itli zorunluklarla, d��a vurmak zorunda kal�r�z. Bu bazen bir mektupla ya da bir hikâyeyle dile getirdi�imiz duygu ve d ü�ü n d ü k l e r i m i z d i r. Bütün yaz�l� anlat�mlar�n ç�k�� noktas� budur. Yazan kendini ifade eden herkes ba�kalar�yla ileti�im kurmak ister. Ceyhun Atuf Kansu, yazma iste�ini a�a��da okuyaca��n�z bir yaz�s�nda kendisini yazmaya itenin ne oldu�unu sorgular. Kendi kendine “ Beni yaz� yazmaya iten nedir?” Yazma bir çe�it eylemdir. Ac�y� yok edebilir miyim? Karanl�� , tutsakl��, yok edebilir miyim? Burada �iir düz yaz� eylem gücü kazan�r. En sonu bir bireyim ben. Bir tek insan�m. Benim eylemimdir yaz�. Bireysel eylemimdir. Bir de deyimleme içgüdüsü var.Bir içgüdüdür yaz� yazmak. �iir, müzik, resim, deyimleme içgüdüsü. Kendini, do�ay�, toplumu, insanlar� ve sonsuz ç�kmaz�, ölümü deyimleme ama insan en çok neyi deyimleyebilir, kendisini. Yazmak dünyay� tan�maya çal��mak, kendisiyle ve ba�kas�yla ileti�im kurmakt�r. Böylece yaz� yazan insan�n ta��d�� bir sorumluluk olu�ur.Bu bir bak�ma toplumsal sorumlulu�u da beraberinde getirir. ��imiz ne olursa olsun bir �ekilde yaz��may� gerektirir. Eninde sonunda ancak yazmaya ait, temel bilgi ve beceriler elde edilmeden, bu konuda ba�ar� kazanmak oldukça zordur. Mektup, rapor, dilekçe, ara�t�rma ve inceleme gibi yazmaya dayanan türler, özel bir yetenek ve yarat�c�l�k gerektirmez. Yazmaya ilgili bilgi ve beceriler kazanan herkes bu tür yaz�lar� yazabilir. Herkesten bir roman, bir oyun yazmas� beklenemez. Buna kar��l�k herkesten duygular�n�, dü�üncelerini , hayallerini ba��ndan geçenleri kar��s�ndakilere anlatabilmesi beklenen bir davran��t�r. Hangi türde olursa olsun yaz� yazma süreci masa ba��na oturmaktan önce ba�lar. YAZMADAN ÖNCE Yazmaya ba�lamadan önce yapaca��m�z haz�rl�klar yaz�m�z�n sa�lam bir yap�s� olmas�n� sa�layacakt�r. Akl�m�zdan geçenleri tasarlad�klar�m�z� ba�l�klar hâlinde küçük notlar hâlinde belirlersek hepimiz için çok k�ymetli olan zaman�m�z� yitirmemi� oluruz. Bunlar�n ba��nda gözlem yapmak gelir. Ünlü Frans�z yazar Jean Paul Sartre, Söz Oklar� adl� eserinde yazarl��a yöneli� döneminde dedesinin kendisine “ Yaln�z gözleri olmak yetmez, onlardan yararlanmay� da ö�renmeli insan.” dedi�ini anlat�r. Hangi konu olursa olsun söyleyebileceklerimin olabilmesi o konudaki gözlem ve ya�ant�lar�m�n bulunmas�d�r. Bir e�yaya uzun bir süre bakmak, onu ayr�nt�lar�n� görmemize imkân sa�lar. Bir zaman sonra o e�ya neredeyse bizim hayat�m�z�n bir parças� hâline gelir. Bir yaz�da anlatacaklar�m�z� bulmam�zda gözlemin etkisi büyüktür. Yaz� yazmak gözlemlerimizi aktarmak de�il midir? Gözlemden yararlanman�n ilk a�amas� bakmas�n� bilmektir. Bunu Mustafa Nihat Özön �öyle dile getirir: NOT ALMAK Hat�rlanmas� için, yaz�lan k�sa yaz�ya “ not”, onun için yap�lan çal��maya da not tutmak denir. Hat�rlanmas� gereken �ey k�saca bir yere yaz�l�r. Bu not unutman�n önüne geçer. Not alma her �eyi kâ��da, bilgisayara geçirmek anlam�na gelmez.Rastgele al�nan not¬lar�n bir de�eri yoktur. Notla birlikte not ç�karma, küpür birle�tirme, al�nan notlar� de�erlendirip zenginle�tirme, bölümleme yollar�ndan da faydalanmak gerekir. Not tutmak; okurken her zaman akl�m�z�, anlay�� ve yetene�imizi uyan�k tutar; dikkat etmeyi , karar vermeyi ö�retir. Notlar amaca göre ç�kart�l�r veya tutulur. Not alma al��kanl��n� kazanan insan yapaca�� i�i önceden tespit eder. Maddeler hâlinde bir yerlere yazar.�htiyac�na göre not¬lar�n� düzenler. Örne�in markete giderken evinin günlük eksiklerini not etmeyenler ço�u zaman al�nacak �eylerin baz�lar�n� unuturlar. Üç türlü not al�n�r. 1. Duyduklar�n�zdan not almak Duyduklar�n�zdan not alabilmek için “ zaman” çok k�sad�r. Bu k�sa zamanda duydu�unuzu ayn� �ekilde yazmak isteseniz siz bir cümleyi yaz�ncaya kadar konu�an çok �eyler söylemi� olacakt�r. Notu aynen yazarak de�il, konunun özünü, temel ö�eleri¬ni hat�rlat�c�, noktalar�n� k�saltarak anlam� sizce bilinen i�aretlerden, simgelerden yarar¬lanarak almal�s�n�z. Ayr�ca elinizi çabuk tutmal�, konunun özünü kaç�rmamaya çal��mal�s�n�z. Unutmay�n�z ki, not almak tam ve net anlamak ö�renmenizi kolayla�t�racak , dersleriniz ö�renmekteki güçlüklerinizi giderecek, zaman kaybetmenizi önleyecektir. 2. Okuduklar�n�zdan not almak Derste, çal��rken, ansiklopedi veya �nternet gibi kaynaklardan, gazetelerden, dergilerden yararlan�rken yapt��n�z çal��maya okuduklar�n�zdan not almak denir.Okurken not almadan konunun özünü, temel noktalar�n� sonradan kolayca hat�rlayabilecek kadar k�sa bir �ekilde yazmal�s�n�z. Al�nt�yla not almay� kar��t�rma¬man. Ayr�ca oldu�u gibi yazmak yanl��n� da yapmamal�s�n�z.Aynen yazacaklar�n�z kayna��n kendisi varken onu yazman�n hiçbir yarar� olmaz. Üzerinde çal��ti��n�z konunun ana noktalar�n� eksik b�rakmadan sonradan kolayca hat�rlayabilecek �ekilde ne kadar k�sa ve öz yazarsan�z hat�rlaman�z da bu do�rultu da olacakt�r. Okuduklar�n�zdan not almak, ders haz�rlamada , bir kaynaktan yararlanmada , kendinizi yeti�tirmede, gelecek için bilgi ve belgeleri toplamada çok yararl� olur. 3. Gördüklerinizden not almak Bir gezi yaparken , televizyonda bir film seyrederken ilginizi çeken ho�una giden genel �eyleri unutmak istemiyorsan�z not alman�z gerekir.Unutmaman�z gereken �ey zaman yeterli olsa da not alman�n kural�n�n de�i�meyece�idir. NOTLARI DE�ERLEND�RMEK Örne�in bir seyahat s�ras�nda ald��m�z notlar, bir konu�ma s�ras�nda duydu�umuz sözler, bir an� gibi özelli�i olan bilgiler için tuttu�umuz notlar bir gereç de�eri ta��r. Bu tür notlar zaman içinde de�erlenir.Bir dü�ünce, bir olay yaz�s� gerekti�inde bu notlardan bir gereç olarak yararlanabilirsiniz. Böylece çok önceden ald��n�z notlar gelece�inizin en de�erli birikimlerinden olur. Not tutmay� hiçbir zaman ertelememeli, titizlikle sürdürmelisiniz. Notlar� de�erlendirmenin en iyi yolu not defteri, an� defteri, gezi defteri, günce defteri gibi çal��malard�r. Bu notlardan çok zevkli , ilginç yanlar� olan yaz� konular� ç�karabilirsiniz. Böylece tuttu�unuz notlar gerçek anlamda de�erlendirilmi� olur. ÖZET ÇIKARMA NASIL YAPILIR “Öz” ad kökünden “-et” ekiyle türetilmi� bir ad olan özet bir söz ya da yaz�n�n özünü veren k�salt�lm�� biçimi diye tan�mlan�r. Yap�lan i�e de özetlemek, özet ç�karmak denir. Özet için bir ba�ka tan�mlama ise “ ayr�nt�s�z anlat�m”d�r. Bütün konu�ma ve yaz� türleri birer anlat�m yoludur. Özet ise bunun kar��t�d�r. Ö�renci için özet ç�karmak , özet ç�kararak çal��mak ve bunun yöntemini ö�renmek ba�ar� için at�lm�� en önemli ad�mlardan biridir. Ö�rencilerin uygulamada titiz olmalar� gereken konulardan biri özet çal��mas� yapmakt�r. Yaparak ö�renmek ö�renmenin temel kurallar�ndand�r. Özet ç�karma; anlat�lanlar�n, konu�ulanlar�n, ana s�n�rlar�n� belirtme, bir hikâyenin bütünü veya bir parças�n� k�saltma bir paragraf�n, bir gazete veya fikir yaz�s�n�n ana fikrini ç�karmad�r. Bir eser, bir yaz� özetlenirken; yazar hakk�nda k�sa bir bilgi, eserin bölümleri, eserdeki ki�ilerin önem derecelerine göre s�ralanmalar�, hayatlar�, beden ve karakter yap�lar�, eserin tümünden ç�kan yard�mc� fikirlerle ana fikir belirtilmelidir. Özet ç�karma sadece bir metnin uzunlu�unu k�saltmak anlam�na gelmez. Bunun için önümüzdeki metnin içeri�ini kavramak önemli olanla olmayan� kavramak, fikirlerle olay�n ana fikirle olan ilgi derecesini bulmak gerekir. Bir sözün, bir yaz�n�n özetini ç�karabilmek için; o sözün, o yaz�n�n plan�n� yapmak o plan�n ana çizgilerini iyi yakalamak gerekir. Böylece o sözü, o yaz�y� daha iyi daha öz biçimde anlay�p anlatabiliriz. �imdi birkaç örnekle özet konusunu biraz daha peki�tirelim. BO� ZAMAN Nedir bu bo� zaman dedi�imiz �ey? ��te olmad��m�z zamanlar� bo� mu geçiririz biz? Hiç de de�il. Bir tan�d��m Gümrük Müdürlü�ünden çok bahçesinde yoruluyor. Ba�ka biri bütün hafta pazar günü harcayaca�� gücü toplar durur; daha gün ��madan s�rtlad�� gibi av tüfe�ini so�uk ve puslu bay�rlar� gezmeye ba�lar. �� dedi�imiz ne öyleyse? Tam bilemeyece�im. Hukukçular bir türlü tan�ml�yorlar i�i, hekimler ba�ka türlü. �ktisatç�lar�n gözünde �uras� özüyse i�in , politikac�lara göre ba�ka bir �ey öz. Günlük dilin i� kavram� bilgece bir tan�m çerçevesi gibi geliyor bana. Geçimini sa�lamak için insan�n gerçekle�tirmek zorunda oldu�u eylemlerle bu eylemlerin sonucunda ba�ar�lan �eye i� deriz genellikle."��ten geliyorum.” ,“ Onu i�ten ç�kard�lar.” “ Bu i� geçindirmiyor evi.”, “ Gitmezlik edemem, i�imden olurum sonra.” çe�idinden s�k s�k i�itilen konu�malarda da belirtildi�i gibi ya�amak için gerekli bir zaman kullanman�n ad�d�r i�. Bu zaman�n kar��s�nda kendimiz beslenir, giyinir, yak�nlar�m�z� besler, giydirir, oturma durumlar�m�za çeki düzen veririz. Buna göre, “ bo� zaman” deyince ekmek paras� kayg�lar�n�n d��ndaki zaman anla��lmal�d�r. Nermi Uygur, Güne�te Bir yaz�n�n özetini yazarken “Kim , hangi yaz�da, hangi konuda, hangi dü�ünceyi aç�klam��t�r?” sorular�n�n kar��l�� verilmelidir. Bu genel kural� �imdi yukar�daki yaz�ya uygulayal�m. “Bo� Zaman” Yaz�s�n�n Özeti Yazar Nermi Uygur, “Bo� Zaman” yaz�s�nda bo� zaman örne�ini konu alarak “Bo� zaman deyince, ekmek paras� kayg�lar�n�n d��ndaki zaman anla��lmal�d�r.” ana dü�üncesini aç�klam��t�r. “ Geçinmek için tuttu�umuz belli bir i�in; kimi ho�lanarak, bazen de istemeye istemeye o i�in gereksinmelere ay�rd��m�z i� zaman�n�n d��nda kalan zaman bo� zamand�r.” görü�leriyle konu ve ana dü�ünce geli�tirilmi�tir. Yukar�daki özete bakt��m�zda içinde at�labilecek tek sözcük yoktur. “ Konu, ana dü�ünce, görü�ler” belirtilmi�tir. Ayr�nt�ya girilmemi�tir. �ki cümle ile özet bitirilmi�tir. Dü�ünce yaz�s�nda özetin nas�l yap�labilece�ini genel özellikleriyle aktarmaya çal��l�r. Olay yaz�lar�nda olay�n özeti yap�l�r: Olay yaz�lar�nda (roman, hikâye, masal, destan, an�... ) özet olay�, olu�turan “olay, kahramanlar, zaman, yer, dekor, ana dü�ünce, görü�ler, duygular” in bulunup ç�kar�lmas�d�r. Sizlere örnek olmas� amac�yla bir roman özeti sunuyoruz: FAH�M BEY VE B�Z Abdülhâk �inasi Hisar’�n roman� Fahim Bey, Bursa e�raf�ndan birinin o�ludur. �stanbul’da Galatasaray Lisesi’nde okumu�, Londra’da elçilik üçüncü katipli�i yapm��t�r. Ufak tefek yap�l� küçük ve yumuk gözlü kendi hâlinde ve saat merakl�s� Saffet Han�m’la evlidir. Fahim Bey 1908 Me�rutiyeti’nden sonra Hariciye’den ayr�l�r. Bursa’da pamukçuluk yapmak ister. Tan�nm�� bir aileden geldi�i için, baz� kimseler bu i�e para yat�rmaya niyetlenirler, fakat Fahim Bey’in bir “hayal dü�künü” oldu�unu anlay�nca vazgeçerler. Fahim Bey bir �ey yapamaz. Ama bu tasar�s�n�n bir gün mutlaka gerçekle�ece�i umudu içinde �stanbul’da Galata’da büyük bir i�han�nda bir yaz�hane tutar, dosyalara, defterlere gömülür, hayali yaz��malar düzenler. Ömrü bir kenar mahalledki evde y�l y�l sona ererken , tan�yanlar�n kaç�k gözüyle bakageldikleri Fahim Bey, kendi masals� dünyas�nda mutludur, bir gün sessizce ölür.” Yaz� yazma ve konu�mada toplanan bilgilerin ve ki�isel deneyimlerin, haz�rlanacak metnin yaz�l�� amac� ve hedef kitlesine göre düzenlenmesi gerekir. Ba�ar�l� bir düzenleme için deneyim ve ara�t�rmalardan elde edileceklerin k�saca not edilmesi ve konular�n alt alta yaz�lmas� gerekir. Daha sonra bunlar�n grupland�r�lmas� birbirleriyle ili�kili olmalar� bir araya getirilmesi gerekir. Ana dü�ünce etraf�nda birle�en dü�ünce, bilgi, deneyim ve örneklerin sebep-sonuç ili�kisi ��nda düzenlenebilir. Metnin öyküleme ise öykünün anlat�lmas�nda nereden , niçin ve nas�l ba�lanmas� gerekti�i üzerinde durulmal�d�r. 2.ANLATIMDA TEMA VE KONU Tema soyut bir kavramd�r. Belli bir ba�lamda ki�i, yer, zaman ve durum bildiren dil birlikleriyle s�n�rland�r�lmas�, somutla�t�r�lmas�, anlat�lmas� sonucu konu hâline getirilir. Hayat�m�z boyunca okur, gerekti�inde de yazar�z. Dinler ve konu�uruz. Okuduklar�m�z�n, yazd�klar�m�z�n, dinlediklerimizin konu�tuklar�m�z�n mutlaka bir konusu vard�r. Üzerine söz söylenen, yaz� yaz�lan her �ey konudur. Bu tan�mlamaya göre atasözü, özdeyi� gibi bir dü�ünce; bayrak, insanl�k, çal��mak, sorumluluk... gibi bir kavram; sevgi, sab�r, ho�görü, ba�l�l�k, korku... gibi bir duygu; ya�anan, görünen, okunan, tasarlanan bir olay; “bir �eyin içinde bulundu�u ko�ullar�n hepsi” diye tan�mlanan bir durum... konu olabilir. �ste�imizi anlatmak için üzerinde durdu�umuz problem veya içinde hareket etti�imiz çerçeve de konudur. Konuyu geni� ve dar kapsaml� olmak üzere iki ayr� görü�le ele almakta yarar vard�r... Geni� kapsaml� konulara genel konular, dar kapsaml� konulara da s�n�rl� konular diyebiliriz. Her konunun ba�l�ca dört ö�esi vard�r. 1. Konunun Dayana�� / Dü�üncenin Özü 2. Görü� / Yard�mc� Dü�ünceler 3. Görü� Aç�s� / Yard�mc� Dü�ünceler 4. Yaz� Türü 1. Konunun Dayana�� / Dü�üncenin Özü: Bir konunun dayana��; onu özü ana fikridir. Yan�ndaki öteki dü�üncelerin tümü bu ana dü�ünce etraf�nda toplanmaktad�r. 2.Görü� / Yard�mc� Dü�ünceler: Dayana�� yani ana maddesi belirlenen konunun anlat�m yönünden tespiti görü� noktas�n� ortaya koyar. Ev 3. Görü� Aç�s� / Yard�mc� Dü�ünceler: Anlat�m�n kapsad�� alana görü� aç�s� denir. Anlat�m�n aç� derecesi s�n�rland�r�lmazsa konu bütünlü�ünü yitirir. Görü� aç�s�n�n gere�inden çok geni� tutulmas� anlat�m� da��t�r ve gereksiz ayr�nt�lar�n yaz�ya girmesine neden olur. Bu yönüyle görü� aç�s�n�n iyi tespit edilmesi gerekir. 4.Yaz� Türü: Konunun i�lenmesine uygun dü�ecek yaz� türünün seçimi de çok önem ta��r. Konu, ta��d�� fikir, duygu ve dü�ünce yönünden makale, söyle�i, an� vb. yaz� türlerine göre de yaz�lmay� gerektirebilir. Bir yaz�n�n hangi türde yaz�laca��, o konunun dayana�� ile görü� noktas�n�n niteli�inden anla��l�r. TEMA / ANA F�K�R Her eserin üç ö�esi vard�r: Konu, ana fikir, tema. Hangi tür yaz� olursa olsun ana fikir yaz�n�n özü demektir. Bu yaz�daki yard�mc� fikirlerin tümü, bu ana fikir yani öz çevresinde toplan�r. Tema, konudan ayr� bir �eydir. Çoklar� konu ile temay� birbirine kar��t�r�rlar. Baz� kez temaya konu, baz� kez de konuya tema derler. Tema, bir yaz�da i�lenen ve geli�tirilen görü�, dü�ünü� ya da duyu�tur. Bir olay� konu alan yaz�m�zda olayla ilgili kendimize özgü görü� ve dü�üncemizi geli�tirirsek yaz�m�z�n temas�n� ortaya koymu� oluruz. 3.ANLATIMDA SINIRLANDIRMA Seçilen konunun çe�itli gereksinimlere cevap verecek �ekilde olmas�na dikkat edilmelidir. Neyi ele alaca��m�z�, neyi anlataca��m�z� belirlemeliyiz. Konuyu seçme ve s�n�rland�rma yapmadan önce ataca��m�z ilk ad�m olacakt�r. Konular �u ba�l�k alt�nda toplanabilir. - Ki�isel konular - Toplumsal konular - Bilimsel konular - Sanat ve kültürle ilgili konular Seçilecek konunun ilgi çekici bir yaz�ya dönü�ebilmesi için konu hakk�nda belli bir birikime sahip olmak gerekir. Genel konular yerine özel konulara a��rl�k vermemiz yaz�m�z� daha etkili hâle getirecektir. Yaz�l� anlat�mda yap�lan en büyük yanl��lardan biri, belki de birincisi konuyu s�n�rland�rmadan yaz�ya ba�lanmas�d�r. K�sacas� konunun s�n�rland�r�lmas�nda say�s�z yarar vard�r. Örne�in kültür tarihi konusunda 300 sözcükten olu�acak bir yaz� yazaca��m�zdan yola ç�kal�m. Oldukça geni� kapsaml� bir konu olan kültür tarihini bu kadar az sözcükle ifade etmemiz imkâns�zd�r. O zaman genelden özele do�ru bir yol izleyerek konuyu s�n�rland�rmam�z gerekmektedir. Konuyu s�n�rland�rmak için baz� ölçüleri göz önüne almak zorunday�z: - Seslenece�imiz okuyucu kitlesinin sosyal ve kültürel yap�s�, özellikleri nel¬erdir? - Konunun hangi yönüne daha çok a��rl�k vermeliyiz? - Konu ile ilgili yeterli birikime sahip miyiz? - Yazabilmek için gerekli kaynaklara ula�abilecek miyiz? - Yaz�m�z�n uzunlu�u, k�sal�� ne kadar olacakt�r? - Yaz�m�z� belli bir zaman süresinde yazabilecek miyiz? - Yaz�m�z�n türü ne olacakt�r? Konuyu s�n�rlama, yazmada ba�ar�y� sa�layan temel ö�edir. Konu s�n�rland�r�lmazsa ortaya koymay� amaçlad��m�z dü�ünceler netlik, aç�kl�k kazanmaz, söyleyeceklerimiz aç�kl�kla belirlenmez. Söyleyeceklerimiz genellemeler olmaktan öteye gitmez. Konudan sapmalar olur. K�saca yaz�m�z yo�unla�maz. E.Özdemir, A.Binyazar. �imdi birkaç tane genel nitelikli konu yazal�m: - Sinema - Tiyatro - Roman - Spor - �leti�im - Dede Korkut Hikâyeleri Bunlardan herhangi birini seçip üzerinde yaz� yazabiliriz. Diyelim ki, roman konusu i�lenecek. Roman�n günümüzdeki durumu mu? Türk roman� m�, dünya roman� m�? Roman konular� m�? Milli Mücadele dönemi roman� m�? Bat�l�la�may� konu edinen romanlar m�? Bu konularda bir yaz� yazmak mümkündür. Ama unutmamam�z gereken �ey konuyu kesinlikle s�n�rland�rmakt�r. Genel bir konunun s�n�rland�rma a�amalar�n� bir örnekle �öyle gösterebiliriz: Konuyu anlama gerçekte onu s�n�rland�rmad�r. Konu öncelikle kendimiz ve okuyucu için ilginç olmal�. Güçlü bir yazar olmada konu için say�lanlar�n etkisi çok büyüktür. 4.ANLATIMIN VE ANLATICININ AMACI Niçin yazd��m�z�, amac�m�z� kesinlikle belirlemeliyiz. Amac�m�z yaz�m�zda bir haberi, bir bilgiyi okuyanlara iletme, onlar�n sorular�n� cevaplama olabilir. Kimi zaman da bizi yazmaya götüren amaç onlar�n davran��lar�n� de�i�tirmektir. K�sacas� yazma amac�m�z�n yazma öncesinde belle�imizde netle�mesidir. Bunlar; bilgilendirme, ö�retme, kan�lar� de�i�tirme ve izlenim kazand�rma olabilir. Yaz�y� haz�rlay�� amac�yla anlat�m biçimleri aras�nda s�k� bir ili�ki ve etkile�im vard�r. Bilgilendirme amac�yla yazd��m�z yaz�larda amac�m�z� içeren cümleye amaç cümlesi diyoruz. Amac�m�z� ve cümlemizi belirleme yazmaya ba�lamadan önce ataca��m�z ikinci ad�md�r. Seçece�iniz bir metnin amaç cümlesini yazabilir misiniz? Söyleyeceklerimizi Tespit Etme: Bir konu üzerinde yaz� yazabilmek için seçti�imiz konuda mutlaka söyleyecek sözümüzün, bilgimizin bulunmas� gerekir. Bunun için de konumuzla ilgili kaynaklar� ara�t�r�p nelerden yararlanabilece�imizi tespit etmemiz gerekir. Bütün ba�vuru eserleri (ansiklopediler, sözlükler, kataloglar, dizinler, kitaplar, gazeteler, incelemeler) birer kaynakt�r. Ayr�ca seçti�imiz konuya göre bitkilerin, hayvanlar�n, e�yalar�n, kal�nt�lar�n çal��mam�za katk�lar� olacakt�r. Bilgi ve veri toplarken belle�imize çok güvenmemeli, not alma yöntemini benimsemeliyiz. Bu amaçla not alma kartlar� ya da fi�lerini rahatl�kla kullanabiliriz. Yaz�n�n �skeletini Olu�turma: Yaz�lar genellikle üç bölümden olu�urlar. Bunlar giri�, geli�me ve sonuç bölümleridir. Giri�, konunun sergilendi�i bölüm olup bir ya da daha çok paragraf olabilir. Geli�me bölümü giri�te öne sürülen, ortaya konan sorunun, dü�üncenin aç�mlanarak geli�tirildi�i bölümdür. Bu yönüyle yazd��m�z yaz�n�n gövdesini olu�turur. Sonuç bölümü ise yaz�n�n bir sonuca ba�land�� paragraf ya da paragraflara verilen add�r. Yaz�ya ba�lamadan önce plan yapmam�z gerekir. Planlama; giri�, geli�me ve sonuç bölümlerinde neleri nas�l bir s�rayla verece�imizi kararla�t�rmakt�r. Bu a�amada a�a��daki sorulardan yararlanabilirsiniz: Yaz�ya nas�l bir giri�le ba�lamal�y�m? Yapaca��m giri� ilgi çekici ve konuyu yeterince sergileyici bir özellik ta��yor mu? Giri�te söylediklerimi açmak ve geli�tirmek için dü�üncelerimi nas�l bir s�ralama içinde anlataca��m? Yaz�m�n sonuç bölümü nas�l olacak? Yaz�m� sonuçland�r�rken bir özet yapacak m�y�m? Bu sorular� göz önünde tutarak yapaca��n�z plan� kâ��t üzerinde yaz�l� olarak da �ekillendirebilirsiniz. Yazmaya Ba�lama: Konumuzu seçtik, s�n�rland�rd�k, amac�m�z� belirledik, neler söyleyece�imizi bulduk ve bunlar�n hepsini nas�l bir düzenleme içinde verece�imizi kararla�t�rd�k. S�ra bütün bunlar� yaz�ya dönü�türmeye geldi. Güç bir i� olan yazma i�inin kesinlikle bilincinde olarak hareket etmeliyiz. Acele etmemeli, sab�rl� ve dikkatli olmal�y�z. Yaz�ya giri�imiz nas�l olmal� ya da dü�ündü�ümüzden çok farkl� bir giri�le mi yaz�ya ba�lamal�y�z? Soruyla Giri� Yapma: Okuyucuyu yaz�n�n içine çekmek, dü�ündürmek, yönlendirmek amac�yla s�radan, bilinen bir giri� yerine sorulara dayal� bir giri� yapabiliriz. A�a��daki sorulara dayal� giri� metnine bir göz atal�m: “-Neymi� hümanizma? -Hümanizma, insan�n kendine örnek seçti�i bir insanda bütün insanl�� görerek, bularak, severek, insanl�� insanl�k yolunda daha ileri götürecek i�ler yapmas�d�r. -A dostum, gene çok kesin, keskin bir tan�mlama yapt�n... Haydi insanl�� insanl�k yolunda daha ileri götürmeye peki diyelim, ama bir insanda bütün insanl�� görmek, bulmak, sevmek ne demek? �lle de bir insan� m� seveceksin insanc�l olmak için? Belli bir insan� de�il de bütün insanl�� sevsen daha do�ru olmaz m�? -Olmaz; bulan�k, da��n�k, esnek bir sevgi olur, bulutlarda kal�r. �nsan� bir ahlak disiplinine götürmez, insana kendi kendini a��p yap�c� olmak f�rsat�n� vermez.” Azra Erhat, Dost Örnek, sorulara dayal� bir giri� türüdür. Yazar sorular�yla bizi yazd�� konunun içine çekip dü�ündürüyor, yönlendiriyor. Sorulara dayal� bu tür bir giri� yaz�m�za ilgiyi daha çok çekecektir. Betimlemelerden (Tasvirlerden) Yararlanma: Etkili yollardan bir tanesi de yaz�lar�n giri�ine betimlemelerden yararlanarak ba�lamakt�r. Bir bak�ma sözcüklerle resim yapma say�lan betimleme okurun gözünde bir görüntü, bir foto�raf olu�turur. A�a��daki betimleme örne�ini bu aç�dan de�erlendirebiliriz: “Ayaklar�m a��rla�t� birden. Toprak yola girmi�tim. Sar�kum’un killi topra�� gene taban�m�n alt�nda birikiyor, boynumu uzat�yor, beni sallana sendeleye, sanc�l� sanc�l� yürütüyordu. Fenere giden yoldayd�m �imdi; az kalm��t� köyden ç�kmama. Akl�mdan, köy diye geçirmeme güldüm sonra. Köy de�il, insan bucak bile derken dü�ünürdü art�k herhâlde. Fener uzaktan göründü. O zaman, otelden ç�kal�beri ilk olarak ba��m� kald�r�p bakm�� oldu�umun fark�na vard�m. Deniz turuncu bir ��lt� içinde ak�yordu. Yumu�am�� gibi duran fener, gö�ün yar�s� turuncu, yar�s� belirsiz bir maviyle kur�uninin aras�nda gidip gelen yumu�akl��na, bir ba�parma��n hafif bir bast�rmas�yla gömülmü�tü. Dolaylar�nda her zamanki gibi sar� u�ultulu bu�daylar e�ilip bükülüyordu. Darac�k yoldan bu�day tarlalar�n�n arkas�ndaki çay�rlara do�ru yürüdüm. Feneri de�il evimizi görmek istiyordum. Gene de dola�a dola�a gidecektim ama.Çay�rlar sapsar�, kuru, sap sap s�r�tan arpalarla, pisipisilerle kapl�yd� her z a m a n k i gibi.Tren yoluna kadar uzanacak, oradan gidecektim evimize; eskiden de gitti�im yoldan. Güne�te pi�en çay�rlar�n önündeki beyaz ya�l� boyal�, serin evi görecektim...” Bilge Karasu Bir Al�nt�yla Girme: Giri� paragraf�nda okuyucunun dikkatini çekmenin bir yolu da yaz�ya bir al�nt�yla ba�lamakt�r. Yapaca��m�z al�nt� üzerinde duraca��m�z konuyla ilgili bir özdeyi�, atasözü, yazaca��m�z konuda tan�nm�� bir ki�inin sözü ile paragrafa ba�lamakt�r. Örne�in yaz�m�zda bir yolculu�u, gurbeti anlatacaksak Faruk Nafiz Çaml�bel’in ünlü Han Duvarlar� �iirinin giri� bölümüyle ba�layabiliriz: “Ya��z atlar ki�nedi, me�in k�rbaç saklad�, Bir dakika araba yerinde duraklad� Neden sonra sars�ld� alt�mda demir yaylar, Gözlerimin önünden geçti kervansaraylar... Bir Hikâyeden Yararlanma: Giri� paragraflar�nda ilgi çekmenin yollar�ndan biri de bir hikâyeden yararlanma yöntemidir: “S�navlar�n yap�ld�� okul kar�� yöne dü�üyordu. Yeniden geçtiler caddeyi, ürke ürke. Arka sokaktan yürüdüler. Yüksek bir duvar�n yan�ndaki kap�da durdular. Okulun ö�renci giri� kap�s�yd� bu. �çeriden u�ultular geliyordu. Ya�mur ta� duvarlar�n aras�ndan ç�kan ayk�r� ye�illikleri parlatm��t�. Paras�z Yat�l� -Bizden de erken gelenler olmu�. Geç meç kalm�� olmayal�m? Hademe giyimli bir kad�n onlara do�ru yürüdü, ta�l� yoldan. Bezgin, al��k bak��lar�yla anne, k�z�n üstünden d��ar�da bir �eye bak�yordu. Anne sayg�l� sordu: -Geciktik mi acaba? Çocuklar�n ço�u gelmi�. Hademe kad�n ilgisiz. -Paras�z yat�l� imtihan�n�n çocuklar� hep erken gelir. Hiç gecikmezler. Çocuk annesinden ayr�ld�. K�y�s� duvarl� ta� yolda yürümeye ba�lad�. Hademe kad�n, görmedikleri bir iskemleyi, görmedikleri bir çat�n�n oraya çekip oturmu�, yün örmeye ba�lam��t�. Çocuk dönemeçte arkas�na bakt�. D�� kap�dan annesi ya�murun alt�nda gülümseyerek duruyordu. Füruzan Paragraf Yapma: Paragraf yapma ve her türlü dü�ünceyi bir paragrafta i�leyip geli�tirme oldukça önemlidir. Birçok dü�ünceyi tek bir paragrafa yerle�tirme, tek dü�ünceyi birden çok paragrafta anlatma yanl��ndan uzak durmal�y�z. Çünkü paragraf bir dü�ünce biriminin simgesidir. “Vatanseverlik özverisiyle titizlik bir arda toplanm��t�. 8 May�s 1912’de Ayn Mansur’dan Selanik’teki arkada�� Salih’e (Bozok) gönderdi�i mektupta Mustafa Kemal �öyle yazm��t�. ‘Bu gece Derne kuvvetlerimizin bütün kumandanlar�, zabitleri ile bir müsamere yap�lm��t�r... Bu güzel kalpli, kahraman bak��l� arkada�lar�m�n, bu küçük rütbeli fakat dü�man� titreten büyük kumandanlar�n samimi nazarlar�nda vatan için ölmek i�tiyak�n� (arzusunu) okuyordum. Bu tetebbu dima��mda sizin, bütün Makedonya muhitinde tan�d��m arkada�lar�n, bütün ordumuzun kahraman evlatlar�n�n hat�ras�n� canland�rd�. Ve arkada�lar�ma dedim: Vatan mutlaka selamet bulacak. Millet mutlaka mesut olacakt�r. Çünkü kendi selametini, kendi saadetini memleketin ve milletin selamet ve saadeti için feda edebilen vatan evlatlar� çoktur.” Andrew Mango, Atatürk Tan�k Gösterme: Öne sürülen bir dü�ünce ya da sav, o alanda tan�nm�� bir kimsenin tan�kl��na ba�vurularak geli�tirilebilir. Al�nt�lad��m�z cümleleri t�rnak içinde gösterebiliriz. Bunu yaz�m�z�n bütün paragraflar�nda yapabiliriz: “Ortaoyunlar�ndaki ‘tekerlemelerin, Karagöz oyunlar�ndaki ‘muhavereler’ gibi oyunlar�n konular� ile ilgisi yoktur; bunlar Kavuklu’nun söz ustal��n� göstermeye yarayan ba��ms�z parçalard�r. Tekerlemelerin kesin say�s� belli de�ildir. Ahmet Rasim, bir yaz�s�nda, Kavuklu Hamdi’de 19 tekerleme bulundu�unu; ba�ka bir yaz�s�nda da bunlar�n say�s�n�n 20’yi, 30’u geçmedi�ini yazm��t�r. Musahipzade Celal ise, bunlar�n ‘50’yi mütecaviz’ oldu�unu bildirir. Selim Nüzhet Gerçek, ‘ortaoyununda s�k s�k din¬lenilen tekerlemelerin’ 28 tanesinin adlar�n� vermi�tir.” Cevdet Kudret 5.ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI SABURLUK (KAKTÜS) Sahurluk (Kaktüs): Çöllerde yeti�en, yapraklar� etli ve dikenli bitki. Ana yurdu Orta Amerika’d�r. Apuntia (Apuntiya), Cereus (Serus), Echinocactus (E�inastus) gibi birçok cinsi vard�r. Frenk inciri denen Opuntia (Opuntiya) türleri, yenilebilir meyvelerinden ötürü Kuzey Afrika’da da yeti�tirilmektedir. Kaktüsün uçlar�ndan birine eklenmi�, etli ve yass� raket biçimindeki dallar�n�n üzerinde ince dikenler bulunur. Kaktüsün;Ceraus, Echinicastus (Bekta�i kavu�u) cinsleri az ya�� alan yerlerde çok iyi yeti�ir, s�cak ülkelerde süs bitkisi olarak yeti�tirilir. Bunlar ya�mur ya�d�� zaman suyu h�zl� emer ve içlerindeki organik asitler yard�m�yla depo ederler. Gözenekleri (solunum delikleri) yaln�z gece aç�l�r, böylece bitki daha az su kaybeder. Kaktüslerin bütün tür¬leri yava� büyüyen bitkilerdir. Baz� türleri çok güzel renkli çiçekler açt��ndan saks�larda süs bitkisi olarak yeti�tirilir. Larousse Ansiklopedisi MAV� SÜRGÜN “Sahurlu�un çiçe�i, bir otomobil egzozunun ‘püf demesiyle beli k�r�lan ç�tk�r�ld�m bir menek�e çiçe�i de�ildir. Sap� on on be� metre boyunda dimdik bir direk¬tir. Bu saplar devi ucuna do�ru her yöne, sapla tam çeyrek aç�da dümdüz dallar sallar, müzik notalar�n�n do, re, mi’sini and�ran bu dallar�n en a�a��s�ndaki en uzunu, biraz yukar�s�ndaki en k�sas�, onun üstündeki ise daha da k�sa olarak yükselir. Her dal�n üst taraf�nda bir dizi sar� alev yanar. ��te sahurlu�un mavilere yükseltti�i koca �amdan. Sahurluk çiçeklerle on y�llarca hayattan toplad��n� yine hayata verir ve bütün can�n� bir çiçe�e verdi�i için ölür. Ama öldü�ü hâlde ad� üç bin y�ldan beri ‘ölümsüz’dür: Athanato. Çiçe�in sap�n� keserler, çarda�a direk yaparlar.” Halikarnas Bal�kç�s� Yukar�da ayn� konuda yaz�lm�� iki ayr� metin okudunuz. Birinci metinde sahurluk (kaktüs) çiçe�inin yurdunu, hangi ülkelerde yeti�ti�ini, cinslerini, sevdi�i iklimleri, ya�mur suyunu depo etti�ini, yava� büyüdü�ünü ve çok güzel renkli çiçekler açt�� için süs bitkisi olarak saks�larda yeti�ti�ini ö�rendi�imiz bir metin okuduk. Bu metin bize saburluk çiçe�i hakk�nda ayr�nt�l� bilgi veren bir yaz�yd�. �kinci metin ise deniz üzerine yazd�� hikâye ve romanlarla ünlenmi� Halikarnas Bal�kç�s�'n�n saburluk çiçe�inden söz etti�i Mavi Sürgün adl� kitab�ndan ald��m�z bir bölümdü. �ki metinde de ayn� konu i�lendi�i hâlde anlat�mda anlat�c�lar�n fark� bak�� aç�lar� ve amaçlar� birbirinden de�i�iktir. ��te bu farkl�l�k ve yakla��m anlat�m� do�rudan etk¬iler. Birinci metin olan Larousse Ansiklopedisi’nde bilimsel bir metinle, ikincisinde ise Halikarnas Bal�kç�s�’n�n bütünüyle gözleme dayanan, çiçe�i çok yak�ndan tan�yan, özelliklerini bilen ve onu çok seven duygusal yaz�s�n� okuduk. Amac�m�za ula�mak için en uygun anlat�m biçimini seçmeliyiz. Anlat�m�n ba�ar�s�, iletiyi aktaracak ki�inin yakla��m�yla, anlat�m biçimiyle do�rudan ili�kilidir. Anlat�c�ya göre iki anlat�m çe�idinden söz edebiliriz. Bunlar do�rudan anlat�m ve dolayl� anlat�m biçimleridir. Do�rudan anlat�m: Kendi duygular�m�z�, dü�üncelerimizi, izlenimlerimizi anlatt��m�z cümlelerle, ba�kalar�n�n de�i�tirmeden aktard��m�z sözlerinden olu�an anlat�m �eklidir. ��ledi�imiz do�rudan anlat�ma örnek olarak Ölü Canlar, Müfetti� gibi eserleriyle bütün dünyada tan�nm�� yazar Nikolay Gogol’ün “Bir Delinin Güncesi” adl� kitab�ndan k�sa bir bölüm okuyoruz: “Art�k ac�lara dayanacak durumda de�ilim. Tanr�m, neler yap�yorlar bu adamlar bana? Kimse sözümü dinlemiyor! Ne yapt�m ben bu adamlara? Ne diye eziyet ediyorlar bana? Benim gibi bir zavall�dan ne isterler? Elimde avucumda bir �ey yok ki; istediklerini vereyim. Bittim art�k, dayanamayaca��m. Beni kurtaracak adam yok mu? Al�n beni bu adamlar�n elinden! Üç katl� bir araba verin bana troykama y�ld�r�m gibi atlar ko�ulsun! Hey yi�it arabac�m, sür troykay�! Arabam�n ç�ng�raklar� ��ng�r m�ng�r ötsün! Yi�it atlar�m, �ahlan�n götürün beni bu cehennem dünyas�ndan! Uçurun, çok uzaklara uçurun! Hiçbir �ey görüp i�itmeyece�im yerlere götürün beni. ��te gökte bulutlar y��l�p birikmeye ba�lad�, uzakta bir y�ld�z parlad�. Orman�n koyu a�açlar�, soluk renkli ay ayaklar�m�n alt�ndan geçip gidiyor...” Dolayl� anlat�m: Ba�kalar�n�n görü�lerini kendi cümlelerimizle aktarmaya dolayl� anlat�m diyoruz. Jack London’dan bir örnek okuyaca��z �imdi: “Yay�nc�lar ona kendi ko�ullar�n� bildirmesini söylemek için yaz�yorlard�. Martin yeni bir �ey için söz vermekten azimle kaç�n�yordu. Tekrar kâ��d� kalemi eline almak dü�üncesi onu ç�ld�rt�yordu. Yay�nc�lardan a�a��daki mektuplar al�yordu: “Yakla��k bir y�l kadar önce sizin a�k �iirleri koleksiyonunuzu geri çevirecek kadar �anss�z olduk. O zaman onlardan büyük ölçüde etkilenmi�tik ama önceden giri�ilmi� belirli anla�malar bizim onlar� kabul etmemizi engelledi...” Jack London, Martin Eden Ki�iye Göre Anlat�m Çe�itleri Ki�iye göre iki çe�it anlat�m vard�r: 1. Birinci ki�i anlat�m� 2. Üçüncü ki�i anlat�m� 1. Birinci ki�i anlat�m�: Yazar�n kendisinden söz etti�i “ben, biz” sözlerini kulland�� cümleler birinci ki�i anlat�m�na örnektir: “Dün ak�am gün bat�m�, hiç görmedi�im bir güzellikteydi. Pembe turuncu bir bu�u vard� gökte. Hele maunalar�n geçti�i Seine üzerinde gök öyle bir göründü ki, Grenelle Köprüsü’nde ürperdim. Tramvayda bakt�m; kimse ama hiç kimse görmüyor bu güzelli�i. Fark�nda olan kendinden geçen, tedirgin olan bir yüz yok... Ama diye dü�ündüm, güzelli�i bulmak için, yolculu�a kalkar, uzaklara giderler.” 2. Üçüncü ki�i anlat�m�: Yazar�n ba�kalar�ndan söz etti�i, “sen, siz, onlar” dedi�i cümleler üçüncü ki�i anlat�m�na örnektir. “Gams�z hastayd�.Çocuklar derhâl bunu fark ettiler. Yemek götürdüler. O verilen yiyecekleri yemiyor, ara s�ra titizle�iyor, yaln�z b�rakmalar� için yalvar�yor gibi di�lerini ç�kararak hafif hafif ba��r�yordu. Gams�z’�n �st�rab�n� ve bak��lar�ndaki peri�anl�� ö�retmenler de gördüler.” 6.ANLATIMIN ÖZELL�KLER� Anlat�m�n özellikleri içinde en önemlilerinden biri de dü�üncelerin, duygular�n aç�k bir biçimde ifade edilmesidir. Sözlü olsun, yaz�l� olsun ifadenin hiçbir engele tak�lmadan bir su gibi ak�p gitmesi, ses ak��n�n bozulmamas� gerekir. Bir Metinde Bulunmas� Gereken Dil ve Biçim Özellikleri: Sözcükler anlamca yerinde kullan�lmal�: Bir sözcü�ün anlam�n� bilmeden kullanmak say�s�z yanl��lara neden olur: “Bu gömlek size çok yak��t�.” cümlesindeki “çok” sözcü�ünün yerine “do�ru” sözcü�ünü getiremeyiz. Kültür dili sözcükleri kullan�lmal�: Konu�mada ve yazmada yerel a��zlar�n, söyleyi�lerin yerine kültür dilini kullanmaya özen göstermeliyiz. Çünkü yerel a�z�n sözcüklerini herkes bilmez. Ayr�ca kültür dili her zaman yöresel kullan�mlar�n üstünde yer al�r: “Bir daha istemem büle mamele Ferhat� dedi” Orhan Kemal, Murtaza Türkçe sözcük ve deyimlere yer verilmesi: Dilimizi güzelle�tirmek, zenginle�tirmek hepimizin görevidir. Yazarken ve konu�urken Türkçe sözcükleri kullanmaya özen göstermeliyiz: Kompitur yerine bilgisayar, nazariye yerine ise kuram sözcüklerini tercih etmemiz gibi. Argo sözcükler ve argo deyimler kullan�lmamas�: Argo sözcükler belli gruplar içinde özel anlamlar ta��d�� için anlat�mda kullanmamal�y�z: “Ethem denilen bu herifi de fasafisonun (önemsiz) biri.” Osman Cemal Kayg�l�, Çingeneler Kaba sözcük ve sövgü kullan�lmamal�: Onur k�r�c� söz ve sövgülerin konu�ma ve yazmada kullan�lmamas� gerekir: “Ulan Bilal, gelsene.” yerine “Bilal gelir misin?” cümlesi kullan�lmal�d�r. Gereksiz sözcük kullan�lmamal�: Cümlelerde ayn� anlama gelen sözcüklerin yan yana kull Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 12. s�n�f dil ve anlat�m kitab� hikaye konusu, inceleme, t�m etkinliklerin cevaplar�, lise 4 dil ve anlat�m hikaye konusu t�m etkinliklerin cevaplar� 4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev �NCELEME Kamyon hikâyesinin yap� özellikleri: Olay örgüsü: • �zmir'e gidecek kamyonun zincirli Han'dan ayr�lmas� • Bir köylünün kamyona binmek istemesi • Köylünün kamyona al�nmas� • Kamyonla yolculuk yap�lmas� • Kamyonun bir yarda yava�lamas� • Paras�z köylünün para ödememek için kamyondan a�a�� atlamas� Ki�iler: Paras�z bir köylü,kamyondaki yolcular, bakkal�n o�lu, �oför. Mekân: Kamyonun içi. Zaman: Kamyonda geçirilen iki gün. 6. ETK�NL�K • Kamyon hikâyesinin olay örgüsü, bir önceki soruda cevapland�r�ld�. • Bu parçalar aras�nda ahenkli bir ili�ki vard�r.Parçalar, ahenkle bir araya getirilerek hikâyenin temas� olu�turulmaktad�r. • Tema, paras�z kalan birinin ba��ndan geçen ac� olayd�r. 7. ETK�NL�K • Ana kahraman, paras�z köylüdür. Yard�mc� kahramanlar ise bakkal�n o�lu, �ofördür. • Köylü paras�z bir gençtir. �zmir'e giderek ailesine para kazand�rmak istemektedir. Bakkal�n o�lu, uyan�k bir gençtir. • Paras�z köylü ve bakkal�n o�lu tiptir. Çünkü bunlar, geneli temsil etmektedir. Di�erleri ise kahramand�r. Bunlar�n karakteristik özellikleri yoktur. 3. Hikâyenin ilk mekân� Zincirli Hand�r. Daha sonra mekân sürekli kamyonun kasas�d�r. Bu mekânlar, hikâyenin olu�mas�na katk� sa�lamaktad�r. 4. Hikâyedeki mekânlar, tema ve kahramanlar�n özelliklerinin olu�mas�na hizmet etmektedir. 5. Hikâyenin ba�lang�c�nda ayd�nl�k vard�r. Hikâyede net bir zaman olmamakla birlikte hikâyedeki olaylar genelde ak�am vaktinde geçmektedir. Bu zaman dilimlerinin kullan�lmas�n�n sebebi, anlat�lacak olay�n etkisini daha da artt�rmak, olaya zemin haz�rlamakt�r. 8. ETK�NL�K • Tema, zor durumda kalan bir insan�n ba��ndan geçen ac� bir olay� ortaya ç�kar�r. Bu tema, evrenseldir. • Hikâyenin yaz�ld�� dönemle temas� aras�nda mutlak anlamda bir uygunluk vard�r. Olaylar, ' 930-40'l� y�llarda geçmektedir. Bu y�llar, ülke ekonomisinin bozuk, kalk�nman�n tam sa�lanamad��, halk�n fakir oldu�u y�llard�r. • Temay� güncelle�iriniz. 9.ETK�NL�K • Birinci tekil anlat�c� ve üçüncü tekil anlat�c� vard�r. Hakim Bak�� Aç�s�: Anlat�c� her �eyi bilir. Kahraman�n ne yapaca��n�, neyi ne zaman, niçin söyledi�ine de hâkimdir. Metnin her �eyine hakimdir bu anlat�c�. Kahraman Anlat�c�n�n Bak�� Aç�s�: Metindeki bilgiler, kahraman�n bilgileriyle s�n�rl�d�r. Gözlemci Anlat�c�n�n Bak�� Aç�s�: Anlat�c�, bir kamera tarafs�zl��yla olaylar� anlat�r. Metne hakim de�ildir. • Yazar, metinde farkl� anlat�c�lar kullanmas�n�n sebebi inand�r�c�l�� sa�layabilmek istemesidir. Tek tip bir anlat�c�, olay�n gerçekli�inde inand�r�c�l�k aç�s�ndan zedelenmeler olu�turabilir. • Bu farkl� bak�� aç�lar�, tek bir anlat�c�n�n egemenli�inde birle�tirilmi�tir. 6. Hikâyenin giri�inde öyküleme ve betimleme, kahramanlar�n konu�tuklar� bölümde söyle�meye ça�l� anlat�m, ilerleyen bölümlerde yine öyküleme ve betimleme anlat�m teknikleri kullan�lm��t�r. 11.ETK�NL�K • Hikâyede anlat�lan olaylardan iki insan�n birbirine duydu�u a�k, gerçek hayatta da görülür. Ama Ferhad'�n s�nav� gerçek hayatta pek kar��m�za ç�kmayabilir. • Bunlar, okuyucuyu etkilemektedir. Etkileme, estetik bir duygu uyand�racak ölçüdedir. 12. ETK�NL�K Sedef Bac� Kamyon Ferhad ile �irin Zaman Benzerlik Bir günden fazla süren bir anlat�d�r. Bir günden fazla süren bir zaman vard�r. Bir günden fazla süren bir zaman vard�r. Farkl�l�k Zaman net de�ildir. Zaman, masala ve halk hikâyesine göre net verilmi�tir. Zaman net de�ildir. Mekân Benzerlik Genel olarak birden fazla mekân vard�r. Birden fazla mekân vard�r. Birden fazla mekân vard�r. Farkl�l�k Geni� ve aç�k mekânlar vard�r. Birden fazla mekân olmas�na ra�men hikâye dar bir mekânda geçer. Geni� ve aç�k mekânlar vard�r. » Halk hikâyelerinde bir günden fazla süren bir zaman vard�r. • Bu zaman da net bir biçimde belirtilmez. • Birden fazla mekân i�lenir. • Bu mekânlar da genellikle aç�k ve geni� mekânlard�r. • Hikâyede anlat�lan zaman�n kronolojik zaman çizgisi üzerinde iz dü�ümü gösterilebilir. Yani, hikâyede anlat�lan zaman, zaman çizelgesinde �ema hâline getirilebilir. • Hikâye zaman�nda do�al olarak bir de�i�iklik olmaz. Dolay�syla da olay örgüsü de�i�mez. 13. ETK�NL�K Ferhad ile �irin hikâyesinin kahramanlar�: Ferhad, �irin, Sultan Mehmene Banu, Behzad Usta, Behram A�a, �sfendiyar, �apur, Hüsrev �ah. • Bu kahramanlar�n görünü�, tav�r, hareket ve eylemleri gerçeklikle uyumludur. Yani Ferhad, â��k bir insan gibi görünmekte, tav�rlar�nda bu hâlinin etkisi hissedilmekte, hareket ve eylemleri de bu hâlinin gerektirdi�i özelliklere sahiptir. 14. ETK�NL�K • Hikâyenin temas�, a�kt�r. • A�k temas�, o devirde a�ka nas�l bak�ld��n� yans�tan ipuçlar�na sahiptir. Evlilik her insan�n sosyal ve mali statülerine bak�lmadan yap�lamaz. Evlenecek insanlar, hatta â��k olan insanlar aras�nda e�itlik aran�r. Her â��k, istedi�i �ekilde evlenemez. Â�k�n� ispat etmesi için o â��k s�nava tabi tutulur. 8. Ferhad ile �irin hikâyesi bir sanat metnidir. Çünkü, evrensel bir tema olan a�k, yerel unsurlar� da bar�nd�racak �ekilde, yüzy�llar halk�n haf�zas�nda saklanm�� ve yaz�ya geçirilmi�tir. Kullan�lan dil, bu sebepten i�lenmi� bir dildir. Anlat�m halk�n anlayaca�� sadeliktedir. 15.ETK�NL�K • Hikâyede i�lenen olayda, hikâyenin ki�ileri canl� ve renkli i�lendi�i ve mekân bu unsurlara bir engel ç�karmad�� için okuyucularda gerçeklik duygusu uyand�rmaktad�r. • Hikâyedeki çat��ma ve kar��la�malar, okuyucunun merak�n� uyand�racak �ekilde kullan�lm��t�r. • Hikâyede, erke�in söyledi�i rakama büyük ikramiyenin ç�kaca�� zannedilmektedir. Fakat yazar, hikâyenin sonunu beklenmedik bir biçimde bitirmektedir. • Hikâyedeki mekânlar, insanlar�n yapmak istediklerine engel ç�karmad�klar�ndan mekân-insan bütünle�mesi ba�ar�l�d�r. • 5 Hikâyede, yazar�n bireysel fantezisi i�lenmi�tir. Piyango rakam�n� söyleyip o rakama büyük ikramiyenin ç�kabilece�i ima edilmi�tir. • Do�al çevrenin anlat�lmas�nda, hikâye kahraman�n�n gözlemlerine yer verilmi�tir. • Maupassant tarz� hikâyenin özellikleri: • Seçilmi� olay ve ki�iler üzerine hikâye kurulur. • Olay, ki�i, mekân ili�kisi okuyucuda gerçeklik duygusu uyand�r�r. • Hikâyenin çekirde�i durumundaki çat��ma veya kar��la�man�n merak uyand�racak biçimde geli�tirilerek anlat�l�r. • Hikâye beklenmedik bir sonla biter. • Mekân insan bütünle�mesine özen gösterilmektedir. • Rastlant�lardan kaç�n�l�r. • Bireysel fantezilerden kaç�n�l�r, olay� ve ki�iyi belirleyen faktörlere önem verilir. • Do�al çevre anlat�l�rken gözleme ba�l� kalmaya özen gösterilir. 16.ETK�NL�K • Hikâyenin anlat�c�s�, hikâye kahraman�d�r. Ben anlat�c� kullan�lm��t�r. Ayn� zamanda üçüncü tekil anlat�c� kullan�lm��t�r. • Kahraman Anlat�c�n�n Bak�� Aç�s�: Metindeki bilgiler, kahraman�n bilgileriyle s�n�rl�d�r. Gözlemci Anlat�c�n�n Bak�� Aç�s�: Anlat�c�, bir kamera tarafs�zl��yla olaylar� anlat�r. Metne hakim de�ildir. 9. Hikâyenin temas�: Dürüst olmakt�r. 10. Olay parçalar� mekân, ki�iler ve temayla uyumludur. Bu uyum sayesinde okur okudu�u hikâyeden etkilenmekte, ondan estetik bir haz almaktad�r. 11. Hikâyenin temas� ile hikâyenin yaz�ld�� dönem aras�nda do�rudan bir ili�ki vard�r. Zor durumda olan bir t�p ö�rencisi, emanet ald�� paray� harcam��t�r. Bu durum, devrin �artlar�n�n zorlu�u hakk�nda bize ipuçlar� vermektedir. 12. T�p ö�rencisi: Paras� çok olmayan bir ö�rencidir. Amcas�n�n k�z�na ilgi duymaktad�r. �clâl: Pembe evlilik hayalleri kuran bir k�zd�r. Amca: Ye�enini seven bir insand�r. Bu kahramanlar, gerçek hayatta da kar��m�za ç�kabilir. 13. Hikâyenin takvim zaman�, y�lba��ndan bir hafta öncesinden, y�lba��na kadar olan bir süreyi kaplamaktad�r. Bu zamanlar� belirlememize yaran unsur, hikâyedeki ipuçlar�d�r. 14. OLAY KAHRAMANLAR: AHMET (22) SELEN (18) (Akrabas�n�n k�z�) ALEYNA (20) (K�z karde�i) ZAMAN: Yaz dönemi- olaylar gündüz ya�an�r. MEKÂN: Ahmet'in evi. 18.ETK�NL�K YAPI Ö�ELER� 087956'n�n S�f�r� Ümit Fakirin Ekme�i OLAY ÖRGÜSÜ Di�er hikâyeye oranla olay örgüsü daha sa�lam düzenlenmi�tir. Olay örgüsü di�er hikâyeye oranla daha basittir. K��LER Ki�ilerin ba��ndan geçenler gülmece unsurlar�yla anlat�lmaktad�r. Ki�ilerin ba��ndan geçenler, ac�kl� bir olay çevresinde anlat�lmaktad�r. ZAMAN Zaman, bir haftal�k bir dönemde anlat�lmaktad�r. Hikâyenin zaman� a�ustos ay�d�r. MEKÂN Kapal� bir mekând�r. Once aç�k bir mekân daha sonra ev içidir. • Ümit Fakirin Ekme�i hikâyesi, hayat�n do�al ak�� içinde bir kesittir. Bu yüzden bu hikâye Çehov tarz� hikâye anlay��na uygundur. • Hikâyede, belli bir zaman diliminde hayat�n do�all�� içindeki insanlar�n davran��lar�, birbirleriyle ili�kileri, baz� olay, dü�ünce ve tasar�lar kar��s�nda gösterdikleri tepkiler anlat�lmaktad�r. • Çehov tarz� hikâyenin özellikleri: • Hikâye, hayat�n do�al ak�� içinden bir kesittir. • Kahramanlar aras�nda kar��la�ma ve çat��madan ziyade, belli bir zaman diliminde hayat�n do�all�� içinde insanlar�n davran��lar�, birbirleriyle ili�kileri, baz� olay, dü�ünce, tasar�lar kar��s�nda gösterdikleri tepkiler gözler önüne serilir. • Kahramanlar�n kar��l�kl� konu�malarla içinde bulunduklar� durumu, bu durum kar��s�ndaki tav�r ve hareketleri ifade edilir. • Abart�lmam�� gerçeklik anlat�l�r. 14. Hikâyede birinci tekil anlat�c� ve kahraman anlat�c�n�n bak�� aç�s� vard�r. 15. Hikâyenin temas�, ümit etmektir. Bu tema, di�er bütün unsurlarla ahenkle birle�mi�tir. 19. ETK�NL� K Dönemde hâlâ �erbetçilik yapan insanlar bulunmaktad�r. Kahramanlar�n elbiseleri dönemin giyim tarz�n� yans�t�r. Kar��l�kl� konu�madaki samimiyet, o döneme has özellikler bar�nd�r�r. • Kahraman�n oturdu�u evin özellikleri, dönemin özelliklerine sahiptir. • Dönemin özellikleri, teman�n olu�mas�na olumlu yönde katk� sa�lamaktad�r. 20. ETK�NL�K • Kocas� hasta olan kad�n, �erbetçi, k�z� Semahat. Kad�n, bir aliye evlatl�k verilerek büyütülmü�, sonra da bir boyac�yla evlendirilmi�tir. E�i safra kesesi ameliyat� oldu�u için zor durumda kalm��t�r. �erbetçi, büyük k�z� kötü bir evlilik yaparak baba oca��na dönmü�, ortanca k�z� terziye giden, küçük k�z� da ilkokula giden iyi kalpli bir insand�r. Semahat, okulda ba�ar�l� küçük bir k�zd�r. • Kahramanlara gerçek hayatta rastlanabilir. Bu sebepten kahramanlar yazar taraf�ndan ba�ar�yla olu�turulmu�tur. 21.ETK�NL�K �S�M:Halsiz (Türemi� yap�l� isim) Kad�n (Basit yap�l� isim) Çevresinde (Türemi� yap�l� isim) Hastane (Birle�ik yap�l� isim) SIFAT:Zay�f (Kad�n) (Basit yap�l� s�fat) Çiçekli (e�arb�) (Türemi� yap�l� s�fat) Hiçbir (�ey) (Birle�ik yap�l� s�fat) ZARF:Mezarl��a kadar (Basit yap�l� zarf) Görerek (Türemi� yap�l� zarf) Vazgeçerek (Birle�ik yap�l� zarf) ZAM�R:O (Basit yap�l� zamir) �urada (Birle�ik yap�l� zamir) EDAT:Kadar (Basit yap�l� edat),sadece,gibi BA�LAÇ: Hem….hem,ve, de. Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�, ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI konusu anlat�m�, haz�rl�k �al��malar�, etkinlikleri, �AY: KUTSAL R�T�ELLER�N, SO�UMU� ELLER�N ��ECE��, KEY�F EHL� metni, konuyla ilgili t�m metinler, ANLAMA - YORUMLAMA, GAR�P B�R H�K�YE, 4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev 10.S�n�f Dil ve Anlat�m - Anlat�mda Anlat�c�n�n Tavr� ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI haz�rl�k 1. "-di'li geçmi� zaman" eki fiillerin yap�l��na tan�k olundu�u anlam� verir. Fiil geçmi� bir zamanda gerçekle�ir, bu geçmi� zaman belirlidir, kesindir. Ö�renilen geçmi� zaman eki "-mi�" fiilin ba�kas�ndan duyuldu�unu ifade eder. 2. Edebiyat�n ele ald�� konular geçmi�ten günümüze kadar pek fazla de�i�ikli�e u�ramam��t�r. �nsan ne ya�arsa onu anlat�r, ya�anan temel olaylar�n de�i�memesi edebiyat eserlerinde konular�n de�i�memesini beraberinde getirmi�tir. Fakat eserler incelendi�inde ayn� konuda yaz�lm�� eserlerin birbirinden çok farkl� özellikler gösterdi�i görülür. Bunun sebepleri; metin türlerinin fakl�l��, yazar ve �airlerin farkl� edebiyat anlay��lar� benimsemeleri, bilgi birikimlerinin, ilgi alanlar�n�n, ki�isel özelliklerinin, yeti�me tarzlar�n�n, inançlar�n�n, geleneklerinin vb. pek çok �eyin farkl� olmas�d�r. 3. Ya�mur bir �oför için trafik s�k��kl��n� ve kaza riskini, bir sokak çocu�u için zaten zor olan ya�am �artlar�n�n daha da zorla�mas�n�, bir çiftçi için ürünlerinin verimli olmas�n�, bir �air için de hayallerini tetikleyen bir ilham kayna�� anlam� ta��yabilir. 1. EtK�NLI�K iyi, do�ru, güzel gibi kavramlar göreceli kavramlard�r. Ki�iden ki�iye de�i�ir. Bu aç�klamaya göre �stanbul’un Türkiye'nin en güzel �ehri oldu�unu kimse ispatlayamaz; çünkü genel bir do�ru de�ildir. Kalabal�kl�k ise ölçülebilen bir durumdur. �stanbul'un nüfus say�m�ndaki kay�tlar�na bak�larak Türkiye'nin en kalabal�k �ehri oldu�u ispatlanabilir. 2.etkinlik �nsan, çevresindeki pek çok olay�, durumu veya nesneyi kendi iç dünyas�na göre yorumlar, de�erlendirir ço�u zaman. Ya�ad��m�z yer, toplumdaki statümüz, ruh halimiz olaylara bak�� aç�m�z� etkiler. Geçimini sa�layamayan veya k�t kanaat geçinen birinin ekonomik olaylara bak��yla yeterince iyi kazanan birinin bak�� aç�s� ve yorumlar� birbirinden farkl� olacakt�r. Ba�ka bir örnek verecek olursak; çok sevdi�i birini kaybeden bir ressam güne�li bir günde yapt�� resimde güne�i siyah çizebilir. 1. Simit ve çay herkes için ideai ve sevilen bir kahvalt� olmayabilir. 1, metin ki�isel do�rular� yans�tt�� genel ve ispatlanabilir do�rular� yans�tmad�� için tart��maya aç�kt�r. 2. metin Kutadgu Bilig ile ilgili edebiyat tarihinin bulgular�n� sunan bir metindir. Nesnel bir tav�rla yaz�ld�� ve herkes taraf�ndan kabul edilen bilimsel do�rular içerdi�i için bu metin üzerinde tart��lamaz. 2. "Simit ile Çay" sanat kayg�s� ta��yan bir metindir. "Yaln�z simitten, sabah�n o leziz, insan icad� yemi�inden söz açmal�yd�m.", "Bu ba�l��a ka�ar peynirini de eklemek isterdim ama onun çayla simidin dostlu�u kar��s�nda silinip ikinci planda kalmas�, daha do�ru." cümlelerindeki benzetme ve ki�ile�tirme sanatlar� buna somut örneklerdir. 2. metinde anlat�c�n�n kayg�s� sanat de�il, bilgi vermek ve ö�retmektir. 3. Metinlerde verilen ayr�nt�lar, ba�ka bir yazar taraf�ndan farkl� bir �ekilde anlat�labilir. Bu durum, yazar�n bak�� aç�s�yla, birikimi, içinde yeti�ti�i kültür ve medeniyetin zihniyeti ile ve yazar�n amac�yla ilgilidir. 4. Öznel anlat�mda anlat�m�n s�n�rlar�n� anlat�c� belirler. Konuyla ilgili söylemek istediklerini çok çe�itli yollardan ifade etme serbestli�ine sahiptir. Nesnel anlat�mda böyle geni� bir anlat�m ve üslup alan� yoktur. Anlat�c� laf� en aç�k ve net haliyle, ciddi bir üslupla söylemek durumundad�r. Anlatt�klar�n�n do�ru ve güvenilir olmas� �artt�r. Bu yüzden ciddi ara�t�rmalar ve bilgi birikimi isteyen bir anlat�m türüdür. 3.ETK�NL�K 1. Metin ÇAY: KUTSAL R�TÜELLER�N, SO�UMU� ELLER�N �ÇECE�� 60 milyonluk bir ülkeyiz... Ve bu ülke, sabahki bir bardak çay�n� içmezse güne asla ba�layamayacak olan insanlarla dolu... Evden ç�kmadan hemen önce ve alelacele... Evden tam ç�karken... Annelerin haz�rlad��... Vapurda mart�lar� izlerken... Da�lar� seyrederken ya da denizi dü�ünürken... Güne�i özlerken ya da sevgiliyi beklerken içilen bir bardak çay... O çay ki, içine girdi�i andan itibaren bir al��kanl��n tatminini, bir s�cakl�k hissini ya da güzel bir aromay� hissettiren kutsal bir içecek. 5000 y�l öncesine giden çay�n tarihi konusunda çe�itli efsaneler var: Bunlardan ilki Çin'e gidiyor. M.Ö. 2700'lü y�llarda t�p Dilimine merakl� oldu�u bilinen Çin imparatoru Shen Nung, s�cak su içmenin sa�l��a olan olumlu etkilerini gözlemlemi�. Bir gün kendi s�cak suyunu haz�rlarken, demli�ine birkaç yaprak dü�mü�. Kaynayan suyun buhar�ndan mistik ve rahatlat�c� bir aroma yükseldi�ini görmü� ve bu s�cak içecekten bir bardak içerek onun harika lezzeti ve aramas� kar��s�nda hayret etmi�. Demli�ine dü�en bu yapraklar bir çe�it yaban çay a�ac�na aitmi�.... Çay�n Japonya'daki efsanesi bizi Bodidharma isimli bir Budist ke�i�e götürüyor. Hayat�n�n yedi y�l�n� Buda'ya adayarak uyumadan geçiren bu ke�i�, meditasyon s�ras�nda istemeyerek uyuya kal�nca çok k�zm�� ve ard�ndan göz kapaklar�n� kesip topra�a atm��. Toprakta köklenerek büyüyen bitki, çay bitkisiymi�. Hindistan da çay�n ke�fini Bodidharma'ya ba�lar. Onlar�n öyküsüne göre bu rahip uykusuz geçirdi�i y�llar�n be�incisinde yan�ndaki a�açtan birkaç yaprak al�r ve çi�ner. Birden bire canland��n� gören rahip bunu s�k s�k tekrarlayarak yedi y�ll�k meditasyonunu bitirir. Bu yabani a�aç elbette ki çay bitkisidir. Sudan sonra en eski ve en çok tercih edilen içecek olan çay�n ülkemizdeki serüveni oldukça yenidir. 1888'deki ilk ciddi giri�imden sonra üretimdeki gerçek ba�ar� ancak 1940'larda elde edilmi�tir. Bugün Türkiye, üretimde Hindistan, Seylan gibi ülkelerden sonraki yerini korumakta ve ayn� ba�ar�y� tüketimde de �ngiliz ve �rlandal�lardan sonra en çok çay tüketenlerden biri olarak göstermektedir. Çay, bazen enerji kayna��, bazen de rahatlatan büyülü bir içecektir. Ülkemizde 7'den 70'e herkes çay tüketir, bu tüketim ya�, meslek, gelir durumu farkl�l�� gözetmez. Çay� demlerken sadece büyük bir demlik kullanan birçok ülkenin yan�s�ra Türkiye'de çay haz�rlan�rken önce çaydanl��n alt bölümünde su kaynat�l�r, kaynayan su, üst demlikte bulunan çaya eklenir ve alttan gelen buhar ile demlenen çay, geleneksel olarak ince belli cam bardaklarda içilir. Çay�n fincanla içilmesi de ayr� bir zevktir. Çay�n� aç�k ya da koyu tercih edenler, limon ya da �eker ekleyenler vard�r, ancak tüm bu ki�iler için en önemli �eylerden biri çay�n rengidir. Günlük deyi�le "tav�an kan�" olan bu renk, berrak ve güzel bir k�rm�z� tonudur. Dünyan�n di�er yerlerinde; �ngilizler klasik be� çay�ndan vazgeçemez ve çaya süt eklemeyi sever, Çinliler için "ye�il çay" ya�amsald�r, Japonlar�n en popüler çay� "Sencha"d�r, Kuzey Afrika'da çay nane ile aromaland�r�l�r, Orta Do�u'da çay genellikle limonla içilir, Ruslar içine reçel koyar ya da "k�tlama" �eker ile içer, kahve tutkunu Amerikal�lar ise çay� demleyip buz gibi so�uttuktan sonra keyfini ç�kar�r, daha çok sa�l�k yönü ile çay yeniden popülarite kazanm��t�r. Tibet'te ise çay, süt veya su ile demlendikten sonra tereya�� ile kar��t�r�larak yo�un bir beslenme içece�i elde edilir. Ve saire, ve saire.... Siyah (tam fermente), Oolong (yar� fermente) ve ye�il (fermente edilmemi�) türleriyle içilebilen, tüm güzelli�ine ek olarak içindeki antioksidanlar sayesinde yararl� da olan kutsal içecek çay, herkese farkl� bir lezzet, farkl� bir içim sunsa da, ya�amlar�m�zda yüzy�llard�r vard�r. Çay bitkisini merak ederseniz, hiç ü�enmeyin, Do�u Karadeniz'e do�ru b�rak�n kendinizi. Arkan�zda da�lar, önünüzde engin Karadeniz ve beliniz yüksekli�inde yemye�il, taptaze çay bitkileri...Çay bahçelerindeki kad�nlarla konu�un, o çocuklar�n güzel yüzlerine bak�n, sizi çepeçevre saran çay zenginli�ine dal�n. Bu arada üzerinize tatl� ve ince bir ya�mur ya�s�n, siz bir yere girin, oturun, s�cak barda�� tutarken eliniz �s�ns�n, bu güzel lezzetin tad�na var�n..... Kaynak: Gökçe Do�anay EROL, Hürriyet Agora, 31 Mart 2000 2.MET�N KEY�F EHL� Sabahlar� bir bardak çaydan al�nan keyfi ba�ka ne verebilir ki! Her sabah insanlar birbirinin ben-zeri-hatta ayn�s�-i�ler yaparlar. Çal��anlar i�ine, ö�renciler okuluna, çal��mayanlar da yataklar�nda dü�lerine do�ru yol al�rlar. Bu yolculuk ço�u zaman s�k�c�d�r. Hele de çal��anlar için. Saatin cazg�rl��yla son bulan gece dinginli�i, yerini otobüsün fren ve korna seslerine, yolcular�n uyku ile uyan�kl�k aras�ndaki direni�lerine b�rak�r. Ve nihayet bu zorlu yol biter ve sabah serinli�inin ferahl��yla az da olsa uyan��lar ba�lar. Sonra ne mi olur? Sabah�n anlam�, günün kahraman� yeti�ir imdada. Bütün yol yorgunlu�u, uyanamay��lar bir bardak çaya teslim olur. A�z�n�zdan ba�lay�p bütün zerrelerinizi mutlu ettikten sonra midenize ula�an bu lezzet tarife s��maz. Fatma ERYILMAZ 1. metin çay�n tarihiyle ilgili bilgi vermek amac�yla yaz�lm��t�r. Bu metindeki bilgileri çe�itli kaynaklardan ara�t�r�p do�rulu�unu ispatlayabiliriz. 2. metin ise çayla ilgili tamamen öznel bir anlat�md�r. Genel ve kan�tlanabilir nitelikte bir metin de�ildir. Yazaca��m�z bu yaz�lar sonucunda öznel anlat�m kan�tlanamayan yarg�lar�, nesnel anlat�m�n kan�tlanabilen yarg�lar�; öznel anlat�m�n ki�isel duygular� içerdi�i, nesnel anlat�m�n ki�isel duygular� içermedi�i kan�tlanabilen do�ru bilgileri içerdi�i; öznel anlat�mda ifadelerde kesinlik olmad��, nesnel anlat�mda ifadelerde kesinlik oldu�u görülecektir. 4.ETK�NL�K Foto�raf� öznel olarak ve nesnel olarak betimleyen metinlerden hareketle �u sonuçlara ula��r�z: Kan�tlanabilen yarg�lar nesnel, kan�tlanamayan yarg�lar özneldir( Foto�rafta ye�il ve mavi renk-erde bir balon ve topraktan evler olmas� nesnel; bu evlerin köstebe�e benzetilmesi öznel bir yarg�d�r.). Ki�isel duygular� içeren yarg�lar öznel, içermeyen yarg�lar nesneldir(Foto�raftaki evlerde ya�a-nak zordur, yarg�s� öznel; bu evlerin k�raç bir alanda kurulmu�tur, yarg�s� nesnel bir yarg�d�r.) Kesinlik ta��yan ifadeler nesnel, ta��mayan ifadeler özneldir. 3. metin 1. "Senelerden beri leylek görmüyordum.", "...birden damlar taraf�ndan gelen bir leylek gagas� ta-k�rt�s�yla durdum.", "Leylek yaz mevsiminin ku�u de�il, bizzat yazd�r.", "Bir baca üstünden ufka iz dü�ümlü bir leylek �ekli, hayal gücümüze neler katmaz: Mavili�i içi bay�ltan, sonsuz, derin bir gökyüzü... Ye�il bir vadide gizlenmi�, minareli, küçük, beyaz bir �ehir... Yarasalar�n uçu�tu�u, kavak a�açlar�n�n hafif hafif salland�� ye�il bir ak�am... S�cak bir Asya gecesi... Damlar�n yan duvarlar�na dayanarak, gizli gizli konu�an ve do�acak bak�r bir ay� bekleyen; siyah zülüflü, k�rm�z� dudakl�, alt�n ve mercan gerdanl�kl� kad�nlar... Alçak bir gece semas�na serpilmi� büyük y�ld�zlar... Bütün bu y�ld�zlar içinde bir leyle�in dü�ünen gagas�... Muhakkak leylek, ressam ve �airi birtak�m karma��k ve vezinli hayallere davet etmek üzere yarat�lm�� bir ku�tur. ��te onun içindir ki maddeye tapan M�s�r köylüsü, kendisine yaramayacak kadar güzel olan bu hayvan� öldürmek cesaretini kendinde buluyor." ifadeleri bize �airin leylek ile ilgili gözlemlerini yans�t�r. 2. "Hatta bu kanatl� yaz seyyahlar�n�n son senelerde �stanbul’a az u�rad�� herkesin dikkatini çekmi�ti. Sonradan ö�rendik ki M�s�rl�lar, bilmem ne sebepten dolay�, bu sayg�de�er ku�lar� arsenikli yemlerle öldürüyorlarm��." ifadeleri yazar�n ba�kalar�ndan duydu�u ifadelerdir. 5.ETK�NL�K 1. Metin: Dedem bundan 50-60 y�l önce bayramlarda aile ziyaretlerinin �imdiye göre daha çok oldu�unu söyledi. Bayramda aile, kom�uluk ve akraba ili�kilerini güçlendiren geleneklerin uyguland��n� dâ ekle-' di. Veya "Bundan 50-60 y�l önce bayramlarda aile ziyaretleri günümüze göre daha çökmü�. Bayramlarda aile, kom�uluk ve akraba ili�kilerini güçlendiren geleneklere uyulurmu�. �eklinde ifadeler anlat�m�n anlatan ki�inin gözlem ve deneyimlerine de�il duydu�u ki�inin deneyimlerine dayal� oldu�unu gösterir. 2.Metin: Günümüzde yo�un i� temposu ve stresi alt�nda çal��an insanlar bayram tatillerini f�rsat bilerek kafalar�n� dinleyecekleri sakin ortamlar� tercih ediyorlar. Bu da bayram geleneklerinin unutulmas�na, e�-dost, akraba ziyaretlerinin azalmas�na sebep oluyor. Bu ifadede de anlat�m tamamen anlatan ki�inin gözlemlerine dayanmaktad�r. Do�rudan Anlat�m Ba�kas�na ait bir sözün, konu�an�n a�z�ndan ç�kt�� biçimiyle (aynen) anlat�c�n�n yaz�s� içine girmesidir. Dolayl� Anlat�m Ba�kas�na ait bir sözün anlat�c�n�n a�z�ndan anlat�m�d�r. 4. metin , 5. metin 1. "�klim" adl� metinde "Bu nedenle kurumsal olarak Güney Yar�m Küre, Kuzey Yar�m Küre'den daha k�sa ve daha s�cak yazlar, daha uzun ve daha so�uk k��lar geçirir." cümlesinde geçen "so�uk" ve "s�cak" ifadeleri dokunma duyumuza ba�l� olarak yaz�lm��t�r. 2. "Dü�ünce... Nas�l Bir Olay?" metninde "Dü�ünce bir süreklilik ve ak�� olay�d�r. Hep ö�retildi�i ve al��t�r�ld�� mecras�nda akmaya merakl�d�r. Çok büyük dürtüler, çok büyük eylemler olmad�kça ne yata��ndan ta�ar ne de deltalar olu�turur. Bir al��lm��l�k hâli, normal hâldir diye hep öyle olmas�nda �srarl� olacak de�iliz. Çünkü normal dedi�imiz, hiçbir zaman ac� ve �st�rab�n yolu de�ildir. Ancak yanl�� al��kanl�klar, ya�am tarz� hâline gelmi� �st�raplar �eklinde görüntü verir. Zaten do�as� gere�i dü�ünce hep tedirginlik üretmeye yatk�nd�r. Dü�üncenin huzursuz eden �st�raplar üretmesine sebep olan hep dizgin tutmayan, kural tan�mayan arzu ve korkulard�r."Dü�üncenin bir akarsuya benzetilmesi, bir mecras�n�n oldu�unun söylenmesi, dü�ünce ürünlerinin delta ovas�na benzetilmesi gibi ifadeler ki�isel tespitlerdir. 3."Dü�ünce... Nas�l Bir Olay?" adl� metinde soyut bir konu olan "dü�ünme" konusu ele al�nd�� için metnin konuyu ele al�� biçimi de soyut olmu�tur. "�klim" adl� metinde ise "mevsimler" konusu duyular�m�za ba�l� olarak verildi�i için somut bir �ekilde ele al�nm��t�r. 4.Soyut kavramlar� biz duyu organlar�m�z arac�l��yla alg�layamay�z, varl��n� fikren kabul ederiz. Göremedi�imiz, duyamad��m�z, koklayamad��m�z, dokunamad��m�z ve tadamad��m�z �eyleri', tan�mam�z ve anlatmam�z zordur. ��te bu kavramlar� gördü�ümüz, duydu�umuz... �eylere benzeterek onlar� görünür, duyulur...hale getiririz. Bu. i�leme somutla�t�rma denir. Yukar�daki metinde dü�ünce kavram� akarsuya benzetilerek somutla�t�r�lm��t�r. Soyutlama, okurda bir konuyla, bir kavramla ilgili uzak ça�r��malar yaratmak amac�yla kullan�l�r. Bu durum anlat�m�-ak�l d��na ç�karma yoluyla sa�lan�r Bir ba�ka deyimle soyutlamada kavramlar�n gerçekle ba�� kopar�l�r. Soyutlama, anlamdan uzakla�ma oldu�u için daha çok �iirlerde kullan�l�r. 5.Somut anlat�m daha çok bilimsel, soyut anlat�m da edebî, felsefî metinlerde kullan�l�r. 6.Metinlerde konunun içeri�i anlat�m tarzlar�n� belirleyen önemli bir etkendir. Konunun soyut veya somut olmas� anlat�m tarz�n�n öznel veya nesnel olmas�n� belirler. ANLAMA - YORUMLAMA 1,metin GAR�P B�R H�KÂYE Austin'in kuzeyinde bir zamanlar Smothers ad�nda namuslu bir aile ya��yordu. John Smothers, kar�s�, be� ya��ndaki küçük k�zlar� ve onun ebeveynlerinden olu�an bir aileydi. Kentin 'özel''nüfus say��m�nda alt� ki�i görünseler de, asl�nda üç ki�idirler, Bir gece ak�am yeme�inden sonra küçük k�z �iddetli bir mide sanc�s�yla k�vranmaya ba�lad�. John Smothers hiç vakit kaybetmeden kente ilaç almaya gitti. Ama asla geri dönmedi. Küçük k�z bir süre sonra sa�l��na kavu�tu büyüdü ve güzel bir genç kad�n oldu. ' ' : ; - Anne y�llarca kaybolan kocas�n�n arkas�ndan gözya�� döktü. Fakat üç ay önce evlenip San Antonio kentine yerle�ti. Bir süre sonra küçük k�z da evlendi ve aradan y�llar geçti, küçük k�z�n da k�z� be� ya��na bast�. Genç kad�n hâlâ babas�n�n onlar� terk edip asla geri dönmedi�i evde ya��yordu. Bir gece garip bir olay meydana geldi. Y�llar önce John Smothers'in kayboldu�u gece genç kad�n�n küçük k�z� mide sanc�lar�yla k�vranmaya ba�lad�. E�er John Smothers ya��yorsa ve sürekli bir i�i varsa art�k torun sahibi de olmu�tu. John Smith (genç kad�n�n kocas�), "Kente gidip küçük k�z�ma ilaç almal�y�m," dedi. Kar�s� "Hay�r, hay�r, sevgili John gitme.. Belki ser de eve dönmeyi unutup ebediyen kaybolursun," diye ba��rd�, „ Böylece John Smith ilaç almaya gitmedi. Kar�s�yla birlikte küçük Pansy'nin (küçük k�z�n ad� Pansy'ydi) ba��nda beklediler. Bir süre sonra Pansy iyice fenala�t�. John Smith tekrar ilaç almaya gitmek istedi ama kar�s� engel oldu. Birdenbire kap� aç�ld� ve uzun beyaz saçl�, kamburu ç�km�� ya�l� bir adam iki büklüm içeriye girdi. Pansy, "Merhaba büyükbaba," dedi. Ya�l� adam� di�erlerinden önce tan�m��t�. , ; Ya�l� adam cebinden ilaç �i�esini ç�kar�p Pansy'ye bir ka��k �urup içirdi. Küçük k�z hemen iyile�ti. John Smothers, "Tramvay� bekledi�im için biraz,geciktim," dedi. O'Henry (VVilliam Sydney Porter)' Dünya Edebiyat�ndan Seçme Öyküler 2.metin BU B�Z�MK� Y�k�c� bir a�k bu, Y�k�yor milletin ortas�na Tutku yükünü. Bölücü bir a�k, Ekme�i suyu bölüyor Günde üç ö�ün. Hain bir a�k bu, Sizin eve h�rs�z girer Onunkine polis. Yasad�� bir a�k, Evlenmeyi Hiç mi hiç dü�ünmüyor. Soyguncu bir a�k bu, En s�radan ezgilerden Sevinçler dev�iriyor. Kökü d��arda bir a�k, Dante ile Beatrice'inkine Fena öykünüyor. i�galci bir a�k bu, Samanl�k sevi�enin diyor Ba�ka �ey demiyor. Cemal Süreya 3.metin HAMLET V. PERDE - I. SAHNE (Bir mezarl�k, ellerinde kazma küreklerle iki soytar� girer.) HAMLET — �u adamla konu�aca��m. Bu mezar kimin mezar�, aslen? B�R�NC� SOYTARI — Benim, efendim. (�ark� söyler.) Bir de çukur rahatça gömülecek, Bu deminde insana yetmez mi ki? HAMLET — Herhalde senin olacak, çünkü içindesin. B�R�NC� SOYTARI — Siz d��ndas�n�z, efendim, onun için sizin olmasa gerek. Bana gelince, içinde yatm�yorum ama gene benim. HAMLET — Mademki içindesin, yat�yorsun say�l�r, hem de kendinin oldu�unu söylü- yorsun. Hâlbuki buras� ölüler içindir, diriler için de�il. Buna göre yalan söylüyorsun. B�R�NC� SOYTARI — Mezar içinde söylenmi� yalandan ne ç�kar; gömüveririm. B�R�NC� SOYTARI — Al sana bir kafa. Bu kafa yirmi üç senedir toprakta. HAMLET — Kimin kafas�yd�? B�R�NC� SOYTARI — Sahibi köpo�lunun biriydi. Kimin dersiniz? HAMLET — Ben ne bileyim? B�R�NC� SOYTARI — Delinin dik âlâs� oydu i�te! Bu kafa özbeöz Yorick'in kafas�yd� efendim, Kral�n maskaras�n�n. HAMLET — Bu mu? B�R�NC� SOYTARI —O, ya. HAMLET — Bakay�m. (Kafatas�n� al�r.) Vah zavall� Yorick! Onu tan�rd�m Horatio; fevka- lade ho� bir adamd�. Kaç kereler beni s�rt�nda ta��m��t�. Hâlbuki �imdi bana ne i�renç geliyor! Nerde �imdi o latifelerin, o oyunlar�n, o �ark�lar�n? Nerde sofray� k�r�p geçiren �akalar�n? Avurtlar�n büsbütün çöktü mü ki? Öyleyse �imdi git han�m�m�z� odas�nda bul; ona, yüzünü bir parmak kal�nl��nda da bo-yasa yine bu hâle gelece�ini söyle; bakal�m buna gülebiliyor mu? Kuzum Horatio, bana �unu söyle. HORAT�O — Neyi, efendimiz? HAMLET — Acaba �skender de topra��n alt�nda bu hâle geldi mi? HORAT�O — Elbette. SHAKESPEARE Hamlet 4.metin ZORLU�UN DE�ER� Filozoflar�n en ak�ll�lar� derler ki: akla uygun hiçbir �ey yoktur ki tam tersi de akla uygun olmas�n. Yak�nlarda geveledi�im bu güze! sözü eskilerden biri (Seneca) ya�amay� küçümseme yolunda kullanm��: Ona göre, yaln�z yitirmeye haz�rland��m�z bir nimet bize zevk verebilir. �n auquo est dolor amissae rei, et timor amittendae. (Seneca) Yitirme ac�s�yla yitirme korkusu bir kap�ya ç�kar. Demek ister ki bununla, ya�amay� yitirme korkusunda olursak, ya�aman�n tad�n� ç�karamay�z. Ama bunun tersi de söylenebilir: Ya�amaya bu kadar s�k� sar�l�p, böylesine bir sevgiyle ba�lanmam��, onun temelli olmad��n� gördü�ümüz, elimizden ç�kmas�ndan korktu�umuz içindir. Gerçek ortada çünkü: Ate� nas�l so�uktan h�z al�yorsa bizim istemimiz de kendi kar��t�yla bilenip keskinle�iyor: Si numquam Danaen habuisset abenea turis, Non esset Danae de Jove facta parens. (Ovidius) Danae yi funçtan kuleye komasalard� Jüpiter den hiç gebe kalmazd� Danae. Bollu�un verdi�i doygunluktur zevkimizi en fazla körleten; zevkimizi en fazla bileyen, co�turan �eyse özledi�imizi az ve zor bulmakt�r. Ominum rerum voluptas ipso quo debet fufare periculo crescit (Seneca) Her �eyin zevki, bizi itmesi gereken tehlikeyle artar. Galla, nega: satiatur amor, nisi gaudia torquent. (Martialis) Galla, hay�r de: a�k azapla beslenir yaln�z. A�k�n gev�ememesi için Likuros Lakedemonya'da evlenenlerin gizli yat�p kalkmalar�n� buyurmu�: Evlilerin yatakta görülmeleri, bir ba�kas�yla yatmalar� kadar ay�p say�l�yormu�. Bulu�malar�n zorlu�u, yakalanma tehlikesi, sonradan duyulacak utanç: Et languor, et silentium, Et latere petitus imo spritus (Horatius) Ya o bayg�nl�k, o sessizlik, Ya o derinden gelen gizli ahlar, Bütün bunlard�r salçay� k�vam�na getiren. Sevi�menin nice ho�luklar� a�k�n etkilerinden çekinerek, utanarak söz etmekten do�maktad�r. �ehvetin kendisi bile ac� duyarak k�z��mak ister, incitti�i,t�rmalad�� zaman daha tatl� olur. Fahi�e Flora, Pompeus'la yat�p da üzerinde di�lerimin izini b�rakmad��m olmad�, dermi�. Quod petire premunt arcte, faciuntque dolorem Corporis, et dentes inlidunt saepe lebellis: Et stimuli supsunt, qui instigant laedere id ip'sum Quodcumque est, rabies unde illi germina surgunt. (Lucretius) Arzuyla sar�ld�klar�n�n can� yanar; Di�leri �s�r�r çok kez nazik dudaklar�. Gizli dürtüler incitmeye iter onlar�. Her tuttuklar�n�; azg�nl�klar� artar böylece. Her i�te görülen budur: Zoduk de�er kazand�r�yor her �eye. Montaigne Denemeler Öznel- Nesnel Anlat�m Do�rudan-Dolayl� Anlat�m Somut-Soyut Anlat�m 1. metin Hikâye ÖZNEL DO�RUDAN SOMUT II. metin �iir. ÖZNEL DO�RUDAN SOYUT III. metin Tiyatro ÖZNEL DO�RUDAN SOMUT IV. metin Deneme ÖZNEL DO�RUDAN SOMUT ÖLÇME VE DE�ERLEND�RME 1. • Anlat�c�n�n; gördüklerini, i�ittiklerini, duyular�yla alg�lad�klar�n� ve deneyimlerini dile getirdi�i her düzeydeki anlat�ma somut denir. » Ki�iden ki�iye de�i�meyen, kan�tlanabilen bilgilerin kullan�ld�� anlat�ma nesne! denir. • .Ki�isel dü�üncelerin ve duygular�n ifade edildi�i anlat�ma öznel denir. • Ba�kas�ndan ö�renilenleri, duyulanlar� ifade etmek amac�yla gerçekle�tirilen anlat�ma dolayl� denir. ; » Anlat�c�n�n kendi gözlemlerini ve deneyimlerini dile getirdi�i her düzeydeki anlat�ma do�rudan denir. 2. • "Türkiye, Asya ile Avrupa aras�nda bir köprüdür." cümlesi öznel anlat�ml� bir cümledir. (Y) • "�brahim Bey, ba�ar�l� ö�retmenlerimizdendir." cümlesi nesnel anlat�ml� bir cümledir. (Y) 3. E) Nedim Bey, i� toplant�s� için yedi uça��yla �zmir'e gitti . 4. B) Tevfik Fikret, aruzu Türkçeye uygulayan en önemli �airdir. 5. B) I��n bo�luktaki yay�lma h�z� sabit ve saniyede üç yüz bin kilometredir. 6. �leti�imde anlat�c� ile anlat�lan nesne veya konu aras�ndaki ili�ki anlat�m�n öznel veya nesnel, do�rudan veya dolayl�, somut veya soyut olmas� bak�m�ndan anlat�m� etkiler. 7. Anlat�c�n�n; duyu organlar�yla alg�lad�klar� varl�k ve nesnelerin anlat�m� somut anlat�m, anlat�c�n�n sadece varl��n� bildi�i ancak duyu organlar�yla alg�layamad��, bilimsel olarak ispatlayamad�� olgular�n anlat�m� ise soyut anlat�m özelli�i kazan�r. Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! 11.S�n�f Dil ve Anlat�m kitab� -Gezi(Seyahatname)-Etkinlikler-�l�me ve De�erlendirme cevaplar�,haz�rl�k cevaplar�, etkinlik cevaplar�, gezi yaz�lar�, Cevdet Kudret �rneklerle Edebiyat Bilgileri, Erzurum �ehri �le �lgili Gezi Yaz�lar� 4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev GEZ� (SEYAHATNAME) "Bir yazar�n yurt içinde ve yurt d��nda gezip gördü�ü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlatt�� yaz� türüdür. Gezi yaz�lar� gezip görmenin, iyi bir gözlemin ürünüdürler. Gezi yaz�lar�n�n tarihi çok eskidir. �nsanlar hep uzak ülkeleri, uzak ülkelerin do�as�n�, insanlar�n�, bu insanlar�n ya�ay�� biçimlerini ve yaratt�klar� kültür eserlerini merak etmi�lerdir. Bir nedenle ba�ka ülkelere giden ki�ilerle kar��la�t��m�zda, onlar� soru ya�muruna tutmam�z bundand�r. Günümüzde televizyon görüntüleri dünyan�n birçok kültürünü yan� ba��m�za getirdi�i halde, hâlâ gezi an�lar�n� dinlemenin ya da okuman�n tad� ba�kad�r. Gezi yaz�lar�n�n çok yönlü anlat�m olanaklar� vard�r. Uzunlu�u ço�u zaman kitap olacak kadard�r. Gazetenin iç sayfalar�ndan birinde dizi halinde günlerce yay�nland�� da olur. Okuyucunun s�k�lmadan, merakla okudu�u bir yaz� türüdür. Gezi yaz�s� yazarken ilgiyi uyan�k tutmak, okuyucuda okudu�u yerleri görme iste�i uyand�rmak çok önemlidir. Gezi yazarl�� ayr� bir ustal�� gerektirir. Yazar gezdi�i yerlerin ilginç özelliklerini hemen fark edecek k�vrak bir zekâya ve kültür birikimine sahip olmal�d�r. Gezi yaz�s� ile röportaj aras�ndaki ayr�l�klar nelerdir? Gezi yaz�lar�yla röportaj birbirine kar��t�r�lmamal�d�r. Gezi yaz�s�nda ilgi çekici yerler anlat�l�r. Röportajda oldu�u gibi, sorunlar� de�mek, arkas�ndaki sorunlar� duyurmak, kamuoyu olu�turmak amac� güdülmez. Gezi yaz�lar� bir bak�ma an�ya ve günlü�e de benzer, fakat onlardan ayr� bir yaz� türüdür. Gezi yaz�s�n�n belirleyici özellikleri nelerdir? • Gezi yaz�lar�nda ço�u kez kronolojik zamanl� plân uygulan�r. Gezi için yap�lan haz�rl�klar; yolculuk, yolculuk s�ras�nda görülen ilgi çekici olaylar; var��, var��taki ilk izlenimler... • Gezi yaz�lar�nda da kendinden önceki söylenmi�lerden, yaz�lm��lardan ayr� olmak önemlidir. Ayn� yerler daha önce de ba�kalar� taraf�ndan görülmü�, yaz�lm�� olabilir. �kinci gidi�te görülenlerle, ilk gidi�te görülenler aras�ndaki farklara bile de�inmek gerekir. Bu da gezi yaz�lar�n�n zamanla tarihsel belge oldu�unu ortaya koymaktad�r. • Yazar anlatt�klar�n�n do�rulu�unu; konu�ma ile, bilgi toplama ve foto�raflarla desteklemeli, anlatt�klar�n� bir mant�k çerçevesine oturtabilmelidir. Her anlatt��, önceki anlatt�klar�yla çeli�memelidir. • Gezi yaz�lar�nda yazar; aç�klay�c� anlat�m, öyküleyici anlat�m, betimleyici anlat�m ve tart��mal� anlat�m gibi bütün anlat�m yollar�ndan yararlan�r. Ayr�ca okuyucuya de�i�ikli�i gösterebilmek için örnekleme, kar��la�t�rma, tan�k gösterme gibi nesnel verilerden de yararlanabilir. • Resim kullan�lmal�d�r." (Canan �leri, Yaz�l� Anlat�m Türleri I) HAZIRLIK 1. Seyahatname, yazarlar�n yurt içi veya yurt d�� gezilerinde gördüklerini anlatt�� yaz�lara denir. Gezinmeyi i� edinen ki�i seyyah veya gezgin ad�yla an�l�r. Gezgin, gezip gördü�ü yerlerin insanlar�n�, ya�ay��lar�n�, tarihlerini medeniyetlerini anlat�r. Seyahatnameler, yazarlar�n sadece gezip görmek ihtiyac�ndan do�mam��t�r. Çe�itli sava�lar, hac ziyareti, görevle ba�ka ülkelere gönderilen memurlar�n yolculuklar� sebebiyle seyahatnameler yaz�lm��t�r. 2. "Yedi�in içti�in senin olsun; gezip gördü�ünü anlat." sözüyle vurgulanmak istenen gezip görmenin önemidir. Seyahatten dönü�te gezip görülen yerler hakk�nda bilgi edindi�i dü�ünülen kimselerden yeni görülen bu yerlerle ilgili bilgi edindi�i dü�ünülür. Genellikle bu soruyu soran ki�iler de seyahat edilen yer hakk�nda bilgi almak isterler meraklar�n� gidermek için sab�rs�zca "Yedi�in içti�in senin olsun; gezip gördü�ünü anlat." sözünü söylerler. 3. Görmedi�imiz yerlerle ilgili bilgilere kitaplardan, görsel ve yaz�l� medyadan, internetten ve oralar� gezip gören veya hakk�nda okudu�unu dü�ündü�ümüz arkada�lar�m�zdan ya da büyüklerimizden ö�reniriz. 4. �nsanlar�n farkl� farkl� ilgi alanlar� vard�r. Bu ilgilere göre bir yeri görme iste�i uyand�ran etkenler de�i�ir. Yeni yerler görerek oran�n tarihi, do�as�, insan� hakk�nda merak ettiklerimizi ö�renme iste�i bu etkenlerden biridir. Merak, ilgi, e�lenme, dinlenme ve ö�renme ihtiyac�, bir yeri görme iste�i uyand�ran etkenlerdir. 5. Gezilen bir yerin ya�ay��, gelenek, görenek, do�al güzellik, tarihi özellik ve daha de�i�ik yönlerden ilgi çekici ve farkl� buldu�umuz yanlar�n�n ba�kalar� taraf�ndan mutlaka bilinmesi gere�i dü�üncesi, gezilen yerlerle ilgili izlenim ve bilgilerin yaz�lmas� iste�ini do�urur. 6. Yurt içinde veya yurt d��nda gördü�ümüz yeni yerlerin bize kültürel aç�dan yarar sa�layaca�� muhakkakt�r. Çünkü biz seyahat etti�imiz yerlerde yeni ve farkl� bir insan toplulu�uyla kar��la��r�z. Bu yeni toplumun, dolay�s�yla bu yeni kültürün insana, e�yaya, mekâna bak��n� ve ya�am felsefelerini ö�renmi� oluruz. Gelenek, görenek, do�al güzellik, tarihi mekânlar bize yepyeni dünyalar�n kap�s�n� açar. Biz e�er merakl� isek ve ö�renmeye aç�ksak gerçekten bu seyahatlerin bilgi-görgü artt�rma aç�s�ndan, kültürel aç�dan büyük yararlar sa�layacakt�r. 1. ETK�NL�K Daha Dün Anadolu notlar� aras�na bugün duman� üstünde bir Rumeli notu s�k��t�r�yorum. Trenle Çatalca'ya �öyle bir gidi�, geli�... �stanbul sonbahar� için bundan daha ho� bir gezinti olur mu? Arkamda ipincecik bir elbise, aya��mda bir yazl�k iskarpin... Yaln�z geceye do�ru belki hava serinler diye koluma hafif bir pardösü al�yorum. Ben, daha kö�e ba��n� dönerken hafif bir ya�mur çise-leme�e ba�l�yor. Ziyan� yok. Yaz ya�muru ne kadar sürer... Kompart�manda yaln�z�m. Tren Kumkap�'ya yakla��rken pencereden hafif bir serinlik geliyor. �htiyaten pencereyi kap�yorum. Fakat serinlik kesilmiyor. Etraf�ma bak�narak bir delik de�ik ar�yorum. Bulamay�nca pardösüyü s�rt�ma al�yorum. Bak�rköy'ünü geçtikten sonra o da beni �s�tmama�a ba�l�yor. Bu defa, gene etraf�ma, pencere ve kap� aral�klar�na bak�yorum. Nihayet iskarpinlerim gözüme ili�iyor: Sokakta ben fark�nda olmadan altlan �slanm��; su, yava� yava� çoraplara yürümü�... Florya'dan sonra art�k ayaktay�m. Çünkü gittikçe artan anla��lmaz so�u�a kar�� vagonun içinde dola�maktan ba�ka çare yok. Hava, duman ve ya�mur içinde. Görünürlerde a�aç ve ye�illik olmad�� için etraf birdenbire bir kara k�� rengi ba�lam��. �ki buçuk saat Sonra Çatalca. Trene yaz�n binmi�, k��n iniyor gibiyim, Üç, be� yolcu seller içinde istasyona do�ru ko�uyoruz Bir dakika içinde iskarpinlerim çamur, pardösüm su içinde kal�yor. Bask�n o kadar ani ki yaz s�ca�� bekleme odas�ndan ç�kma�a daha vakit bulamam��. �imdiden soba yanmas�na imkân olmad�� halde adeta �üphe ile sobay� yokluyorum. - Arkada�, Çatalca nerede? - Ta �u kar�� tepelerin ard�nda, - Arabalar, otomobiller nerede durur? - Kar��da durur amma, bugün yok... Yol fena oldu�u için otomobiller yaln�z güzel havalarda i�lerler. - Ben, �imdi ne yapaca��m? - �imdi de bir tane var. Tren yolunun kar�� taraf�nda adam�n gösterdi�i yere bak�yorum. Üstü aç�k birtak�m çardaklar aras�nda bir otomobil görüyorum. Me�er ben, al�k al�k etraf�ma bak�n�p bekleme odas�nda sobay� muayene ederken öteki yolcular Orsaya ko�mu�lar. Ben, soluk solu�a yeti�ti�im zaman araba dolduktan ba�ka birkaç ki�iyi, yerde aç�kta kalm�� buluyorum. �oför: - Ben art�k gelemem yollar çok fena; diye nazlan�yor, kalanlar: "Yapma Allah a�k�na... �stasyon binas�nda bir de iki çocuklu kad�n kald�", diye yalvar�yorlar Nihayet, �oför tekrar dönece�ine söz veriyor ve gidiyor. Yolculardan bir, ikisi tekrar istasyon binas�na dönüyorlar. Ben, bu sefer de atlar�m korkusu ve ya�mur alt�nda beklemek bir nevi k�dem hakk� kazand�m ümidiyle ondan ayr�lm�yorum. Çardaklardan biri k�r kahvesi... Üstünde a�aç dallar� ve tek tük yapraklar var. Kahve oca��n�n bulundu�u yerin üstü ve etraf� nispeten daha muhafazal�... Fakat nihayet tramvay sahanl�� geni�li�inde bir yerde kahveci, kahvecinin bir alay h�rdavat� ve iki mü�terisi bar�n�yor. Ben, yana�ma�a cesaret edemeyerek uzaktan hasetle bak�yorum. Onlar, bu hissimi anlam��lar gibi: "Siz de buyurun, �slanmay�n" diyorlar. Mü�teriler benden beter giyinmi� iki genç. Birisi tepemizdeki otlar�n aras�ndan akan ya�muru göstererek: "Ha�a huzurdan ç�plak biri zemheride bal�k a��n�n içine girmi�, Allah d��ar�da kalanlara imdadeylesin, demi�... Bizim vaziyetimiz de ondan farkl� de�il amma gene Allah �u kahveciden raz� olsun" diyor. Dert arkada�l�� ba�ka �ey. Çabucak ahbap oluyoruz, birbirimize kahveler �smarl�yoruz. Kahveci izahat veriyor: — Hava bugün Çorlu panay�r�n� berbat etti, Panay�r haftaya burada kurulacak. Bu çar-daklar� onun için haz�rl�yorlar. Hemen Allah fakir fukaraya ac�s�n da hava böyle gitmesin... Kahveci insaniyetli adam. �oförün "gelemem" diye nazlanmas�n�n yol bozuklu�undan ziyade niyet bozuklu�undan ileri geldi�ini, yani bizden fazla para çekmek için bu a�z� kulland��n� söylüyor ve böyle bir teklif kar��s�nda s�k� dayanmam�z� tavsiye ediyor. Otomobilin durmas�yla istasyona giden yolcular�n, yerden biter gibi birdenbire ortaya Ç�kmalar� ve otomobile atlamalar� bir oldu. Benim k�dem hakk� yand�; gene aç�ktay�m Fakat biraz evvel kahvede tan��t��m gençlerden biri büyük bir nezaketle bana yerini verdi. �stasyon kad�n�n iki çocu�u ve bohças�yla beraber daha yeni bekleme odas�ndan ç�kt�� görülüyordu Fakat görmemezlikten geldik. Halbuki biraz evvel �oföre geri dönmesi için yalvar�rken kendimizden ziyade o biçareyi ileri sürmü�tük. Evet, �stanbul'un burnunun dibindeki Çatalca'ya bu eski vilayet merkezinde istasyonla �ehir aras�nda adamak�ll� bir yol yok. Ya��l� havalarda arabalar ortadan çekiliyor, halk, muhasarada kal�yor. Biz ya�murlar�n ilk ba�lad�� günde bu on dakikal�k yolu adeta maceralarla geçtik. Bir, iki kere devrilecek gibi olduk; küçük bir dereye dald�k, ç�kt�k. Sonra bir tarladan iki, üç metre yüksekli�inde caddeye ç�kabilmek için, beygirle mania atlama yar�� yapar gibi, dört yahut-be�-defa-gerileyip-ileri-sald�rd�k. Her defas�nda tam tepeyi tutaca��m�z saniyede makine soluya, h�rl�ya duruyor, sonra geriliyor, �oför bizi kenardaki hende�e dökmemek için türlü manevralar yap�yor. Yolcular "aman o�lum, biz inelim bari" diyorlar. �oför: "Araba a��r olursa daha iyi" diye cevap veriyor. Biz, be� yolcu, adeta safra vazifesi görüyoruz. Çatalca'da yemek ve gezinti: Ya�mur a�ç� dükkân�n�n cam�ndan geçerek önümdeki masan�n mu�ambas�na daml�yor. Haz�r yemekleri gözüm kesmedi�i için ate�e bir dilim et koydurdum. Tavanlar� delip geçen ya�murun benim yazl�k iskarpinleri ne �ekle soktu�unu anlatma�a hacet yok. Potinimin içine kat kat gazete ka��tlar� yayarak etin pi�mesini bekliyorum. Sonra, art�k hiç bir ya�murdan pervam kalmayacak surette �slanm�� oldu�um için rast gele çar��y�, sokaklar� dola��yorum. Re�at Nuri Güntekin Anadolu Notlar� K�r�kkale'ye Giderken Ankara kalesi, telsiz direkleri ve bir tünel... Yar�m dakika karanl�k. Ankara geride kald�. Bu yol, bütün bozk�r� geçer, Karadeniz'e dek ula��r. �smet Pa�a y�llard�r fikir döktü, ray dö�edi. �imdi ben, bu ray üstünden fikir ta��yan kültür sava��n�n z�rhl� trenine yeti�mek için kilometrelerin seki�ini say�yorum. Tren yolunda... Gezici e�itim sergisi K�r�kkale istasyonunda... Tren yolunda dedi�im zaman dudaklar�m�zda yabans� bir k�vr�nt� seziyor gibiyim. Sezmeye de gerek yok gerçekten: "Tren yolunda da laf m� a can�m." diyebilirsiniz. E�er siz, bir zamanlar Yah��han'a dek böyle gidip gelen eski tren bozuntusunu an�msars�n�z hiç de böyle dü�ünmezsiniz. Hele benim gibi Yah��han yolunda tuhafl�klara tan�k olmu�san�z...Size, istasyonlar�n kimi bodurumsu, kimi kavaklar gibi birbirlerinin s�rt�ndan s�r�tan uzun dall� a�açlar�ndan, çe�melerinden, bayrak direklerinden, makaslar�ndan, telgraf direklerine tünemi� güvercinlerinden, yol kenar�nda doygun doygun treni seyreden öküzlerden, özgür ve ne�eli s�palardan söz edece�imize bizim orta Anadolu'ya kültür ve yeninin a�k�n� ta��yan trene rast gelinceye dek bugünkü güzel trenin yerindeki o eski tren ve ray bozuntusundan söz edeyim, her halde can�n�z s�k�lmaz. Y�l 1921, �nönü ile Sakarya sava��n�n aralar�... Ankara'dan Kayseri'ye do�ru bir ak�n var. Ka�n�, ka�n�, ka�n�... Yollardan, da�lardan, ta�lardan g�c�rt�dan geçilmiyor. Mumyalanm�� bir e�e�e benzeyen c�l�z, sanki tenekeden yap�lma bir lokomotif, ince, uzun hörgücünü kald�rm��, bitkin develeri an�msatan vagonlar da bunlar�n aras�nda Kayseri yolunu tutuyor. Her nedense o zaman burada i�leyen dekovilde, sudan geçmeyen hayvan�n inad�na benzer bir inat vard�. Zaman zaman tutara�� tutard�. Bakars�n�z, t�p�� t�p�� giderken birdenbire z�nk yerinde sayar. Bir ses duyulur: "Lokomotifin suyu tükendi. Allah'�n� seven su getirsin!.." Kovalarla, ibriklerle, testilerle bir sürü halk su aramaya ç�kar, su bulunmayan bir yerde ise herkes mataralar�ndaki, testilerindeki, teneke ya da toprak ibriklerindeki sular� lokomotife bo�alt�rlar. Mübarek, yürümeye ba�lar. Ama yürüyü� de ne yürüyü�!... Trenin üstünde pinekleyen ihtiyarlar, kimi zaman �öyle konu�urlard�: "Tren giderken indim, aptes bozdum, elimi yudum, trene bindim." "Aptes tazeledim, yine geldim, yeti�tim." Yoku� bir yere gelindi mi bir ses yükselirdi: "Allah'�n� seven vagonlar� ard�ndan itsin!" Yüzlerce adam trenden iner, trenin durdu�unu gören köylüler de gelir. Helesa yelesa ile treni yürütürlerdi. Trenin kömürü tükenip yöreden çal� ç�rp� toplad��m�z� da ben bilirim. Bunlar� söylerken sadece bir an�y� anlat�yorum. Dün süngüsünü tüfe�ine çaputla ba�lay�p dü�mana sald�ran bir ulusun o günü böyle geçerdi. �imdi �smet Pa�a'n�n dö�edi�i raylar üstünde fikir gibi h�zl�, düzenli ve rahat trenle K�r�kkale'ye yakla��yoruz. Makinenin, tekni�in dokundu�u yer, çölün ortas�nda bile olsa yepyeni bir uygarl�� f��k�rt� veriyor. K�r�kkale i�te böyle bozk�r�n ortas�nda baca. fabrika, asfalt, geometri, boyal� ev, sa�lam tavan, i� gömle�i giyen al�n terli insan demektir. K�r�kkale bana, kopmu� bir film parças�n�n san bakkal kâ��d�na yap��t�r�lmas� etkisini yapt�. K�r�kkale, ba�l� ba��na minnac�k bir fabrika yuvas�d�r. Sa�� solu, önü arkas� bozk�rd�r. �stasyon kalabal�k... Siyahlar giyinmi� ö�retmenler, i� gömlekli i�çiler, ustalar, mühendisler, bereli kad�nlar, irili ufakl� çocuklar vagonlar�n çevresinde toplan�yorlar... Sadrl Ertem,Türk Dili Dergisi, Gezi Özel Say�s�, 1 Mart 1973. 2.ETK�NL�K GEZ� YAZILARI "Gezi yaz�s�, gezilip görülen yerler üzerine yaz�lan yaz�d�r. Geziye ç�kmay� u�ra� edinen kimselere gezgin denir. Eskiden, "gezi yaz�s�" yerine seyahatname, "gezgin" yerine de seyyah terimleri kullan�l�rd�. Gezi yaz�lar�nda, gezilen yerlerin görünümleri, insanlar�n �rklar�, dilleri, ya�ay��lar�, gelenekleri, tarihleri* uygarl�klar�, vb. anlat�l�r. Gezi yaz�lar�nda yaln�z görülen ve duyulan �eyler anlat�l�p hayalden do�ma hiçbir olguya yer verilmedi�inden, bu çe�it eserler tarih, co�rafya, toplumbilim, hukuk, folklor, vb. bilimleri için yard�mc� kaynaklar�n ba�l�calar�ndand�r. Ya zevk için, ya ke�if amac�yla ya da görevle yap�lan geziler dolay�s�yla yaz�lan bu türdeki yaz�lara çok eski devirlerden beri rastlanmaktad�r. Dünya edebiyat�nda bu yolda eser verenlerin en ünlüleri �unlard�r: Çin'e kadar gitmi� olan Venedikli Marco Polo (1254-1324), Arap gezgini �bni Batuta (1304-1369?).vb. Türk edebiyat�nda gezi türünde eser verenlerin en önemlisi Evliya Çelebi'dir (1611 -1685'ten sonra). XVIII. yüzy�lda Avrupa ile ili�kiler ço�al�nca, elçilik göreviyle yabanc� ülkelere giden kimseler de, gittikleri yerler üzerine, sefaretname ad� verilen eserler yazm��lard�r; yap�lan görevin sonucunu saraya bildirmek amac�yla yaz�lan bu eserler de gezi yaz�s� niteli�i göstermektedir; Yirmi sekiz Çelebi Mehmet 7-1732) Efendi'nin Paris, Ahmet Resmî (7-1779) Efendi'nin Berlin üzerine yazd�klar� sefaretnameler bunlar�n en ünlüleridir Yeni Türk edebiyat�nda gezi yaz�s� türünde eser verenlerin ba�l�calar� �unlard�r: Ahmet Mithat (Avrupa'da Bir Cevelan), Ali Bey (Seyahat Jurnali), Cenap Sahabettin (Hac Yolunda), Ahmet Ha�im (Frankfurt Seyahatnamesi), Falih R�fk� Atay (Deniza��r�, Yeni Rusya, Taymis K�y�lar�, Tuna K�y�lar�, Bizim Akdeniz. Hind, Yolcu Defteri, vb.), Re�at Nuri Güntekin (Anadolu Notlar�) Azra Erhat (Mavi Yolculuk), Melih Cevdet Anday (Anadolu ve Sosyalist Ülkelerde), Oktay Akbal (Hiro�imalar Olmas�n), vb. Bunlardan yaln�z Falih R�fk� Atay gezi yaz�s� yazmay� u�ra� edinmi�; edebiyat�n ba�ka dallar�nda çal��an öteki sanatç�lar, bir yan u�ra� olarak bu yolda yazm��lard�r. Gezi yaz�s� türünün bir dal� da, gezi röportaj�d�r. Röportaj (fr. Reportage) türü çe�itli olaylar� ve yerleri inceleyip okuyuculara anlatmak üzere, gazetelerin her yana gönderdikleri "muhabirlerin yaz�lar�ndan do�mu�tur. Röportaj�n ba�l�ca özelli�i, yerinde toplanm�� canl� ve ilgi çekici gözlemlere dayanmas�d�r. Röportaj�n alan� çok geni�tir: toplum hayat�nda rastlanan her olay (yang�n, kaza, salg�n hastal�k, grev, vb.), her yer (fabrika, okul, mahkeme, devlet dairesi, sokak, vb.), her memleket (�ehir, kasaba, köy, vb.) ve her ki�i (sanatç�, i� adam�, memur, esnaf, köylü, �ehirli, vb.) röportaj konusu olabilir. (Tan�nm�� ki�ilerle belli bir konuda yap�lan röportajlara, eskiden mülakat denirdi; bugün görü�me denmektedir). Bizim konumuzla ilgili röportaj çe�idi, yurt kö�elerini anlatan gezi röportaj�'d�r. Bu alanda eser veren yazarlar�n ba�l�calar� �unlard�r: Ahmet �erif (Anadolu'da Tütün), Ya�ar Kemal (Bu Diyar Ba�tan Ba�a), Fikret Otyam (Gide Gide, 13 cilt), vb." Cevdet Kudret Örneklerle Edebiyat Bilgileri-2 �NCELEME 1. Okudu�unuz ve dinledi�iniz gezi yaz�lar�n�n ortak özelliklerini belirleyiniz. ·Gezilip görülen yerler hakk�nda yaz�lan yaz�lard�r. ·Gezi yaz�s�nda yazar gezdi�i yerleri anlatm��, abartma, uydurma bilgiler verilmez. « Yazar gördüklerini, okuyucusunun daha iyi alg�lamas� için, kar��la�t�rma yapar. Okur sanki o yerleri sanatç�yla gezer gibi olur. ·"Gezi yaz�lar�nda ço�u kez kronolojik zamanl� plân uygulan�r. Gezi için yap�lan haz�rl�klar; yolculuk, yolculuk s�ras�nda görülen ilgi çekici olaylar; var��, var��taki ilk izlenimler..." ·Gezi yaz�lar�nda yazar; aç�klay�c� anlat�m, öyküleyici anlat�m, betimleyici anlat�m ve tart��mal� anlat�m gibi bütün anlat�m yollar�ndan yararlan�r. Ayr�ca okuyucuya de�i�ikli�i gösterebilmek için örnekleme, kar��la�t�rma, tan�k gösterme gibi nesnel verilerden de yararlanabilir." 2. �nceledi�iniz gezi yaz�s�nda yazar�n ilgisini çeken unsurlar nelerdir? • Japonlar�n çok çal��kan bir millet olmalar�, millet de�il �irket gibi çal��malar�, • �nsanlar birbirine çok sayg�l�. Sorumluluk duygusu çok geli�mi�, s • Temizlik çok önem vermeleri, • Aile ya�am� çok önemli olmas�, bo�anman�n çok zor olmas�, • Japonlar�n imparatorlar�na kutsal bir de�er yüklemeleri, o kadar ki Japonya'da her imparatorla birlikte takvimin yenilenmesi, • Çok okuyan bir millet olmalar�, • Japon insan�na do�du�u günden itibaren sab�r ö�retildi�i için sövmek nedir bilmiyorlar. • Japonya'da çocu�un çok önemli olmas�, • Ö�rencilerin tatillerinin k�sa olmas�, tatil süresince bile okula gidip ödevlerini göstermeleri, • Turizm aç�s�ndan çok hareketli bir ülke olan Japonya'da önemli kahramanlar� Samurai'lerin turizmde kullan�lmas�, • Japonya'da dört ki�iye bir araba dü�mesi ve trafi�in çok yo�un olmas�, • Gerçekten de teknolojide dünyada bir numara olmalar�, . Japonya'n�n, geiir da��l�m� aç�s�ndan dengeli ülkelerin ba��nda gelmesi, • Dünyan�n en geli�mi� inci endüstrisinin Japonya'da bulunuyor olmas�. • Japonya'da insanlar�n iki odal� evlerde ya��yor olmas�, • Japonya'da insanlar�n ev gezmesine bile vakitlerinin olmamas�, 3. Gezi yaz�lar�nda, görülen her �eyin anlat�l�p anlat�lamayaca��n� tart��arak belirleyiniz. Gezi yaz�lar�nda, görülen her �ey anlat�lmaz. Yazar seçicidir. Yazar�n kendisi için farkl� olan, s�radan olmayan �eyleri anlatmas� önemlidir. Ayn� �ekilde hitap etti�i kitlenin de ilgisini çekecek �eyleri i�lemesi gereklidir. 4. �nceledi�iniz metinden tan�mlama, betimleme ve aç�klama cümleleri bulunuz. Bunlar olmadan yaz�n�n ayn� etkiyi gösterip göstermeyece�ini aç�klay�n�z. Japonya'n�n resmî ad� Japonya, ama millî ad� "Nippon" (Nip�n). Toplam 377 bin kilometrekarelik bir ülke, dört adadan olu�uyor ve 123 milyon nüfusu var. �rili ufakl� adalar�n bütünü Japonya ama büyük adalar Hokkaido, Hondo, �ikoku, Kiyu�iyo.. cümlesi aç�klama cümlesine örnek verilebilir. �yi dövü�en, sayg�n sava�ç�lara verilen Samurai ad�n�n Japonca'da as�l anlam� "hizmet eden ki�i"dir. cümlesi tan�mlama cümlesine örnek verilebilir. Japonya'da dört ki�iye bir araba dü�üyor: trafik çok yo�un. Tehlikeli y�lanlar gibi sarma� dola� olmu� yollar; üst yollar, alt yollar... cümlesi betimleme cümlesine örnek verilebilir. Gezi yaz�s�nda yazar�n bu anlat�m yollar�na ba�vurmas� bu türün özelli�inden dolay�d�r. Bunlar gezilip görülen yerin en iyi �ekilde ve inand�r�c� anlat�lmas� için çok önemlidir. Çünkü gezi yaz�lar� ö�retici, kar��la�t�rma imkân� sa�layan yaz�lard�r. Bunlar olmadan yaz� ayn� etkiyi göstermeyecektir. 5. �nceledi�iniz gezi yaz�s�ndaki bütünlü�ün hangi ögeler etraf�nda sa�land��n� aç�klay�n�z. Kelimede sesler, cümlede kelimeler, paragrafta cümleler, metinde paragraflar birer birim oldu�u için paragraflar da bu metni olu�turan birimdir. Bu paragraflar dil bilgisi kurallar� içinde kelimeler, kelime gruplar� ve cümleler aras�nda anlam ili�kisiyle iç içedir. Konunun ortaya kondu�u veya sezdirildi�i cümle ve cümlelerin paragraf�n ba�lar�nda oldu�u görülmektedir. Her paragraf� kendisinden önce ve sonrakine ba�layan söz veya söz gruplar� vard�r. 2. soruda hangi konular�n ortaya kondu�unu maddeler halinde göstermi�tik. Dikkat edilecek olursa bunlar her bir paragraf�n konusudur. Ancak yine de bu paragraflar birbirinden ba��ms�z de�ildir. Dil bilgisel ö�elerle ve anlam ili�kisiyle birbirine ba�l�d�r, örne�in birinci paragrafta isim vermeden Japonlardan bahseden yazar, ikinci paragrafa ''Kimlerden söz etti�imi hemen anlad�n�z de�il mi?" cümlesiyle ba�layarak birinci paragrafla anlam ve dil bilgisel ili�ki kurmu�tur. 6. Okudu�unuz gezi yaz�lar�n�n üzerinizde b�rakt�� etkileri arkada�lar�n�zla payla��n�z. Okunan gezi yaz�lar� insan� içine öyle çekiyor ki insan sanki oralar� gezmi�, görmü� hissine kap�l�yor. Örne�in bu yaz�yla birlikte Japon milletini ve Japonya'y� tan�man�n ortaya koydu�u psikolojiyle art�k o insanlara kar�� sempati hissetmeye ba�l�yorsunuz. 7. Okudu�unuz gezi yaz�s�nda anlat�lan yerlerle ilgili ne tür bilgilere ula��yorsunuz? Bunlardan hareketle gezi yaz�lar�n�n okuyucuya sa�lad�� yararlar� belirtiniz. Japonya'n�n tarihi, toplum yap�s�, ekonomisi, Japonlar�n hayat felsefeleri, kültürleri, hakk�nda geni� bilgilere ula�t�k. 2. soruda bunlar� maddeler halinde s�ralad��m�zdan tekrar açm�yoruz. Bunlardan hareketle gezi yaz�lar� ö�retici, kar��la�t�rma imkân� sa�layan yaz�lar oldu�undan okuyucu bir milletin tarihini, sosyolojisini, felsefesini, do�al güzelliklerini, kültürünü ö�renme f�rsat� bularak kendi devleti ve milletiyle bu durumu kar��la�t�rma imkan� sa�lamaktad�r. 8. Dil, metinde a��rl�kl� olarak hangi i�levde kullan�lm��t�r? Dil, metinde a��rl�kl� olarak göndergesel i�levde kullan�lm��t�r. 3.ETK�NL�K �nceledi�iniz gezi yaz�s�ndaki paragraflar� yap� ve anlam bak�m�ndan birbirine ba�layan unsurlar�n neler oldu�unu tespit ediniz. �nceledi�iniz gezi yaz�s�ndaki paragraflar� yap� ve anlam bak�m�ndan birbirine ba�layan unsurlar hakk�nda 5. soruda aç�klama yapm��t�k. Bu aç�klamalara ek olarak örne�in üçüncü paragraf "Konuya imparatorlardan girdi�imize göre. bir �eyler daha eklemek yerinde olur san�yorum." cümlesiyle ba�l�yor. Burada hem anlam olarak hem de dilbilgisel olarak bir önceki paragrafa gönderme vard�r. 5. pa-• agraf "Ba�l�ca kentleri. Tokyo, Yokohama...." cümlesiyle ba�lar. Burada Japonya ad� zikredilmez. Çünkü bir önceki paragrafta söz edilmi�ti, "kentleri" kelimesinde Japonya'n�n Kentleri isim tamlamas�n�n sadece tamlanan� burada verilmi�. Dilbilgisel olarak ve anlam olarak biz tamlanan� biliyoruz ve bir önceki paragrafa ba�l�yoruz. Bu örnekleri bütün paragraflar için ço�altabiliriz. 4.ETK�NL�K "Babalar�n e�leri ve çocuklar� ile aile ya�am� sürdürmesi olanaks�z." cümlesinde "babalar�n" kelimesinden sonra virgül konmal� virgülden kaynaklanan bu anlat�m bozuklu�u giderildikten sonra öznede anlam eksiki�i giderilmelidir. "Babalar�, e�leri ve çocuklar� ile beraber bir aile ya�am� sürdürmesi olanaks�z." demesi daha do�rudur. “…yönetim de kendilerini ayn� aileden sayd�klar� için birbirlerine güveniyorlar" burada özne yüklem uyu�mazl�� söz konusudur. "Çal��anlar ve yöneticiler kendilerini ayn� aileden sayd�klar� için birbirlerine güveniyorlar"�eklinde söylenirse anlat�m bozuklu�u giderilmi� olur. "Temizlik çok önemli; evler, i� yerleri, ta��t araçlar�, sokaklar, parklar p�r�l p�r�l." cümlesinde gereksiz sözcük kullan�m�ndan do�an anlat�m bozuklu�u söz konusu, "ta��t araçlar�" yerine "ta��tlar" demek yeterli olacakt�r. Bu örnekleri �u �ekilde daha da ço�altabiliriz: "Sonra biri bitmeden öteki ba�tan uçsuz bucaks�z banliyöler, kasabalar." "�ngilizce ö�retim yapan pahal� kolejlere gidiyor." "�kinci Dünya Sava��'ndan sonra kay�ts�z �arts�z teslim olan Japonya, ordu bile kuram�yor uluslararas� antla�maya göre ama teknoloji ordusuyla, de�il Bat�l� ülkeleri, Amerika'y� bile i�gal etmi� durumda. " 'Tehlikeli y�lanlar gibi sarma� dola� olmu� yollar; üst yollar, alt yollar..." Bu cümlelerde anlat�m bozuklu�u söz konusu. Dolay�s�yla bu anlat�m bozukluklar� yukar�daki anlat�m bozukluklar�yla birlikte ele al�nd��nda cümlelerde ak�c�l�k, duruluk - aç�kl�k ve yal�nl�k aç�s�ndan da s�k�nt� do�urmakta. Ancak bir sonraki etkinlikte ak�c�l��, durulu�u- aç�kl�� ve yal�nl�� bozan ifadeler ayn� zaman da anlat�m bozuklu�u oldu�u için orada tekrar ele al�nacakt�r. 5.ETK�NL�K Ölçütler De�erlendirme Japonya Ak�c�l�k "�kinci Dünya Sava��'ndan sonra kay�ts�z �arts�z teslim olan Japonya, ordu bile kuram�yor uluslararas� antla�maya göre ama teknoloji ordusuyla, de�il Bat�l� ülkeleri, Amerika'y� bile i�gal etmi� durumda." Duruluk-Aç�kl�k ".....yönetim de kendilerini ayn� aileden savd�klar� için birbirlerine güveniyorlar" "Sonra biri bitmeden öteki bastan uçsuz bucaks�z banliyöler. kasabalar." "�ngilizce ö�retim yapan pahal� kolejlere gidiyor." "Genellikle feodal beyleri koruyan ve onlar ad�na sava� veren özel �övalyeler olan samurailer Japon tarihinin en renkli kahramanlar� aras�nda yer al�yor." Yal�nl�k "Tehlikeli y�lanlar gibi sarma� dola� olmu� yollar; üst yollar, alt yollar..." "...robotizasyon ve otomatizasyonu çok ilerletmi�ler." Bu tabloda yap�lacak de�erlendirmede büyük ölçüde bütün gezi yaz�s� için ak�c�l�k, duruluk-aç�kl�k ve yal�nl�k konusunda olumlu bir sonuç ortaya ç�kacakt�r. Yani metin genel olarak ak�c�, duru-aç�k ve yal�nd�r. De�erlendirme sonuçlar�ndan hareketle ak�c�l�k, duruluk-aç�kl�k ve yal�nl��n gezi yaz�s�n�n anla��lmas�na büyük katk� sa�lad�� görülmektedir. 6. ETK�NL�K Erzurum �ehri �le �lgili Gezi Yaz�lar�: • Ahmet Refik Alt�nay'�n Erzurum adl� gezi yaz�s�nda kronolojik zamanl� plâna uyulmu�tur. �brahim Minneto�lu'nun Erzurum adl� gezi yaz�s�n�n üslubu farkl�d�r. Bu yaz�n�n kendine göre bir kronoloji olsa da Ahmet Refik Alt�nay'�n Erzurum adl� gezi yaz�s�ndaki gibi kronolojik zamanl� plâna uyulmam��t�r. • �brahim Minneto�lu'nun Erzurum adl� gezi yaz�s� yazar�n daha önce gezdi�i bir yeri tekrar anlatt�� gezi yaz�s�d�r. Bu son gidi�te görülenlerle, ilk gidi�te görülenler aras�ndaki fark anlat�lmaya çal��lm��t�r. Ahmet Refik Alt�nay'�n Erzurum adl� gezi yaz�s� ise muhtemelen ilk kez görülen bir yerin ya�ay��, gelenek, görenek,do�al güzellikler, tarihi özellikler ve de�i�ik yönlerden ilgi çekici yanlar�n�n anlat�ld�� bir yaz�. �brahim Minneto�lu'nun Erzurum adl� gezi yaz�s� �ehrin insan portrelerini çizen, �ehri bildi�i ve ya�ad�� ehirle ve ya�am tarz�yla kar��la�t�ran bir yaz�. • Ahmet Refik Alt�nay'�n Erzurum adl� gezi yaz�s�nda yazar: aç�klay�c� anlat�m, öyküleyici anlat�m, betimleyici anlat�ma ba�vurmu� ancak �brahim Minneto�lu'nun Erzurum adl� gezi yaz�s�nda a��rl�kl� olarak tart��mac� anlat�mdan da yararland�� görülmektedir. Ses Dü�mesi Olan Kelimeler Ses Türemesi Olan Kelimeler Ses Daralmas� Olan Kelimeler Ses Benze�mesi Olan Kelimeler ilerletmi�ler ürünlerini ar�yorlar i�çisine çevreler biliyorlar; ba�l�yorlar aç�kt�r. ..............;...............i birbirine pazarlamas�n� ya��yorlar Elbette o�lu ..........................................' as�r yiyecek çektikten ömrü sab�r kaybetmiyor etti�imi devrine as�l uyguluyorlar olmu�tu akla mahkemeye diyecek tahtta kaybetmesinden iktidarlar�na ------ ilerlettim asl�nda kay�t ...... sava�ç�lara ayr�cal�kl� gazetesi ...... so�ukta Metinde ayn� türden ses olay� görülen birçok kelime oldu�undan farkl� örnekleri almay� tercih ettik. Daha onlarca baz� ses olaylar�n�n görüldü�ü kelime olmas�na ra�men ses daralmas� olan kelimelerin say�s� tabloda görüldü�ü kadard�r. Ses Dü�mesinin Sebebi: Sözcü�ün asl�nda bulundu�u halde, ek geldi�inde baz� sesler dü�ebilir. Bu dü�me hem ünlülerde hem ünsüzlerde görülür. Ünlü Dü�mesi Sözcü�ün asl�nda bulunan bir ünlünün dü�mesidir. Türkçede iki ünlünün yan yana geldi�i birle�ik kelimelerde bir ünlünün dü�tü�ü görülür. Yine sözcü�ün son hecesinde bulunan dar ünlüler, ünlüyle ba�layan bir ek sözcü�e eklendi�inde dü�er. Bu özellik baz� organ isimlerinde, Arapçadan dilimize geçen baz� sözcüklerde, baz� Türkçe fiillerde görülür. Iler-l-letml�ler, çev-l-reler, blr-l-blrlne, o�-u-lu, öm-ü-rü, dev-i-rine, ak-�-la, kay-�-betmesinden, as-�-l�nda, ay-�-r�cal�kl� Ses Türemesinin Sebebi: Sözcü�ün asl�nda olmad�� halde, ek geldi�inde ortaya ç�kan seslerdir. Türkçede �imdiki zaman eki alan ünsüzle biten kelimelerin araya ba�lant� ünlüsü ald�� görülür. Türkçe kurallara göre bir sözcükte iki ünlü yan yana gelmez. Araya kayna�t�rma harfi girer. Türkçede dört tane kayna�t�rma harfi vard�r: �. s, n, y. Bunlar�n her birinin özel kullan�m yerleri vard�r. "-s-" kayna�t�rma harfi veya yard�mc� ünsüz: Üçüncü tekil �ah�s iyelik ekinden önce kullan�l�r. Daha çok isim tamlamalar�nda tamlanan görevindeki sözcükte görülür. "-n- "kayna�t�rma harf) veya yard�mc� ünsüz: Zamirlerden sonra ek geldi�inde kullan�l�r. �yelik eklerinden sonra hal eki gelirse kullan�l�r, ilgi eklerinden önce kullan�l�r. "-y-" kayna�t�rma harfi veya yard�mc� ünsüz: Yukar�daki kurallar�n d��nda olan her yerde "y" kayna�t�rma harfi kullan�l�r.. Kayna�t�rma harfleri asl�nda iki ünlü aras�nda kullan�l�r. Ancak bazen iki ünlü aras�na gelmedi�i halde de kullan�ld�� olur. Ürünlerl+n+l, bll+l+yorlar, pazarlama+s�+n�, as+�+r. sab+�+r, as+�+l, mahkeme+y+e, Iktldar-lar�+n+a, kay+�+i, gazete+s+i Ses Benze�mesinin Sebebi: Dilimizde ünsüzler sert ve yumu�ak olmak üzere iki gruba ayr�l�r. Sert ünlüler "ç, f, t, h, s, k, p, �" ünsüzleridir. Bunun d��nda kalanlar ise yumu�ak ünsüzlerdir. Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcü�e ünsüzle ba�layan bir ek geliyorsa, ekin ba��ndaki ünsüz sertle�ir. Buna ünsüz benze�mesi denir. Elbette bu benze�me sert ve yumu�ak �ekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelli�i dört seste görüyoruz; p - b, ç - c . t - d. � - g i�-c/çisine, aç�k-d/t�r, elbet-d/te, çektik-d/ten, et-d/ti�imi, olmu�-d/tu, taht-d/ta, ilerlet-d/tim, sava�-c/ç�lara, so�uk-d/ta Ünlü Daralmas� (a -1, e - i): Türkçede a, e ünlüsü ile biten fiillerin �imdiki zaman çekiminde, söyleyi� ve yaz�l��ta da a ünlüleri �, u;.,e ünlüleri i, ü olur. Tek heceli a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle ba�layan ek ald�klar�nda araya kayna�t�rma harfi (yard�mc� ünsüz) gelir ancak bu fiillerdeki a. e ünlülerinde bir daralma (� ve i'ye dönme) görülür, de- ve ye- fiillerinde oldu�u gibi. Ar-a/�yorlar, ba�l-a/�yorlar. ya�-a/�yorlar, y-e/lyecek, kaybetm-e/iyor uygul-a/uyorlar, d-e/lyecek 8.ETK�NL�K Japonya A�açkakan Ku�u ve Ba�kalar� Amaç bak�m�ndan Gezip, görülen bir yerleri ilginç ayr�nt�lar�yla tan�tmak Yazar kendi ba��ndan geçen olaylar� gözlemlerine ve görü�lerine ba�l� kalarak anlatmak Üslup bak�m�ndan Okuyucular� ayd�nlat�c�, ö�retici bilgiler sunuldu�undan duygulara çok yer verilmemi�tir. ~ Ya�ad�� olaylar kar��s�ndaki duygular�n� okuyucular�yla payla�mak istedi�inden içten ve samimidir Gözlem tekni�i bak�m�ndan (J) Objektif bir gözlem ve izlenim burada da söz konusudur. (A) Ki�isel gözlem ve izlenim son derece önemlidir. Dilin i�levi bak�m�ndan �ki metinde de : Göndergesel i�lev Anlat�m türleri bak�m�ndan (J)Yo�un olarak aç�klay�c� anlat�m kullan�lmaktad�r. (A)Öyküleyici anlat�m ön plandad�r. ANLAMA VE YORUMLAMA 9. ETK�NL�K Erzurum �ehrini anlatan bir belgesel haz�rlanm��t�r. Bu belgeseli VCD �eklinde temin edebilirsiniz. [Sadece Kay�tl� Kullan�c�lar Linkleri Görebilir. Üye Olmak �çin T�klay�n...]internet sitesinden bu belgesele ula�abilirsiziniz. Belgesel ba�ka bir insan�n dikkati ve gözlemiyle çekilmi�tir. Asla kendi gezip görmenizle ayn� �ey de�ildir. Gezilip, görülen yeri hissetmek ve ya�amak laz�md�r. O yüzden izledi�iniz belgeselden hareketle gezi yaz�s� yaz�lamaz. Sadece TV’den seyretmek yeterli olsa idi, kimse seyahat etmez sadece seyrederdi. �nsanlar belgesellerle yetinmeyip bir de bizzat görmek istiyorlarsa, bizzat gezip görmenin bir ayr�cal�� ki�isel ve insani boyutu var demektir. Dolay�s�yla belgeselden seyredilerek bir yerle ilgili gezi yaz�s� yaz�lamaz. 10.ETK�NL�K Günümüzde teknoloji çok ilerlemi� durumda. Eskiden aylarca seyahat erek gitti�iniz yerlere �imdi birkaç saatte varman�z mümkün. O zaman gördü�ünüz her �eyi uzun uzun tasvir etmek zorundayd�n�z. �imdi ise foto�raf makinesi destekli mükemmel yaz�lar yazabilirsiniz. Hatta gezip gördü�ünüz yerleri filme çekip belgesel haline bile getirebilirsiniz. Bu aç�dan foto�raflarla, filmlerle yazd�klar�n�z� destekleyebilir daha inand�r�c� ve ölümsüz k�labilirsiniz. Bu aç�dan bak�ld��nda teknoloji tabiî ki olumudur. Ancak eskiden yaz�lanlar� gözümüzde canland�rma kendimize göre hayal kurma imkân� bulabilirdik. Herkesin gezi yaz�s�ndan ald�� lezzet bu anlamda daha ba�kayd�. 11.ETK�NL�K Co�rafi Konumu: Antalya ili, Türkiye'nin güneyinde, merkezi Akdeniz k�y�s�nda olan bir turizm merkezidir. Kuzeyinde: Burdur, �sparta, Konya, do�usunda: Karaman, Mersin, bat�s�nda; Mu�la illeri vard�r. Güneyi, Akdeniz ile çevrelenmi�tir. Türk Riviera's� Antalya k�y�lar�n�n uzunlu�u 630 km'yi bulur. Tarihçe : "Attalos Yurdu" anlam�na gelen Antalya, II. Attalos taraf�ndan kurulmu�tur. Bergama Krall��'n�n sona ermesiyle (M.Ö. 133) bir süre ba��ms�z kalan kent, daha sonra korsanlar�n eline geçmi�tir. M.Ö. 77'de Komutan Servilius Isauricus taraf�ndan Roma topraklar�na kat�lm��t�r. M.Ö. 57'de Pompeius'un donanmas�na üs olmu�tur. M.S. 130'da Hadrianus'un Attaleia'y� ziyaret etmesi �ehrin geli�mesini sa�lam��t�r. Bizans egemenli�i s�ras�nda piskoposluk merkezi olan ismi görülen Attaleia, Türklerin eline geçtikten sonra büyük bir geli�me göstermi�tir. Modern �ehir, antik yerle�menin üzerine kuruldu�undan, Antalya'da antik ça� kal�nt�lar�na çok az rastlanmaktad�r. Görülebilen kal�nt�lar�n ilki, eski liman olarak nitelenen liman mendire�inin bir k�sm� ve liman� çevreleyen surdur. Surlar�n park d��ndaki k�sm�nda restorasyonu yap�lan Hadrian Kap�s� Antalya'n�n en güzel antik eserlerden biridir. Antalya �ehri ve çevresine antik ça�da, "çok verimli" anlam�na gelen Pamphylia, Bat� kesimine ise Lykia denirdi. Milattan önce VIII. yüzy�ldan itibaren buraya Ege denizinin Bat� k�y�lar�ndan göçenler: Aspendos ve Side gibi �ehirleri kurmu�lard�r. II. yüzy�l ortalar�nda hüküm süren Bergama Kral� II. Attalos, Side'yi ku�atm��t�. Antalya'n�n yakla��k 75 km. do�usundaki Side'yi alamayan kral, �imdiki il merkezinin oldu�u yere gelerek bir �ehir kurdu. Buraya onun ad� verilerek Attaleia dendi. Zaman içinde Atalia, Adalya diyenler oldu. Antalya, onun ad�ndan gelmektedir. Yap�lan arkeolojik kaz�larda Antalya ve bölgesinde, günümüzden 40 bin y�l önce insanlar�n ya�ad�� ispat edilmi�tir. Milattan önce 2000 y�l�ndan bu yana bölge, s�ras�yla; Hitit, Pamphylia, Lykia, Kili kya gibi kent devletlerinin ve Pers, Büyük �skender ile onun devam� say�lan Antigonos, Ptolemais. Selevkos, Bergama Krall��'n�n idaresine girmi�tir. Daha sonra Roma Devleti, hüküm sürmü�tür. Antalya'n�n antik ça�daki ad� Pamphylia idi ve burada kurulan �ehirler bilhassa II. ve III. yüzy�lda alt�n ça��n� ya�ad�. V. yüzy�la do�ru da eski ihti�am�n� kaybetti. Yöre Do�u Roma ya da Türkiye'de tan�nan ad�yla Bizansl�lar�n hâkimiyeti alt�ndayken, 1207'de Selçuklular taraf�ndan Türk topraklar�na kat�ld�. Anadolu Beylikleri devrinde ise Teke A�iretinin bir kolu olan Hamito�ullar�'n�n egemenli�ine girdi. Teke Türkmenleri, Türklerin eski yurdu bugünkü Türkmenistan'da da nüfus olarak en büyük boylardan biridir. XI. yüzy�lda bir k�sm� buraya gelmi�tir. Bugün Antalya'n�n kuzeyi ile Isparta ve Burdur'un bir k�sm� olan Göller Bölgesinin, bir ad� da Teke yöresidir. Osmanl�lar zaman�nda Anadolu eyaletine ba�l� Teke sanca��n�n merkezi, �imdiki Antalya il merkeziydi. O y�llarda buraya Teke sanca�� denirdi. �lin �imdiki ad� ise asl�nda antik ça�daki ad�n�n biraz de�i�mi� �eklidir ve Cumhuriyet döneminde verilmi�tir. XVII. yüzy�l�n ikinci yar�s�nda Antalya'ya gelen ünlü Osmanl� seyyah� Evliya Çelebi, kale içinde dört mahalle ve üç bin ev, kale d��nda 24 mahallesi oldu�unu -belirtir. �ehrin çar��s� ise kale d��n-daym��. Evliya Çelebi'ye göre liman�, 200 parçal�k gemi alacak büyüklüktedir. �darî bak�mdan Konya'ya ba�l� Teke Sanca��'n�n merkezi olan Antalya, Osmanl� imparatorlu�unun son y�llar�nda ba��ms�z sancak haline getirildi. Kaleiçi: büyük bir bölümü y�k�lm�� ve yok olmu� at nal� �eklinde içten ve d��tan surlarla çevrilidir. Surlar, Helenistik, Roma, Bizans. Selçuklu ve Osmanl� devirleri ortak eseridir. Surlar�n 80 burcu vard�r. Surlar�n içinde kiremit çat�l� 3.000 kadar ev bulunmaktad�r. Evlerin karakteristik yap�lar� Antalya'n�n sadece mimari tarihi hakk�nda fikir vermekle kalmaz, ayn� zamanda bölgedeki ya�am tarz�n�, gelenek ve görenekleri en iyi �ekilde yans�t�r. 1972 y�l�nda Antalya iç liman� ve Kaleiçi semti, özgün dokusu nedeniyle "Gayrimenkul Eski Eserler ve An�tlar Yüksek Kurulu" taraf�ndan "S�T bölgesi" olarak koruma alt�na al�nm��t�r. Turizm Bakanl��'na "Antalya- Kaleiçi Kompleksi" restorasyon çal��mas�ndan dolay�. 28 Nisan 1984de F�JET (Uluslararas� Turizm Yazarlar� Birli�i) taraf�ndan Alt�n Elma Turizm Oskan ödülü verilmi�tir. Günümüzde Kaleiçi otelleri, pansiyonlar�, restoranlar� ve barlar� ile e�lence merkezi haline gelmi�tir. Eski Antalya Evleri: Yazlar�n çok s�cak ve k��lar�n �l�k geçti�i Antalya'da eski evlerin yap�m�nda so�uktan çok, güne�i önlemeye ve serinlik sa�lamaya önem verilmi�tir. Gölgeli ta�l�klar ve avlular hava ak�m�n� kolayla�t�ran özelliklerdir. Depo ve hol görevi yapan giri�i ile üç kat üzerine kurulmu�tur. Yivli Minare: Antalya'n�n ilk Türk yap�s�d�r. Merkezde liman yak�n�ndad�r. Üzerindeki yaz�ta göre Anadolu Selçuklu Sultan� Alâeddin Keykubat'�n yönetimi zaman�nda (1219-1236) in�a edilmi�tir. Tu�la ile örülen gövdesi, sekiz yar�m silindirden olu�ur. Bu minarenin biti�i�inde bir cami varsa da y�k�lm�� olmal�d�r. Çünkü Minarenin yan�ndaki Cami daha geç devre. 1372 y�l�na aittir. Bir Türk Beyli�i olan Hamito�ullar� zaman�nda, Tavas i Balaban adl� bir mimar taraf�ndan yap�lm��t�r. Ulu Cami: Kesik Minare ad�yla da bilinir. Asl�nda bir Bazilika olarak V. yüzy�lda in�a edilmi�tir, ilk eserden çok az bölüm ayakta kalm��, Bizans döneminde de�i�ikliklere u�ram��t�r. Eser, Osmanl�lar zaman�nda tamir görmü�, bir k�sm� Mevlevihane olarak kullan�lm��, sonra cami olarak hizmete aç�lm��t�r. Karatay Medresesi: �l merkezindeki önemli Türk �slâm yap�lar�ndan olup XIII. yüzy�l ortas�nda in�a edilmi�tir. Evdir Han: 20. yüzy�l ba�lar�na kadar ula��m at ve develerle sa�lan�r, ticaret mallar� da bu hayvanlarla nakledilirdi. Kervanlar yollarda, "Han" ve kervansaraylarda konaklard�. ��te Evdir Han da bunlardan biridir. Antalya'dan kuzeye giden yol üstündedir. Bugünkü Antalya-Korkuteli kara yolunun 1 km. do�usunda ve ii merkezine 18 km. uzakl�ktad�r. En fazla dikkati çeken k�sm� sivri kemerli portal�d�r. XIII. yüzy�l�n ba�lar�nda yap�lm�� bir Selçuklu eseridir. K�rkgöz Han: Antalya - Afyon eski yolundaki ikinci durak yeri K�rkgöz Han'd�r. K�rkgöz Han Antalya'ya 30 km. uzakl�kta bulunan K�rkgöz'de, P�narba�� mevkiindedir. Çok sa�lam bir durumdad�r. Düden �elâleleri: Antalya il merkezinin yakla��k 10 km. kuzeydo�usundaki bu �elâle, �ehri simgeleyen tabiat güzelliklerindendir. 20 metre yükseklikten dökülür. Ana kayna�� K�rkgöz mevkisidir. A�a�� Düden �elâlesi ise Lâra Plaj� yolundad�r. Kent merkezinin güneydo�usunda, 40 metre yükseklikteki falezlerden denize dökülür. Antalya'n�n simgele�mi� tabiat güzelliklerindendir. Kur�unlu �elâlesi: il merkezinin do�usundaki Alanya yolunun 24. km'sindeki sapaktan �sparta yoluna girildikten 7 km. sonra ula��labilir. Bu tabiat harikas� da en çok ziyaret edilen yerlerden biridir. �elâle bir masal diyar�ndan ç�k�p gelmi� gibidir. Yemye�il derin bir vadinin içindedir. Bütün çevresi yakla��k yar�m saatlik bir yürüyü�le gezilebilir. Yer yer gölcüklerin olu�tu�u sularda çok say�da bal�k ya�amaktad�r. Ayn� zamanda zengin faunas� ile dikkat çeker. Düden, Kur�unlu ve Manavgat �elâleleri, birçok Türk filminde mekân olarak kullan�lm��t�r. Hepsine de otobüsle rahatl�kla gidilebilir. Lâra - Konyaalt� Plaj�: Antalya il merkezinin 10 km. kadar do�usundaki do�a harikas� Lâra Plaj� ile Antalya merkezinin bat� k�y�s�ndaki Konyaalt� Plaj� �ehrin en güze! k�y�lar�d�r. Perge: Antalya 18 km do�usunda, Aksu Buca�� yak�n�ndad�r. Kilikya - Pisidia ticaret yolunun üstünde yer ald�� için önemli bir Pamphylia �ehridir. Kurulu�u di�er Pamphylia �ehirleriyle ayn� zamana rastlar (Milattan Önce VII yüzy�l). Perge, H�ristiyanlar için önemli bir kent idi. Aziz Paulos ve Barnabas, Perge'ye gelmi�tir. Magna Plancia gibi kimi zenginler buraya önemli an�tlar kazand�rm��lard�r. �lk kaz�lar�n 1946 y�l�nda �stanbul Üniversitesi taraf�ndan ba�lat�ld�� Perge'de; Tiyatro, Stadyum, Sütunlu Cadde, Agora'dan olu�an �ehir kal�nt�lar� bulunmu�tur. Karain Ma�aras�: Antalya'n�n 27 km. kuzeybat�s�nda, Ya�c�lar s�n�rlar� içindeki Karain Ma�aras�nda bulunan kal�nt�lar Paleolitik, Mezolitik, Neolitik ve bronz ça�lar�na aittir. Bu ma�ara, görülmesi gereken yerlerdendir. Ariassos: Antalya-Burdur otoyolunun 48. kilometresinde, sola dönülen bir sapaktan 1 km. içerdedir. Bir da��n yamac�nda kurulmu� olup, hamamlar�, kaya mezarlar� aç�s�ndan görülmeye de�erdir. Ariassos kentine girilen vadinin ba�lang�c�nda kentin en görkemli kal�nt�s� olan giri� kap�s� yükselir. Roma devrinden kalma bu an�t, 3 kemerli ve dolay�s�yla 3 giri�li oldu�u için, yöre halk�nca "Uç kap�" diye an�l�r. Kentin �a��rt�c� bir özelli�i, dörtte üçünün, ola�anüstü gösteri�li an�tsal mezarlar olan nekropolis kal�nt�s� olmas�d�r. Hayat Tarz�: Antalya ve çevresinde, as�rlard�r süzülen iki hayat tarz�n�n da miras� vard�r. Türkler buraya ilk geldiklerinde yerle�ik düzene hemen uymu�lar; köy, kasaba ve �ehirler kurmu�lard�r. Nüfusun bir kesimi ise Türklerin Anadolu'ya gelmesinden önce oldu�u gibi konargöçer hayat� sürdürmü�tür. Yar� yerle�ik demek olan bu hayat tarz�na göre, birbirine akraba en az 15-20 aile, bazen de yüzlerle ifade edilen say�daki aileler; k�l çad�rlarda ya�ar, yaz�n da�lara ç�kar, k��n ise k��lak denen s�cak ova-ara inerlerdi. Deve, koyun gibi hayvanlar� yeti�tirir bunlardan ürettikleri ürünleri, yerle�ik halk�n ürünleriyle de�i�erek ya da satarak geçinirlerdi. Et, süt, ya� üretirler, k�l çad�r ve do�al kökboyal� kilim dokur-iard�. K��laklarda dar alanlara tah�l, sebze ekenler bile olurdu. Hatta Osmanl� ordusuna at yeti�tiren oüyük konargöçer gruplar� (a�iret, oymak) vard�. Bugün Avrupa'n�n en önemli müzelerini süsleyen Türk kilimleri, bu insanlar�n el eme�i göz nurudur. Günümüzdeki halk müzi�i kültürünün çok büyük bir k�sm� konargöçerlerden mirast�r. Karacao�lan, Dadalo�lu gibi Türk halk �iiri ve müzi�inin en büyük ozanlar�, bu kültürün temsilcileridir. Eskiden beri k�rsal kesimdeki köylerde yerle�ik hayat� sürdürenler kendilerini, "yerli, köylü" gibi tabirlerle nitelerin, Yörüklerin topluca yerle�ti�i bir köye gitseniz "Buras� Yörük köyü" derler. Türkiye'nin hemen her :araf�nda bu tür nitelemeleri duyabilirsiniz. Ancak insanlar eskilere uzanan bu hayat fark�n� bu �ekilde vurgulasa da, hepsi ayn� köke sahiptir ve Türk'tür. Asl� birbirlerine farkl� gözle bakmazlar ve bunu bir zenginlik olarak görürler. Bugün Türkiye, ça�da� modern hayata en iyi uyum sa�layan, teknolojiyi en iyi �ekilde kullanan ülkelerden biridir. Ama hem nostaljik hem de kültürel de�eri olan, binlerce y�ld�r devam eden hayat� sürdüren, birkaç küçük konargöçer grubu kalm��t�r günümüzde. Say�lar� da birkaç yüz ki�iyi geçmez..Hazin bir biçimde, o hayat tarz�ndan sadece develer kalm��t�r. Yolunuz dü�erse yaz aylar�nda Belek, Manavgat ve Alanya'da süslenmi�, canl� ç�ng�rdakl� turist ta��yan develer görürsünüz, i�te o günlerden hat�rad�r bu develer. Ayr�ca Kemer'de ve Antalya Kumluca yolunda yine yerli yabanc� turistlere hizmet veren Yörük çad�rlar� görürsünüz. Yar� müze görünümündeki bu çad�rlarda Yörüklere has ayran ve gözleme yiyebilirsiniz. Antalya'n�n yerli halk� bugün bile imkân buldu�unda yaz�n Gömbe, Sütle�en, Alanya gibi yaylalara ç�kar. Bu gelenek, atalar�ndan kalan bir hat�rad�r. Alanya gibi baz� ilçelerde k��n Toros da�lar�nda kuyularda saklanan karlar�n, A�ustos ay�nda da�dan indirilerek ilçe merkezine getirildi�ini, �erbet haline getirilerek seyyar sat�c�lar taraf�ndan sat�ld��n� görürsünüz. Bu da yine Yörüklerin eski geleneklerinden sadece biridir. Yerel Yemekler : Yörüklerin beslenme tarz�n�n temelini, hayvanc�l�k ve bu�daydan elde edilen besinler belirler. K�y� �eridinde az da olsa ya� sebze üretilmesine kar��n iç bölgelere gidildikçe bu�day ve kuru sebze a��rl�k kazan�r. Antalya'da dünya mutfaklar�n�n tamam�na turistik otel ve lokantalar�nda bulmak mümkündür. Ama yöreye has yerel yemekler �unlard�r: Saç kavurmas�, Tand�r kebab�, Kölle (bu�day, fasulye, nohut ve bakla ha�lamas�), Domates civesi, Hibe�, Arapa�� �klimi: Akdeniz ikliminin hâkim oldu�u Antalya'da, k��lar �l�man ve ya��l�, yazlar ise s�cak ve kurak geçer. 12.ETK�NL�K Konya'n�n kurucusu, Yunanl�lar'dan Yanuvan Tarihi sahibine göre Hark�lan o�lu Aleksand�ran o�lu Ni�an'd�r. Sonra Hazreti Ömer'le mektupla�an me�hur kayser ikinci defa onarm��t�r. Buraya Mu-hammed ümmeti'nden ilk gelen Selçuklulardan Alâaddin Keykubad'd�r. Bu da Rûm (= Anadolu) Sel-çuklulan'ndand�r. Selçuklular, Manan diyar�ndan Dani�mendo�ullar�'yla gelerek Azerbaycan memleketlerini fethederek amcao�ullar� olan "Çobanbay"� buraya hâkim nasbettiler. Fakat bu aral�k iran'da "Ebûsaid" cihangir padi�ah oldu�undan "Çobanbay" veziri yerinde idi. Bunun çocuklar�na "Çobano�ullar�" derler. Sonra Ebûsaid bir k�z meselesinden Çobano�ullar� ile Pasin Ovas�'nda sava�t�. Her ne kadar Selçuklular ve Dani�mendliler yard�m ettilerse de yine Çobanl�lar y�k�l�p devletleri Akkoyunlular'a geçti. Dani�mendiler ile Selçuklular ilerleyerek Sivas ve Amasya'y� zaptettiler. Dani�mendliler burada Niksar (221) �ehrini ba�kent edindiler. Sonra bunlar�n yard�m�yla Selçuklular Konya'y� zaptedip orada istiklâl kazand�lar ki bunlar�n son zaman�nda da Osman Gazi davul ve sancak sahibi oldu. ��te Konya Kalesi'nin üçüncü yap�c�s� da Selçuklulardan Sultan Alâaddin'dir. Konya Kalesi 569 tarihinde (= 12 A�ustos 1173-1 A�ustos 1174) yontma ta� ile Mesud o�lu Sultan izzeddin K�l�ç Arslan taraf�ndan yap�lm��t�r. Sa�lamla�t�rarak kalenin dördüncü yap�c�s� olmu�tur. Bir kö�k ve divanhane yapt�rm��t� ki o as�rda kisrâlar�n saray�ndan ni�an verirdi. Depremden y�k�l�nca Selçuklu Keykubad onararak büyük bir hendek yapt�rm��t� ki derinli�i 11, geni�li�i 50, duvar boyu 30 zirâd�r. D��ar� kat�ndaki hisar�n duvar� çepeçevre 10.000 germe ad�md�r. Atpazar� Kap�s� üzerine zincirlerle as�lm�� bir kuru at kafas�na gem vurup ibret olsun diye koymu�lard�r. Binici olan bu memleket ahalisine ö�üt için konmu�tur. Yani avrata ve ata güvenmeyip at, kuru kafa bile olsa ba��ndan gemi eksik etmeyerek yular� ve dizgini eksik etmeyesin demektir. �ç kalesinin büyüklü�ünü bilmiyorum. Bu kale Selçuklular zaman�nda 12 kap�l� idiyse de, Osmanl�lar eline geçtikten sonra 4 tanesi b�rak�l�p ötekiler kapat�lm��t�r. Dört kö�esi beyaz mermerle türlü türlü, hendesî çizgilerle süslü, kubbeli ve sanatkârane bir kaledir. En sonra G�yâseddin o�lu Sultan Alâaddin yeniden yapt�rm��t�r. Sonra Erzurum taraflar�nda ya�ma ve çapul ço�ald��ndan intikam almak üzere iken babas� merhum olmu�tur. Anadolu Selçuklular�n�n sonu bu Alâaddin'dir. Hepsi 14 padi�aht�r. 699 tarihinde Ertu�rul Be�'in o�lu Osman Be� hutbe okutup sikke kestirerek emîr olmu�tur. Bu Konya yöresi Karamano�ullar�'n�n ellerinde kal�p Kosova sava��nda Hüdavendigâr Gazi �ehid olduktan sonra önce itaatli olan Karamano�ullar� dahi isyan etmi�tir. Bunun üzerine 792 tarihinde (— 20 Aral�k 1389-8 Aral�k 1390) Y�ld�r�m Bayaz�d Han kalabal�k askerle y�ld�r�m gibi gelip Konya kalesini aman zaman vermeyekfetheyledi. Böylece Selçuklular'�n eski mülkü Konya dahi Osmanl� �ehirlerinden oldu. Kanunî Sultan Süleyman Han yazd�r�� üzere �imdiki halde Karaman Eyaleti ad�yla ba�ka eyalet olup pa�a karargâh�d�r. Pa�as�n�n has� 660.070 akçad�r. 2000 askerle eyaleti idare edip 50.000 kuru� tahsil ederek gider. Bu eyaletin Hazine Defterdar�, Defter Kethüdas�, Defter Emini, Çavu�lar Kethüdas�, Çavu�lar Emini vard�r. Eyalette 7 sancak vard�r. Pa�a �ehri olan Konya Sanca��'ndan ba�ka 'Kayseri?', "Ni�de", "Yeni�ehir", K�r�ehri", "Ak�ehir", 'Aksaray" Sancaklar» vard�r. Zeametleri 68, t�marlan 2111 tanedir. Defterdar�n�n has� 65.000, Defter Kethüdas�'n�n has� 6500 dür. T�mar Defterdar� da böylecedir. Alaybe�isi, Çe-riba��s�, Yüzba��lar� vard�r. Bu eyaletteki t�mar ve zeamet sahipleri, seferde, Cebelileri ile, Pa�as�n�n askeriyle 12.000 seçme k�l�ç askeri olur. Sava�ta bir t�marl� bulunmasa t�mar� ba�kas�na verilir. Konya 500 akçal�k mollal�kt�r. Nahiyelerinden kad�s�na y�ll�k, adalet üzere, 20 kese hâs�l olur. Mezhepleri hep Hanefî'dir. Nakîbüle�raf�, ileri gelenleri, bilginleri, dindar adamlar� vard�r. Mevlevi dervi�leri de çoktur. Asker tayfas� çok oldu�undan Sipah Kethüda Yeri ve Yeniçeri Serdar� yerine bir azametli Yeniçeri Çavu�u ve Muhtesib A�as�, 3 yerde �ehir Naibi ve �ehir Suba��s�, Bac Al�c�s�, (222) Kale Dizdar�, 40 tane büyüklü küçüklü topu, yeti�ir derecede cebehanesi vard�r. Toplu bak��la mamur bir �ehirdir. Bu büyük �ehir Meram Da��'n�n do�usunda düz bir ovada olup da�a bir saat mesafededir. Camilerinin en eskisi iç kalede "Birinci Sultan Alâaddin Camisi"dir ki dil ve kalemle anlat�lamayacak kadar sanatkârane bir camidir. Lâkin iç kalede oldu�u için cemaati kalmam��t�r. Bu iç kale yüksek bir yerde olup mükellef ve mükemmel cebehanesi ve toplar� vard�r. Bu kalenin do�u ve kuzey yönleri ova ile bir gölce�izdir. Konya'dan geçen bütün p�narlar bu göle dökülür. "Sultan Süleyman Han Camisi" birer tabakal� iki minareli, geni� haremli, has kur�unla örtülü bir camidir. Konya'n�n mescitleri de çoktur. Dârüttedrislerinin en me�huru "Nal�nc� Medresesi"dir. 11 tane dârülkurrâs�. 3 tane dârülhadîsi vard�r. Sibyan mektepleri 170 tanedir. Her y�l hediyesi verilen 40 kadar tekkesi vard�r. En me�huru "�ems-i Tebriz'i Tekkesi"dir. Yüksek bir kubbe alt�nda olup orada dahi Mevlânâ ayini yap�l�r. Mahkemeye yak�n, eski bir tekkedir. Çe�meleri de çoktur. Kaynaklar� hep Meram Da��'nda olup taksim kubbesinden gelir. 300 den çok sebili vard�r. 11 tane a�evi olup nimeti her zaman bol olanlar� "Mevlânâ Tekkesi imareti" ile "Sultan Süleyman Han �mareti"dir. Hamamlar�n�n en me�huru "Âstâne Hamam�" olup eski tarzda, suyu güzel bir hamamd�r. Kale içindeki "Sunkur Hamam�" da böyledir. Vilâyet ileri gelenlerinin söyledi�ine göre bütün saraylar�nda 80 kadar saray hamam� vard�r. 340 kadar ba�l� bahçeli, akarsulu saray� vard�r. Pa�a Saray� me�hurdur. Hanlar�ndan, Atpazar� Kap�s� d��nda, Ba�dat Fatihi'nin annesi "Kösem Sultan"�n yapt�rd�� büyük han me�hurdur. 26 tane bekâr han� vard�r. Bedesteniyle birlikte 1900 dükkân� vard�r. Yüzlercesi mamur olup kagir yap�lard�r. Kagir yap�l� ve demir kap�l� kanatlarla kurulmu� kur�un örtülü bedestenindeki zengin tüccarlarda bütün dünyan�n k�ymetli mallar� bulunur.Sipah Pazar�, Saraçhanesi. Tahtelkalesi mamur ve süslüdür. Havas�n�n ve suyunun güzelli�inden bütün halk� sa�lam ve güçlü yap�l�d�r. O kadar çok ya�arlar ki kuvvetleri gitmi�, ömrü yüz yetmi�e yetmi�, gücü kuvveti bitmi� oldu�u halde yine dinç olurlar. Bilginleri ak�ll�, efendi, asil, olgun kimselerdir. Konya'n�n helvac� ve berber gençleri me�hurdur. E�raf�n�n en ba�ta geleni "Hazreti Mevlânâo�lu Halim Çelebi"dir. 20 kadar Eflâtun ve ibn Sina'dan ni�an verir usta doktorlar� vard�r. Konu�tu�umuz adamlar içinde duas� kabul olunanlar vard�. Asker tayfas� hep samur kürk ve k�ymetli kuma�lar giyer. Bilginleri türlü türlü soflar ve molla kuma�lar� giyer. Sanat sahipleri hep Mevlânâ muhibbi olduklar�ndan Mevlevi külahlar� üzerine Muhammedi sar�k sararlar. Ahali hep Türk'tür. Güzel konu�an kimseleri vard�r. (223) Gayet do�ru ve yabanc� dostu kimselerdir. Suyu ve havas� herkesçe övülür. Sabah vakti esen esintiden insan taze hayat bulur. Kale d��nda, suyun taksimi için bir kubbe yap�lm��t�r. O kubbede 366 lüleye su ula�t�r�l�p �ehrin cami, mescit, han. hamam ve ileri gelenlerin saraylar�na hep oradan su gider. Kayna�� Meram Da��'n-dad�r. 2700 su kuyusu vard�r ki bostanlar suvar�l�r ve bütün bitkiler bu sayede büyür. �ehir, be�inci iklimin ortas�nda olup yaz�, k�� itidal üzeredir. 7 türlü taneli bu�day� olur. Devedi�i denen bir iyi cinsi vard�r ki ancak �am civar�nda bulunur. Fakat arpas� çok ya�l� oldu�undan ata çok vermekten çekinmek lâz�md�r. Tah�l� ve otlar� çok, tarlalar� çok, bereketli bir �ehirdir. Kuyumcular�, külâhç�lar�, terzileri, berberleri, me�hurdur. Fakat debbâ�lar�, Osmanl� ülkesindeki debbâ�lar�n en ustalar�d�r. Meram Da��'nda mavi renkli bir çiçek olur. Debbâ�lar onunla deriyi muamele edip gök, sar�, turuncu, k�rm�z� sahtiyan yaparlar ki Arap ve Acem'de maruftur. Yiyeceklerinden beyaz ekme�i, kâhisi, (224) çöre�i, ball� böre�i, helvas�n�n çe�itleri, zülb�yesi, (225) pandisi, (226) pi�manisi, (227) tahînesi (228) me�hurdur. Ama sabun�si (229) ile can�m beyaz halka çinisini (230) â��klar yedikleri zaman lezzetinden damaklar� iki �ak olur. Hususi Helvac� Çar��s� vard�r. "Konya' Kalici Baglanti Yorum (0) Yorum yaz! � �nceki :: Sonraki �* G�r�s ve �nerileriniz i�in iletisim ve msn adresi englishpage@hotmail.com Baglantilarim Get your own Poll! Kategorilerim Almanca-Deutsch Anne Baba �ocuk E�itimi A��k��retim Biyoloji&�dev Co�rafya&�dev Diger English Lesson English Songs lyrics English Vocabulary&�ngilizce Kelimeler E�itim Haberleri Felsefe Dersi �dev & Mitoloji Geometri&�dev Ingilizce Ders Ingilizce Zamanlar - English Tenses Kimya Matematik konu anlat�m� Psikoloji Dersi-�dev Sa�l�k Sosyoloji Dersi Konu Anlat�m�-�dev tarih �devi Teknoloji-�nternet Turizm-tourism T�rk�e-Edebiyat-�dev Yemek Tarifleri �ss Konu Anlat�mlar�-Tarih �niversiteler �lk��retim ve Liseler �ark� ��zleri Web Stats Son Yazilarim 12 in� b�y�kl��nde olan Asus Eee PC 1201N, d�nyan�n ilk Nvidia Ion yonga setli Netbook ��z�m�. Call of Duty: Modern Warfare 2 video oyunu geliyor, B�t�n oyuncular�n heyecanla bekledi�i serinin son oyunu politik, dini, etik tart��malara sebep olmas�na kar��n, sundu�u aksiyon, ger�ek�ilik ve atmosfer ile d�nyan�n en pop�ler oyunlar� aras�nda Eyl�l 2009 ar�ivi, Eyl�l ay�nda sitede yay�nlanan yaz�lar�n listesi 2009 Ekim Ay� sitede yay�nlanan t�m yaz�lar, ekim 2009 ar�ivi 11. s�n�f t�rk edebiyat� dersi 1. d�nem yaz�l� cevaplar�, lise 3 yaz�l�s� 1. d�nem edebiyat dersi 10. s�n�f dil ve anlat�m 1. d�nem 1. yaz�l� s�nav� sorular�, lise 2 dil ve anlat�m dersi yaz�l� sorular�, 1. d�nem dil ve anlat�m yaz�l� sorular� 10. s�n�f t�rk edebiyat� 1. d�nem 1. yaz�l� sorular� ve cevap anahtar�, lise 2 edebiyat yaz�l� sorular� ve cevaplar� 9. s�n�f dil ve anlat�m yaz�l� sorular� ve cevaplar�, lise 1 dil ve anlat�m dersi 1. d�nem 1. yaz�l� s�nav� sorular� ve cevaplar� 9. SINIF T�RK EDEB�YATI DERS� 1. D�NEM 1.YAZILI YOKLAMA SORULARI, lise 1 edebiyat yaz�l� sorular� 11. s�n�f fizik konu anlat�m�, Roketlerin Yap�s�, Tarih�esi ve �al��ma Prensipleri, roketlerin temeli, Momentumun Korunumu form�l�, ��z�ml� sorular, roketlerle ilgili fizik form�lleri, Belirli �tici Kuvvet, Sabit �vmeli Roket, Roket Verimlili�i 10. s�n�f fizik konu anlat�m�, Do�rusal ve Ba��l Hareket, Y�r�nge nedir, konum nedir, konu ile ilgili ��z�ml� �rnekler, e�im, h�z, ivme nedir, D�zg�n Do�rusal Hareket, H�z – Zaman Grafi�i, BA�IL HAREKET lise 2 fizik konular� 11. s�n�f dil ve anlat�m dersi konular�n�n anlat�m�, Lise 3 dil ve anlat�m dersi t�m konular�n anlat�m� ET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI, �GRETICI MET�NLER, S�ZL� ANLATIM, R�portaj, m�lakat, g�r��me, s�ylev nedir, mektup, g�nl�k, an�, hat�ra, biyografi 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�n�n t�m konular�, �zet konu anlat�mlar�, 1. 2. ve 3. �niteler, sunum, tart��ma nedir, panel nedir, D��ER TARTI�MA �E��TLER�, m�nazara nedir, B�LG� ��LEN� ( SEMPOZYUM), A�IK OTURUM, forum, �nitelerin �zetleri 12. s�n�f dil ve anlat�m kitab� hikaye konusu, inceleme, t�m etkinliklerin cevaplar�, lise 4 dil ve anlat�m hikaye konusu t�m etkinliklerin cevaplar� 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�, ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI konusu anlat�m�, haz�rl�k �al��malar�, etkinlikleri, �AY: KUTSAL R�T�ELLER�N, SO�UMU� ELLER�N ��ECE��, KEY�F EHL� metni, konuyla ilgili t�m metinler, ANLAMA - YORUMLAMA, GAR�P B�R H�K�YE, 11.S�n�f Dil ve Anlat�m kitab� -Gezi(Seyahatname)-Etkinlikler-�l�me ve De�erlendirme cevaplar�,haz�rl�k cevaplar�, etkinlik cevaplar�, gezi yaz�lar�, Cevdet Kudret �rneklerle Edebiyat Bilgileri, Erzurum �ehri �le �lgili Gezi Yaz�lar� 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab� sayfa 35,36 Anlat�mda Tema ve Konu �nceleme konusu cevaplar� T�rk Halk M�zi�i hakk�nda bilgi, tan�m�, Halk M�zi�inin �zellikleri, T�rk�lerin �zelikleri, Derleme �al��malar�, Ba�lama Keman nedir? M�zik aletleri hakk�nda bilgi, Keman hakk�nda bilgi, Keman na s�l yap�l�r, Keman�n �l��leri ve notalar� nedir, keman�n tarihi, T�rk Musukisi'nde Keman�n Yeri, �nl� t�rk kemanc�lar, keman terimleri nelerdir, Keman�n �zellikleri Yeni blogcu hakk�nda ilk izlenimlerim, getirilen kolayl�klar ve yenilikler, eksik kalan y�nler Arkadaslarim softwarehaber filmizle1224 Sitede hangi konular bulunmaktadir ve genel i�erigi nedir ? Ingilizce �grenmek ve ingilizcesini gelistirmek isteyenlere ingilizce ve T�rk�e Konu anlatimli ingilizce Dil bilgisi ,Dersler ve Gramer Yapilari Hakkinda Bilgiler, Temel Konular ile ilgili �rnek c�mleler ve anlamlari, �grenim metotlari, C�mle yapilari, Yardimci Fiiller, ingilizce Zamanlar, Edatlar, Sýfat ve Zarflar, En �ok kullanýlan ingilizce kelimeler, Fiil listeleri, Soru Kelimeleri, �rnek ve Alistirmalar, �esitli Konularda Temel Kelime Listeleri ve ingilizce karsiliklari, ingilizce sarký s�zleri ve videolari, ingilizce siir ve Hikayeler, �dev hazirlamak isteyen ilk�gretim ve lise �grencilerine ilk�gretim ve lise dersleri, konu anlatimlari, �zetler, ders i�erikleri ve ders notlari, �esitli testler ve etkinlik cevaplari, A�ik�gretim ders konulari Anadolu liseleri ve �niversite taban Puanlar�, Lise kay�t i�lemleri, E�itim ve ��renimle ilgili bilgiler, s�nav sonu�lar� t�m �grencilere yararli bilgiler basit ve kolay anlasilir bi�imde tamamen �cretsiz olarak sunulmaktadir. Free English Lesson, English Grammar and vocabulary, English Tenses and Example Sentences, English Stories, English Music and Lyrics Eylül 2009 ar�ivi, Eylül ay�nda sitede yay�nlanan yaz�lar�n listesi 2009 Ekim Ay� sitede yay�nlanan tüm yaz�lar, ekim 2009 ar�ivi 11. s�n�f türk edebiyat� dersi 1. dönem yaz�l� cevaplar�, lise 3 yaz�l�s� 1. dönem edebiyat dersi 10. s�n�f dil ve anlat�m 1. dönem 1. yaz�l� s�nav� sorular�, lise 2 dil ve anlat�m dersi yaz�l� sorular�, 1. dönem dil ve anlat�m yaz�l� sorular� 10. s�n�f türk edebiyat� 1. dönem 1. yaz�l� sorular� ve cevap anahtar�, lise 2 edebiyat yaz�l� sorular� ve cevaplar� 9. s�n�f dil ve anlat�m yaz�l� sorular� ve cevaplar�, lise 1 dil ve anlat�m dersi 1. dönem 1. yaz�l� s�nav� sorular� ve cevaplar� 9. SINIF TÜRK EDEB�YATI DERS� 1. DÖNEM 1.YAZILI YOKLAMA SORULARI, lise 1 edebiyat yaz�l� sorular� 11. s�n�f fizik konu anlat�m�, Roketlerin Yap�s�, Tarihçesi ve Çal��ma Prensipleri, roketlerin temeli, Momentumun Korunumu formülü, çözümlü sorular, roketlerle ilgili fizik formülleri, Belirli �tici Kuvvet, Sabit �vmeli Roket, Roket Verimlili�i 10. s�n�f fizik konu anlat�m�, Do�rusal ve Ba��l Hareket, Yörünge nedir, konum nedir, konu ile ilgili çözümlü örnekler, e�im, h�z, ivme nedir, Düzgün Do�rusal Hareket, H�z – Zaman Grafi�i, BA�IL HAREKET lise 2 fizik konular� 11. s�n�f dil ve anlat�m dersi konular�n�n anlat�m�, Lise 3 dil ve anlat�m dersi tüm konular�n anlat�m� ET�NLER�N SINIFLANDIRILMASI, ÖGRETICI MET�NLER, SÖZLÜ ANLATIM, Röportaj, mülakat, görü�me, söylev nedir, mektup, günlük, an�, hat�ra, biyografi 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�n�n tüm konular�, özet konu anlat�mlar�, 1. 2. ve 3. üniteler, sunum, tart��ma nedir, panel nedir, D��ER TARTI�MA ÇE��TLER�, münazara nedir, B�LG� �ÖLEN� ( SEMPOZYUM), AÇIK OTURUM, forum, Ünitelerin özetleri 12. s�n�f dil ve anlat�m kitab� hikaye konusu, inceleme, tüm etkinliklerin cevaplar�, lise 4 dil ve anlat�m hikaye konusu tüm etkinliklerin cevaplar� 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab�, ANLATIMDA ANLATICININ TAVRI konusu anlat�m�, haz�rl�k çal��malar�, etkinlikleri, ÇAY: KUTSAL R�TÜELLER�N, SO�UMU� ELLER�N �ÇECE��, KEY�F EHL� metni, konuyla ilgili tüm metinler, ANLAMA - YORUMLAMA, GAR�P B�R H�KÂYE, 11.S�n�f Dil ve Anlat�m kitab� -Gezi(Seyahatname)-Etkinlikler-Ölçme ve De�erlendirme cevaplar�,haz�rl�k cevaplar�, etkinlik cevaplar�, gezi yaz�lar�, Cevdet Kudret Örneklerle Edebiyat Bilgileri, Erzurum �ehri �le �lgili Gezi Yaz�lar� 10. s�n�f dil ve anlat�m kitab� sayfa 35,36 Anlat�mda Tema ve Konu �nceleme konusu cevaplar� Türk Halk Müzi�i hakk�nda bilgi, tan�m�, Halk Müzi�inin Özellikleri, Türkülerin Özelikleri, Derleme Çal��malar�, Ba�lama Keman nedir? Müzik aletleri hakk�nda bilgi, Keman hakk�nda bilgi, Keman na s�l yap�l�r, Keman�n ölçüleri ve notalar� nedir, keman�n tarihi, Türk Musukisi'nde Keman�n Yeri, Ünlü türk kemanc�lar, keman terimleri nelerdir, Keman�n Özellikleri Yeni blogcu hakk�nda ilk izlenimlerim, getirilen kolayl�klar ve yenilikler, eksik kalan yönler Domuz gribinin gizli tarihi , domuz gribi ilk olarak ne zaman ortaya ç�kt�, dünya da hangi tarihlerde büyük grip salg�nlar� ya�and�, hangi salg�na hangi virüs türü yol açt�, hangi salg�nda kaç ki�i öldü, daha önce ya�anan grip salg�nlar� Domuz gribi H1N1 tipi influenza (grip) virusu hakk�nda bilgi, domuz gribinden ölüm oran� nedir YASAL UYARI : Bu sitede yer alan t�m yazilarin i�erigi farkli sitelerden alinmistir. yazilarin i�erigi ile ilgili "http://englishpage.blogcu.com" herhangi bir sorumluluk �stlenmemektedir. Siteden yaz�lar� kaynak belirterek alabilirsiniz. (kaynak http://englishpage.blogcu.com/ sitesinden al�nm��t�r) �eklinde. Bu Blog \| Wordpress den Blogcu ya uyarlanmistir Tema: ProSense \| T�rk�e �eviri: Mavinefes.net e aittir.

Sayfada Arama yap

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

TÜRK EDEB�YATI DERS� 11. SINIFLAR 1. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SORULARIDIR.

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

8/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

5/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

4/11/2009 � Kategori: T�rk�e-Edebiyat-�dev

englishpage@hotmail.com

Baglantilarim

Kategorilerim

Son Yazilarim

Arkadaslarim