Domuz gribi ile ilgili sorular ve cevapları, domuz gribi hakkınd
31/10/2009 · Kategori: Sağlık
Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Profesör Anthony Komaroff, Washington’un kamu sağlığı için acil durum çağrısı yapmasına neden olan domuz gribi ile ilgili soruları cevapladı.
Amerikan Hükümeti, Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC), bir domuz gribi salgınının Meksika ve ABD’de etkili olmaya başladığını söylüyor. Domuz gribi birçok kişinin ölümüne yol açmış durumda ve bu salgının pandemik haline geleceğini gösteren işaretler mevcut. Pandemik, tüm dünyaya yayılan bir salgın demek. Pandemikler çoğunlukla diğer daha küçük çaplı salgınlardan çok daha ciddi sonuçlara sebep olabiliyor.
27 Nisan Pazartesi günü ABD kamu sağlığı için acil durum ilan etti. Aynı gün dünyanın bir çok bölgesinden şüpheli ya da doğrulanmış vaka haberleri gelmeye başlamıştı. Eğer bir pandemik oluşursa bu insan sağlığı için ve küresel ekonomi (ki kötü haberler duymak ekonominin şu anda en son ihtiyacı olan şey) için çok ciddi sonuçlar doğurur.
- Domuz gribi ve kuş gribi nedir?
Grip, influenza virüsünün neden olduğu bir hastalıktır. Bu virüs insanlara, domuzlara, kuşlara ve diğer tüm hayvanlara bulaşabilir. Tipik olarak influenza virüsü belirli bir türe bulaşır; yani insanlara bulaşan influenza virüsü ile domuzlara ya da kuşlara bulaşan virüs farklıdır. Ancak bazen bir virüs birden fazla türe bulaşabilir. Örneğin domuzlar bazen sadece domuz influenza virüsü ile değil, insan ve kuş influenza virüsü ile de enfekte olabilirler. Sonra bu virüsler birbirlerine sokularak gen değiş tokuşunda bulunurlar ve insan, kuş ve domuz virüslerinin genlerinin bir karışımını içeren yeni bir virüs meydana getirirler. Şu andaki domuz virüsünde olan da bu. Bazen bu gen değiş tokuşu, daha önce sadece domuzları ya da kuşları enfekte edebilen bir virüse insanları da enfekte etme özelliği kazandırır. Bu olduğu zaman, biz hastalığı “kuş gribi” ya da “domuz gribi” olarak adlandırırız. Şu andaki virüs, hem domuz gribi virüsünden hem de kuş gribi virüsünden genlere sahip olduğu için aslında “domuz/kuş gribi” olarak adlandırılabilir. Ancak basitçe sadece domuz gribi olarak adlandırıldı.
- Kuş gribi ya da domuz gribi virüsleri tehlikeli mi?
Domuz gribine ya da kuş gribine neden olan virüslerin birçoğunun insandan insana geçmesi çok zordur; bunlar salgınlara yol açmazlar. Fakat bazen genlerdeki başka türlü değişiklikler insanlar arasında hızla yayılabilen ve daha ciddi hastalıklara yol açabilen bir virüs yaratır. Bu hastalığın daha ciddi olmasının bir sebebi virüsün yeni olmasıdır. İnsanların her yıl yakalandığı gribe, çoğunlukla daha önceki yıllarda gribe neden olan virüslere benzer sıradan bir insan influenza virüsü neden olduğu için, insanların bu en son virüse karşı belirli ölçüde bir bağışıklıklığı vardır. İnsandan insana bulaşma özelliği kazanan bu sıra dışı domuz gribi ya da kuş gribi virüsü o kadar farklıdır ki, insanların bu virüse karşı ya hiç bağışıklığı yoktur ya da çok az bağışıklığı var. Domuz gribiyle ilgili endişeler büyük ölçüde bundan kaynaklanıyor.
- Küresel bir pandemik ne kadar kötü olabilir?
Modern çağdaki en kötü pandemik 1918-1919 yıllarındaki influenza pandemiği. İnsan ırkının üçte birini etkileyen bu pandemik bir yıldan az bir sürede en az 40 milyon kişinin ölümüne neden oldu. Bu sayı otuz yılda ölen AIDS hastalarının sayısından fazla. Dünya ekonomisi büyük bir durgunluğa girdi. Ortalama insan ömrü 10 yıl azaldı. Başka bir deyişle küresel pandemikler çok ciddi sorunlar yaratabiliyor. Öte yandan diğer pandemikler 1918-1919 pandemiğinden daha hafiftiler.
- Bu yeni domuz gribi virüsü insandan insana kolayca geçebilir mi?
Ne yazık ki bu yeni domuz gribi virüsü insandan insana geçebiliyor. Şu anda insandan insana bulaşmasının ne kadar kolay olduğu ya da tam olarak nasıl bulaştığı belli değil. Neredeyse kesin olan şu ki, hapşırmayla ve öksürmeyle ve de enfekte olmuş kişi ile deriden deriye temasla (el sıkışmak ya da öpüşmek) geçiyor.
- Virüsü kapan insanlar nasıl iyileşiyor?
Virüsü kapan insanların çoğunluğu iyileşti. Hatta ABD’de virüsü kapan insanların hepsi iyileşti. Fakat Meksika’da bazı insanların hastalığı ilerledi ve ölenler oldu. Her kış ortaya çıkan normal grip virüsü de zaman zaman ölüme yol açabiliyor. Genellikle bu çok küçük çocuklarda ve zayıf bünyeli yaşlılarda oluyor. Uzmanları endişelendiren durum, Meksika’daki ölümlerin büyük kısmının sağlıklı genç yetişkinlerde meydana gelmiş olması. Geçmiş pandemiklerde de 1918-1919 pandemiğinde olduğu gibi genç, sağlıklı yetişkinler ölüyordu. Uzmanlar salgının neden ABD’de değil de Meksika’da daha kötü sonuçlara yol açtığını açıklamakta zorlanıyorlar.
- Bu gribin tedavisi var mı?
Yeni virüs iki antiviral ilaçla tedavi ediliyor: Oseltamivir ve Zanamivir. Diğer grip virüslerinden edinilen deneyimlere göre tedavi, semptomların başlamasından itibaren iki gün içinde uygulanmaya başlandığı zaman en etkili oluyor. Şu andaki domuz gribi virüsü insanları enfekte etmeye devam ettiği sürece muhtemelen yetkililer durumu ciddi hastaların bu ilaçları almalarını tavsiye edecek. Diğer taraftan, ilaçları semptomlar ortaya çıkmadan önce almanın kanıtlanmış bir yararı yok; hatta zararlı olduğu kanıtlanmış durumda: İlaçların gereksiz yere kullanılmasının yaygınlaşması dirençli virüslerin oluşmasına neden oluyor. Yeni virüs için henüz bir aşı yok ve CDC bu yılki normal grip virüsüne karşı olan aşının etkisi konusunda da şüpheleri olduğunu açıkladı.
- Domuz gribi olup olmadığımı nasıl anlarım?
Bu grip virüsünün ilk belirtileri normal, her yıl ortaya çıkan virüsün yol açtığı gribin semptomları gibi: Ateş, kas ağrısı, burun akıntısı ve boğaz ağrısı. Mide bulantısı, kusma ve ishal normal gripte olduğundan daha sık oranda bu gripte görülebilir. Eğer bu salgın sizin yaşadığınız çevreyi da etkilediyse ve grip benzeri semptomlar göstermeye başlarsanız, doktorunuz muhtemelen boğazınızdan ya da balgamınızdan numuneler alacak ve test için kamu sağlığı laboratuarlarına gönderecek.
- Kendimi nasıl koruyabilirim?
Kendinizi domuz gribinden korumak için normal gripten ya da soğuk algınlığından korunmak için gereken önlemleri uygulamalısınız:
- Ellerinizi yıkayın ya da sık sık alkol bazlı el temizleyicileri kullanın.
- İnsanlarla karşılaştığınızda el sıkışmayın ya da öpüşmeyin.
- Grip belirtileri gösteren insanlarla temastan kaçının.
- Başkalarını korumak için, hapşırmaya ve öksürmeye başlarsanız, burnunuzu silmek için mendil kullanın ve ağzınızı kapatın ve kağıt mendilleri tuvalete ya da çöpe atın.
- İnsanlardaki virüs ne kadar süre ile bulaşıcı oluyor?
Yetişkinler semptomların başlamasından itibaren en az yedi gün boyunca virüsü bulaştırabilirler. Çocuklarda bu süre 10 ila 14 gün arasındadır.
- Domuz gribi virüsü domuz eti yemekle bulaşır mı?
Kesinlikle hayır. Fakat domuz eti, az pişmiş etten bulaşan diğer hastalıklardan korunmak için tamamıyla pişirilmeli.
- Eğer küresel bir pandemik meydana gelirse hayatlarımızı etkileyecek olağandışı tedbirler alınabilir mi?
Eğer küresel bir pandemik olursa belirli bir süre için devletler seyahatlere kısıtlama getirebilir (şu anda bazı hükümetler bunu zaten yapmış durumda). Hükümetler, okulları, kamusal mekanları kapatabilir, mümkün olan en çok sayıda insanın evden çalışmasını sağlayabilir, semptomları gösteren herkese kendilerini evde karantina almaları talimatını verebilir ve daha ciddi semptomlar gösterenlere acilen ilaç tedavisine başlamalarını söyleyebilir.
Bu semptomlar neler?
Yetişkinler, gençler ve 3 ila 12 yaş arasındaki çocuklar için en çok endişe verici semptomlar şunlar:
- Nefes darlığı
- Sürekli kusma
- Zihin karışıklığı
- Baş dönmesi
2 yaşından küçük çocuklar için en çok endişe verici semptomlar:
- Çok hızlı nefes alma
- Normal olmayan davranışlar, yeme ve içmede bozukluk, olağandışı sinirlilik hali ya da olağandışı uyku hali
- Yüksek ateş ve kurdeşen
- Mavimsi dudaklar ve cilt
0 yorum yazılmıştır
